Tag archieven: reizen

follow-my-footprints-terugblik-2022

Terugblik 2022: veel last minute, meer dan 1.000 kilometer gewandeld en 45.000 foto’s 

Het jaar 2022 zit er al lang en breed op. Het vlóóg weer voorbij! Hoogtepunten, dieptepunten, verwondering, verdriet en verrassende plekken, het wisselde elkaar allemaal af.

Naast leuke cijfertjes laat ik je fraaie foto’s zien van wat ik zoal zag en geef ik superveel tips tussendoor, in binnen- en buitenland. Zo biedt deze terugblik ook meteen inspiratie voor te bezoeken bestemmingen, want daar lees je m’n blog voor toch?  

Follow My Footprints in 2022  

In deze terugblik en het jaaroverzicht neem ik je mee naar de mooiste plekken die ik dit jaar bezocht. Waar was ik, wat deed ik, wat waren memorabele momenten en wat is leuk om te weten? Je leest het straks, in delen. Maar… eerst even wat cijfertjes.  

45.000 foto’s  

Als ik íets veel deed in 2022 dan was het wel foto’s maken. Ja, wat dat betreft ben ik echt niet wijs. Ik maakte meer dan 45.000 foto’s in 1 jaar, wat neerkomt op gemiddeld 123 foto’s per dag. Honderddrieëntwintig foto’s per dag! Bizar veel! De meeste foto’s maakte ik in juli: maar liefst 5.555!  

Ik heb nog niet overal foto’s van laten zien op social media, hoewel ik vaak wel een indruk op Twitter toon, dit jaar ook wat meer Instagram stories heb gemaakt en ik natuurlijk op Facebook blijf plaatsen, maar wat blogs betreft (waar ik altijd erg veel werk van maak) wil ik nog veel meer schrijven!   

In het jaaroverzicht per maand kom je in elk geval lekker veel foto’s tegen en die maakte ik uiteraard altijd zelf, tenzij iemand mij erop gezet heeft. Ik maakte reisfoto’s, natuurfoto’s en vele andere foto’s, of het nou 3 kilometer verderop was, of 3.000 kilometer, zoals hieronder. Alle foto’s maakte ik in 2022.  

mooiste-strand-2022
scheveningen-jaaroverzicht

1.000 kilometer wandelen 

Net als vorig jaar wandelde ik meer dan 1.000 kilometer. Zonder moeite. De meeste footprints zette ik in Nederland, maar ook wandelde ik dit jaar 30 kilometer in Italië, dik 40 kilometer in Kroatië en bijna 120 kilometer in Griekenland! 

Het waren geen speciale wandelvakanties hoor, ik deed het gewoon ongemerkt, in natuur én steden. Onderaan dit blog lees je hoe je dat zelf ook kunt checken.

Vliegtuig, boot, bus en trein in 2022 

Los van de benenwagen gebruikte ik allerhande ander vervoer. In totaal stapte ik 4x in het vliegtuig (oké, heen en terug 8x), een tiental keer op een buitenlandse boot, heel veel op de fiets en ontelbaar vaak in een trein, niet alleen in Nederland, maar ook nog in Italië en Kroatië. Ook pakte ik meer dan 20x de bus in het buitenland. 

Ik zat in metro‘s, trams, taxi’s en toeristentreintjes, maar ook in een funicolare, een kabelbaan, een rondvaartboot en een land rover. Een eigen auto is handig en een auto huren of camper huren is natuurlijk fijn, maar ook zonder auto, motor of camper kom je een eind!  

denise-kreta

5x buitenland  

Het afgelopen jaar was ik 5x in het buitenland. Zo na 2021 en de coronaperiode is dat niet verkeerd, maar voor een reisblogger is het niet zo heel vaak. In 2019 pakte ik veel vaker mijn koffer, trolley of rugzak en in 2018 maakte ik nog gavere reizen.

In 2017, 2016 en 2015 reisde ik ook heel wat af, veel meer persreizen ook, maar hopelijk maak ik in 2023 toch weer mooie trips en liefst ook weer eens wat verder weg. Ook al waande ik me hieronder (en op de 1e foto na de kopfoto) even op Bora Bora! Kijk nou toch wat mooi!

mooiste-plek

Ik heb in 2022 toch weer waanzinnig mooie plekken gezien! Frans-Polynesië? Nee, dit is Gramvoussa! Vanuit het gezellige Chania kun je er een dag naartoe.

strand-balos

Stuk voor stuk waren het prachtplekken, ook de andere kant van Kreta:

wandeling-kreta
vakantie-met-de-kinderen

13e keer in Griekenland, 14e keer in Italië  

Nieuwe landen bezocht ik helaas niet, wel ging ik voor de 4e keer naar Kroatië, voor de 12e en 13e keer naar Griekenland (blogs volgen nog) en voor de 14e keer naar Italië.

Ja, sinds mijn studie Mediterrane Studies is Zuid-Europa nog altijd mijn favoriete deel van Europa en ik raak er niet uitgekeken! Hoe leuk het ook is om nieuwe landen te bezoeken, ook in bekende landen zijn nog genoeg mooie en onbekende regio’s te ontdekken! Het verbaasde mij bijvoorbeeld hoeveel mensen het kleurrijke Procida op m’n foto hieronder nog niet kenden. Ik wilde er al zó lang naartoe!

procida-maart

Ook in bekende landen zijn nog genoeg mooie regio’s en onbekende eilanden te ontdekken!

napels-2022

Fascinerende steden en bijzondere landschappen…

bijzonder-landschap

Terug naar…

Een enkele plek had ik al eens bezocht (zo was ik na 23 jaar terug in Napels en omgeving en na 32 jaar terug in Rovinj), maar in de meeste gevallen ging ik juist weer op zoek naar andere mooie plekken. Naar nieuwe eilanden en eilandjes ook, zowel in Griekenland als in Italië en Kroatië. Niet om lui op een bedje te liggen, want daar hou ik niet van, maar om zoveel mogelijk te zien.

Ik reisde zowel in mijn eentje als met de kinderen. Samen met mijn 15-jarige dochter was ik in december nog in Antwerpen en in oktober in Istrië, waar we met de bus en trein verschillende plaatsjes bezochten. Je ziet het op de foto’s hieronder.

moeder-dochter-trip
pula-footprints
street-art-kroatie
istrie-herfst
rovinj-2022

6x last minute  

Op één reis na regelde ik alle reizen dit jaar lastminute: een paar dagen voor vertrek of zelfs een paar uur voor vertrek! Napels boekte ik weliswaar een paar maanden van te voren, maar andere trips pas kort voor vertrek, enerzijds door mijn plotseling zo zieke stiefvader, maar ook omdat ik niet zo’n planner ben.  

Bekijk hier heerlijke last minute vakanties en meer leuks via de de Vakantiediscounter!

chania-follow-my-footprints

Superlastminute weg  

Het Hemelvaartsweekend op de Veluwe boekte ik 4 dagen voor vertrek bij Europarcs. M’n solotrip naar Kreta boekte ik de avond voor vertrek pas; via Sunweb vond ik een voordelige vlucht van Transavia en op de dag van vertrek boekte ik via Booking m’n hotelletje met zeezicht in het o zo gezellige Chania nog, wat je op m’n foto hierboven ziet.

De zomervakantie met de kinderen, ook op Kreta, maar dan aan de andere kant van het eiland, boekte ik zo’n 3 weken voor vertrek en de herfstvakantie in Istrië 3 dagen voor vertrek. Ik boekte toen alleen een vlucht en losse accommodatie in Pula.

De bus naar Antwerpen op Eerste Kerstdag (zo sfeervol, kijk!) boekte ik op de dag zelf en vele dagjes weg in eigen land bedacht ik de avond ervoor of op de dag zelf pas, ook samen met een vriendin.

M’n hotel in Valkenburg waar ik 2022 mee begon boekte ik de nacht ervoor en m’n meest recente trip naar Noord-Italië, nu net, begin januari 2023, boekte ik 4 januari in de namiddag en de volgende ochtend vlogen we naar Bologna

Het afgelopen jaar was ik echt kampioen last minute boeken! Ik zou het jou niet aanraden, want soms vis je achter het net, maar ik deed het dus wel.

Last minute excursies regelen 

Niet alleen de trips op zich boekte ik laat, ook ter plekke regelde ik alles last minute. Bussen, boten, treinen, tours of excursies, ik regelde het pas toen ik er al was, soms zelfs pas op de dag zelf. Ook dat is een risico, maar soms weet ik namelijk dan pas wat ik echt wil, ook al had ik Procida (de kopfoto!) in mijn hoofd al lang op de planning staan en Balos en Gramvoussa ook. En áls je daar dan bent wil je het natuurlijk niet missen!

Dat ik de schitterende wandeling in de Samariakloof op Kreta (op m’n foto hieronder) ging doen besloot ik pas de dag ervoor. En in Istrië bleek eind oktober, zo net na het seizoen, met het openbaar vervoer niet álles meer mogelijk, maar werd het toch een verrassende trip!  

wandelen-in-de-bergen

Leg jij uitstapjes wel graag vast, wat zeker verstandig is, kijk dan hier of je geboekte bestemming ertussen staat en boek direct je excursie! 

reisblog-jaaroverzicht

Mooie natuurgebieden in Nederland 

Tussendoor zat ik ook in Nederland niet stil. Regelmatig pakte ik de trein in eigen land om weer iets nieuws te ontdekken: een uitzichtpunt, een stukje natuur, een eilandje of een onbekende plek.

Ik bezocht nationale parken als de Biesbosch, de Utrechtse Heuvelrug en NP Nieuw Land, maar ook andere mooie natuurgebieden. Een aantal plekken bezocht ik met de kinderen of met een vriendin, maar de meeste plekken bezocht ik in m’n eentje.

Van de Grebbeberg tot de Oostvaardersplassen, van de Schoorlse duinen tot de Hilversumse heide, van de Zuid-Hollandse kust tot het Limburgse heuvelland, van tulpenvelden en waterval tot bossen en bloesems, wat heeft Nederland toch veel mooie natuur! 

mooie-natuur-wassenaar
gulpen
bostoren-putten

Mooie plekken ontdekken in eigen land.

foto-follow-my-footprints
winterwandeling
almere-strand
follow-my-footprints-biesbosch
konikpaarden-oostvaardersplassen
mooi-plekje-in-nederland
bloesemstraat-almere
waterval-nederland

Waar in Nederland nam ik deze foto’s?

Achtereenvolgens zag je hierboven de mooie natuur rond vakantiepark Duinrell, het uitzicht vanaf de Gulperberg, uitkijktoren de Bostoren in Putten, het uitzicht vanaf het uitkijkplatform bij de Grebbeberg, de Hoorneboegse heide, het Almeerder strand vanuit de trein, Nationaal Park De Biesbosch, de konikpaarden bij de Oostvaardersplassen, een mooi stukje bos vlakbij Dierenpark Amersfoort, de Bloesemlaan in Almere, de Loenense waterval en hieronder -op loopafstand van de waterval- de tiny houses bij vakantiepark Beekbergen.

In m’n overzicht per maand –nog even geduld!- kom je een aantal van deze mooie plekjes en nog meer verrassingen tegen! 

bijzondere-overnachtingen

50 plaatsen in Nederland 

Behalve natuur bezocht ik ook weer veel steden en dorpen, want daar hou ik ook van. Zo bezocht ik in 2022 bijna 50 verschillende steden en dorpen in eigen land! Niet allemaal als complete stedentrip hoor, maar ik wandelde overal wel even rond. Van het gemoedelijke Gulpen en Valkenburg tot het schattige Willemstad, van Lisse in de lente tot Bergen op Zoom en Zierikzee.  

Ik heb nog niet eens overal over gepost! Dat hoefde ook niet, want vrijwel niets deed ik op uitnodiging, daardoor was ik volkomen vrij en dat voelt het fijnst. Maar zelfs dan ben ik er doorgaans niet om te relaxen, nee, ik ren meestal rond als een soort overspannen Japanner die heel Europa in één week doet, eindeloos fotograferend.  

street-art-utrecht

Van Petten tot Putten 

Sommige plekken stonden al jaren op mijn lijstje, andere ontdekte ik vrij toevallig. Op de ene plek was ik een paar uurtjes, op de andere een hele dag. Nachtjes weg boekte ik minder, maar soms was ik ergens meerdere keren of al vaker, zoals in Utrecht, Dordrecht en Den Bosch. En vooral naar Gouda ging ik vaak. Nieuwe plekken ontdekte ik ook, van Petten tot Putten.  

gouda-reisblog

Bezienswaardigheden in Nederland   

Van de molens in Kinderdijk tot de imponerende basiliek in Oudenbosch, van het Palendorp in Petten tot de vuurtoren van Noordwijk, ik zag weer veel bijzondere bezienswaardigheden in Nederland. Veel street art en musea ook! 

Boek eens een nachtje in de buurt van het fotogenieke Palendorp in Petten of de molens van Kinderdijk en blijf tot na zonsondergang om zelf ook zulke foto’s te maken…

molens-kinderdijk
basiliek-oudenbosch
palendorp-petten
beer

Restaurants, attractieparken, dierentuinen en evenementen 

Ik bezocht dierentuinen, attractieparken, restaurants en diverse evenementen, zowel zakelijk als privé. En nu de horeca weer open was hebben we weer wat meer kunnen genieten van lekker een hapje buiten de deur. Helaas kan ik dat niet altijd zomaar doen, maar als ik meer te besteden had wist ik het wel!  

restaurant-verheyden-arnhem

Niet alleen van reizen, maar ook van uit eten gaan kan ik erg genieten.

gyoza

Mmmmmmmm…!

food-fotografie

Architectuur of food fotografeer ik ook graag.  

mall-netherlands-architectuur

Pers events 

Na de coronaperiode waren ook de pers- en blogger events gelukkig weer mogelijk. Van het City Breaks Press event tot de Travel Pressentation, van het Reisprof event tot de Gastro Experience, een zakelijk culi-event in Amsterdam, ik was er.  

Ik zei en zeg niet overal ‘ja’ tegen, maar ik probeer het vaak wel. Ook de vakdag van de Vakantiebeurs zit er inmiddels alweer op! Bij m’n stories op Instagram kun je bij de highlight PRESS het één en ander van travel press events terug zien.  

Den Haag en Scheveningen  

Het overgrote deel van het jaar was ik natuurlijk gewoon in Den Haag, Scheveningen en Kijkduin te vinden. Niet alleen in het centrum van Den Haag, in musea, monumenten en op festivals, maar ook in andere wijken, in parken en bossen, in de duinen en langs het strand, ook bij zonsopkomst en zonsondergang.   

denise
kwal-zonsondergang
duinen-den-haag
miss-maui

Scheveningen voelt altijd een beetje als vakantie.

cocktails-scheveningen

En Den Haag blijft een mooie stad waar zóveel te ontdekken valt!

meisje-met-de-parel-den-haag

Reisblogger at home

De meeste uren bracht ik echter braaf achter mijn pc door. Want het lijkt door dit overzicht misschien alsof ik altijd op pad ben, het gros van de dagen ben ik gewoon hartstikke druk, met de kinderen en met werk.

Doorgaans ben ik dan ook vele uren kwijt met puur schrijven, foto’s doorspitten, foto’s bewerken of bijsnijden, ideeën uitwerken, linkjes maken, verouderde linkjes aanpassen en alles wat er bij een blog komt kijken waar jij niets van ziet. Ik maak overal belachelijk veel werk van en ik werk vaak als anderen vrij zijn. Ook dit weekend gewoon.

Ik ben niet altijd maar aan het ‘buiten spelen’, ook al is ook dat vaak een deel van mijn werk.

denise-follow-my-footprints

Echt weg gaan -naar het buitenland- doe ik natuurlijk het liefst!  

sneeuw-zuid-italie
Me verwonderen vanuit de lucht, vliegend naar Napels, over de Alpen of naar Griekenland.
Ik hou ervan!
citytrip-napels

Reisbeperkingen en inreisregels 

Wat was het fijn dat de reisbeperkingen in 2022 losgelaten konden worden en dat in de loop van het jaar het reizen bijna weer ‘normaal’ werd. Waar we in maart nog met onze coronabewijzen en mondkapjes op in het vliegtuig stapten, hoefden we er later in het jaar niet meer over na te denken. Ook landen verder weg lieten de inreisregels steeds meer vervallen.   

Schiphol, Rotterdam airport of…

Wel kregen we er een ander euvel bij: de rijen op Schiphol. Ik heb in juni in die rij gestaan en het was inderdaad bizar. Een onvoorstelbaar lange slinger mensen! De keren erna besloot ik dus vanaf Rotterdam te vertrekken en daar had ik geen spijt van. Wat een fijne kleine luchthaven! Ook Eindhoven waar ik nu net nog in de kerstvakantie vandaan vertrok was fijn.

Wil jij ook eens vanaf een andere luchthaven vliegen, lees dan het blog Vakantie vanaf Rotterdam (en andere luchthavens). Onderstaande foto maakte ik vliegend naar Chania.

vliegvakantie-reisblog

Vliegschaamte en vliegkritiek  

Ook bemerkte ik steeds meer kritiek op het vliegen. Terecht, ook ik denk erover na en voel derhalve lichte vliegschaamte, maar soms is het ook wel vermoeiend. Er zijn mensen die volgens mij Twitter afzoeken op berichten van mensen die -enthousiast over hun vakantie- melden in het vliegtuig te stappen om dan als reactie te gaan roepen ‘dat het ook met de trein had gekund’.

Reizen met de trein

Ik hou van reizen met de trein, en moedig initiatieven als GreenCityTrip zeker aan, maar naar Kreta wordt het wat lastig. En als je in totaal maar 3 of 4 dagen weg kunt is de trein of bus ook geen optie, tenzij je naar een bestemming dichtbij gaat, zoals België, Parijs of Lille.

Mensen die dan bij elke post over een heerlijk eiland als Santorini of Gran Canaria, of een idyllisch eiland ver weg als Bali of Curaçao, gaan reageren dat je ook naar Texel of Vlieland kunt, vind ik een beetje vermoeiend. Zoals laatst nog. Kijk maar.

vulkaan-napels

Waarom naar het buitenland reizen?  

Ja, de Wadden zijn mooi, maar ze hebben niet wat ik zoek in een vakantie of bij wat ik als ik ‘reizen’ noem. Fijn voor tussendoor, maar niet als je je wil opladen met adembenemende landschappen, bergen, palmbomen, geuren en kleuren, andere culturen en gebruiken, buitenlandse talen en intense warmte.

Natuurlijk kun je op de Waddeneilanden of elders in Nederland ook mooie foto’s maken, en natuurlijk kun je iets leuks boeken via Voordeeluitjes of naar een mooi park van Landal, dat is allemaal leuk, maar de ervaring is totaal anders. De steden ook. Ik hou zó van Italiaanse steden, Spaanse steden, Portugese en Griekse steden.

Ik heb niet voor niets Mediterrane Studies gestudeerd en in Barcelona en Thailand gewoond, ik hou echt van het mediterrane leven en van een stad als Bangkok en de bijzondere Aziatische sfeer. Daar nooit meer naartoe gaan is voor mij ondenkbaar. Dat heeft Nederland niet. Hoewel onderstaande foto gewoon in Nederland genomen is…

reisblogger

Nederland is mooi, maar ik ga toch écht het liefst naar het buitenland.  

tulpeiland

Footprint verminderen  

Aangezien mijn reislust blijft, probeer ik op andere manieren mijn steentje bij te dragen of mijn footprint te verminderen. Ik heb sowieso al geen auto; ik doe altijd alles op de fiets, met de trein en met het OV, ook met 2 kinderen, zelfs toen ze nog heel klein waren, en nee, dat was en is niet altijd ideaal. Ik koop zelden nieuwe spullen, draag kleding járen, heb veel tweedehands meubels, eet weinig vlees en ben erg zuinig met energie en water. Maar vliegen doe ik af en toe wel. Daar zet ik -financieel- heel veel voor opzij.

Natuurlijk kies ik soms ook voor andere manieren van reizen, zoals een treinvakantie naar Zuid-Spanje (samen met de kinderen maakte ik zo een erg mooie rondreis door Spanje) of een vakantie met bus en boot naar Italië, en ter plekke reis ik -waar ik ook ben- doorgaans met het openbaar vervoer, maar vliegen blijft iets fantastisch. 

kreta-zonsondergang

Vakantie boeken  

Vind jij vliegen ook nog steeds fijn, of ga je gewoonweg graag wat verder weg, en wil je eigenlijk zo snel mogelijk weer een vakantie boeken? Doe dat dan! Zo last minute boeken als ik het het afgelopen jaar (zelfs begin januari nog!) deed, zou ik jou als lezer niet aanraden, zeker niet als je vast zit aan de schoolvakanties of wat specifieke eisen hebt, want soms vis je achter het net. En de prijzen lopen bizar snel op.  

Boek je voorjaars-, mei-, herfst- of zomervakantie dus deze maand nog, nu de vroegboekkortingen gelden. Dit blog over vroegboekvoordeel moet ik updaten, maar je kunt ook op de linkjes hieronder klikken, dan zie je al snel waar vroegboekkorting geldt.  

balos-reisblog

Waar kun je je vakantie boeken?  

Een vakantie boeken kan bijvoorbeeld bij TUI (altijd goed verzorgd, van appartement tot luxe hotel) of Corendon (vooral zonvakanties, ook naar Kreta en nu met vroegboekkorting!) Of kies voor Sunweb, waar ik zelf ook fijne ervaringen mee heb. Wist je dat je ook voor een losse vlucht bij Sunweb terecht kunt?

Hou je van kleinschalige accommodaties op bijzondere plekken die je anders niet zo snel vindt? Kijk dan bij Eliza was here; je vindt er altijd van die prachtplekjes! Wist je dat je ook met Eliza was here naar Campanië kunt? Vanuit daar kun je ook een dagje naar het eilandje van de kopfoto van dit blog, of boek zelf een nachtje Procida in combinatie met Napels.

Zoek zeker ook even via de Vakantiediscounter (ik doe dat ook vaak, vanwege de vele mogelijkheden, ook als je korter weg wil dan 1, 2 of 3 weken of als je een goedkope last minute zoekt) of boek zelf een losse vlucht van Transavia met daarbij jouw perfecte accommodatie -helemaal zoals jij het wil- in het land waar je oog op gevallen is. En heb je al eens aan een natuurhuisje in Zuid-Europa gedacht?

Hou je van kleinschalige accommodaties op bijzondere plekken die je anders niet zo snel vindt? Kijk dan bij de prachtplekjes van Eliza was here. En heb je al eens aan een natuurhuisje in Zuid-Europa gedacht? 

rustig-strandje-kreta

Verre reis, rondreis, actieve reis of single reis?

Misschien wil je dit jaar eens een onvergetelijke (georganiseerde) verre reis met kinderen maken. Ook dat kan, via Djoser of Koning Aap bijvoorbeeld. Dergelijke reizen zijn ver boven mijn budget als ouder alleen met twee kinderen, maar het lijkt me hartstikke leuk!

Ben je –met je gezin, je partner of een vriend(in)- op zoek naar een mooie wandelreis of actieve vakantie in adembenemende natuur dan moet je bij SNP Natuurreizen zijn. Family Specials hebben ze ook! En ook ANWB heeft familierondreizen, zowel individueel als in groepsverband, dichtbij en ver weg.

Ben je alleen en heb je niemand om mee op vakantie te gaan? Trek de stoute schoenen aan en boek eens een singlereis naar een mooie verre bestemming. Ze zijn er voor verschillende leeftijden! Veel van dit soort reizen zijn niet last minute te boeken, dus wacht niet te lang als je zoiets wil.

Overigens nam ik onderstaande foto in Nederland… Ja, ook in Nederland vind je wereldse plekken!

reisblog

Niet vliegen? Maak een mooie treinreis of roadtrip!  

Reis je echt liever niet met het vliegtuig? Denk eens aan Interrail of maak dan een mooie roadtrip in Europa, ga met eigen auto naar Schotland of Noorwegen, Noord-Italië of Zuid-Frankrijk, naar mooie natuurgebieden en kusten. Of pak de ferry naar Corsica, Elba of Sardinië! Er zijn mogelijkheden genoeg, ook als je niet vliegt.

 Je kunt ook zelf een mooie roadtrip uitstippelen, naar Schotland, Noorwegen, Noord-Italië of Zuid-Frankrijk.

Voor mijn zomervakantie met de kinderen (deze twee schatten op de foto hieronder) ga ik deze keer ook echt niet tot het laatst wachten. Wat het wordt? Geen idee nog, maar ik voel de druk nu wel, want alles is zoveel duurder geworden!  

Heb jij al iets geboekt voor 2023? 

op-vakantie-met-tieners

Terugblik en jaaroverzicht 

Nou, zoals je merkt dwaal ik alweer af, terwijl ik nog heel veel wil vertellen en het daadwerkelijke jaaroverzicht nog moet beginnen, met de foto’s en bestemmingen per maand, de goed gelezen blogs, de bezoekers, de jaarcijfers en een beetje privé, dus weet je wat, ik gooi dit deel alvast online, anders wordt het weer zoveel. Dan hebben jullie alvast wat te lezen. 

Wat?! Was dit het niet al? Nee, dat komt dus ook nog…

Waarom nog een jaaroverzicht?

Ik heb overwogen om deze terugblik en het jaaroverzicht niet meer af te maken, omdat we al zo ver in januari zitten, maar aangezien ik er al erg veel tijd in heb zitten (al die linkjes erbij zoeken kost gigaveel tijd; en spit maar eens 45.000 foto’s door!) heb ik besloten het toch af te maken en dan weer lekker met verse blogs door te gaan, waar ik nog meer zin in heb!

follow-my-footprints-nederland

Kilometers wandelen app

O, en hieronder nog even het bewijs van meer dan 1000 km in 1 jaar wandelen. Zoveel is het niet hoor, grote kans dat jij er ook aan zit! Ik zie dat ik in november veruit het minst wandelde (slechts 1km per dag) en in april het meest (ruim 4,5 km per dag). 

Wil jij ook weten hoeveel je gewandeld hebt? Hoeveel stappen of hoeveel kilometers? Je vindt de wandelafstand per dag, week, maand of jaar gewoon in een app. Misschien heb je ‘m zelf ook op je telefoon staan. Op mijn iPhone is het de Gezondheids-app, die met het hartje.

3-kilometer-wandelen-per-dag

Social media

Wil je na deze uitgebreide terugblik het échte jaaroverzicht niet missen, zorg dan dat je me op social media volgt. Op alle kanalen groeit het aantal volgers nog steeds!

Reisblogger zijn

Ja, ik weet het, vrijwel niemand schrijft zulke uitgebreide blogs, maar daarin onderscheid ik me wel. Ik ben geen reiswebsite die even snel wil cashen met wat stockfoto’s van populaire plekken, zonder er zelf geweest te zijn, maar helaas moet ik daar wel steeds vaker tegen concurreren.

Bij mij zie je zelfgemaakte foto’s van plekken die ik écht bezocht heb, omdat ik ze zelf graag wilde zien. Een ware reispassie dus en liefde voor fotografie en voor alles wat ik zie. Dat deel ik graag.

Reispassie, perfectionisme en authenticiteit.

Ik heb geen heel team achter me, ik doe het alleen, alles. Gaat er in het gewone leven eens wat mis dan merk je dat ja. Ik kan geen mooi weer spelen, maar ik kom altijd weer terug, ook al duurt het soms wat langer. Ik ben authentiek, maar niet perfect, ook al probeer ik alles altijd overdreven perfect te doen. Dus ik doe het toch nog: het echte jaaroverzicht, met nog meer foto’s, bestemmingen, blogcijfers, goed gelezen blogs en meer!

Na deze uitgebreide terugblik volgt ook het daadwerkelijke overzicht per maand nog, met nog meer mooie plekken!

schommel-palendorp-petten

Waar hing ik elke maand precies uit? Het échte jaaroverzicht volgt nog!

schommel-hangmat-kreta

En jij? Wat is de mooiste plek waar jij het afgelopen jaar bent geweest? Waar maakte je een mooie rondreis of waar heb je gewoon lekker genoten? En wat zijn je plannen of ideeën voor dit jaar? Vertel! 

Dit blog bevat affiliate links. Foto’s waar ik op sta zijn gemaakt door mijn zoon (13) en dochter (15), of door een vriendin. Alle overige foto’s maakte ik zelf.

senegal-blog

Hoe zijn de Senegalezen? Mannen, vrouwen en kinderen in Senegal in beeld. 

Als je overweegt een vakantie naar Senegal te boeken of als je een mooie rondreis door Senegal wil maken, vraag je je misschien af hoe de Senegalezen eigenlijk zijn. Zijn ze vriendelijk, behulpzaam en gastvrij? Hoe is ‘de Senegalees’?  

Een kennismaking met de goedlachse Senegalees. 

hoe-zijn-senegalezen

Hoe zijn Senegalezen?  

Tijdens mijn bezoek aan Senegal –lang geleden al- heb ik heel wat Senegalezen ontmoet. Eén ding hadden ze bijna allemaal gemeen: die heerlijke lach! Een stralende lach. Geen gemaakte lach, geen voorzichtige glimlach, maar een welgemeende, hartelijke en soms zelfs uitbundige lach!  

Senegalezen leken vaak zo vrolijk en daar word je vanzelf ook vrolijk van. Heel anders dan de doorsnee blik van de gemiddelde Nederlander. Maar goed, ik was indertijd Nederland goed zat, dus dat kan meegespeeld hebben. Gestreste mensen in grauwe kleren die gehaast over koude perrons renden, zo zag ik Nederland ongeveer. Hoe anders was het straatleven in Senegal!  

busje-senegal

De goedlachse Senegalees 

Thailand mag dan wel bekend staan als ‘het land van de glimlach’, maar de Senegalezen lachen veel meer is mijn ervaring. Waar we ook kwamen, in Dakar, middenin de stad, op de markt, aan de kust, op het eiland Gorée, bij Lac Rose, in natuurparken of elders in het land, overal was daar die mooie lach. Die brede lach. Die stralende mond vol witte tanden die door hun donkere huid extra opviel.  

Als Thailand het land van de glimlach is, dan is Senegal het land van de stralende lach.  

Senegalese cultuur versus Thaise cultuur 

Aangezien ik vlak na mijn bezoek aan Senegal voor werk naar Azië verhuisde zag ik het verschil maar al te goed. Zo open, goedlachs en expressief als de Senegalezen waren, zo gesloten vond ik de Thai toen ineens, ook als je al weken of maanden met ze werkte. Dat gaf niet, mijn Thaise collega’s waren lief op hun manier, maar opvallend was het wel. Ik moest dus aan het begin best even wennen aan de Thaise cultuur. 

Senegalezen waren zo anders!

kinderen-in-senegal
baby-senegal

Open, gastvrij en vriendelijk 

Wellicht zit het in de West-Afrikaanse cultuur, maar bijna overal waar we in Senegal kwamen was er die hartelijke lach, dat vriendelijke onthaal, die gastvrijheid en openheid. Ik vond het mooi. Niet alleen in het hotel, waar ze afhankelijk zijn van toeristen en dus klantvriendelijk moeten zijn, maar juist ook gewoon op straat, onverwacht. In het verkeer, op marktjes of waar dan ook.  

senegalezen

Het ‘echte’ Afrika 

Was het liefde op het eerste gezicht? Nee, bij aankomst in Dakar moest ik echt even wennen: ook al was ik al eerder op het Afrikaanse continent geweest, dit was wel duidelijk het ‘echte Afrika’. Geen Noord-Afrika, maar West-Afrika.  

Toen we de luchthaven uitkwamen zag het letterlijk zwart van de mensen. Overal waar we keken zagen we alleen maar Senegalezen, en véél. Er was geen toerist te bekennen. En ja, dan is Afrika best even wel overweldigend. De culture shock was echter van korte duur. Door de openheid van de Senegalezen voelden we ons snel welkom.  

Lees ook: Bijzonder vervoer op reis.

dakar-senegal

Leuke Senegalezen 

Van de meer dan 50 landen die ik heb bezocht en de vele verschillende culturen die ik daardoor ontmoet heb vind ik de Senegalezen nog altijd de leukste en dat wilde ik altijd al eens laten zien. Met de wedstrijd van Oranje tegen de Senegalezen afgelopen maandag als aanleiding besloot ik het eindelijk eens te doen. Het resultaat is een blog vol foto’s van de vrolijke, enthousiaste, muzikale en expressieve Senegalezen. 

senegal-kind-trommel

Op straat en op de markt in Senegal 

Je ziet foto’s die ik maakte van Senegalezen op straat, op de markt, in het verkeer en aan de kust van Dakar. Ik heb plekken proberen te achterhalen en heerlijk via Google Maps door Senegalese straten gezworven, maar ik kan niet alles terugvinden, het was immers nog ver voor de smartphones; ik had zelfs nog geen digitale camera. Ach, het doet er ook niet toe, geniet gewoon van de foto’s! 

markt-dakar

In Senegal leek iedereen veel vrolijker, terwijl de omstandigheden dat in veel gevallen allerminst waren.  

houtsnijders-senegal
markt-senegal-bezoeken

Meisjes en kinderen in Senegal 

Op het strand van Dakar zagen we vrouwen en meisjes die zeewier verzamelden. Leuk weetje: we wandelden hier op de uiterste westpunt van het Afrikaanse continent!  

westpunt-senegal
kinderen-strand-senegal
meisje-senegal

Baby Senegal

Ook ontmoetten we een moeder met een baby. Zo’n schatje! 

senegal-kinderen
moeder-met-baby-senegal

Mensen in Senegal

Ook buiten de stad ontmoetten we lieve mensen. Hieronder zie je o.a. Lac Rose en mensen in een dorpje er vlakbij.

senegal-vakantie
roze-meer-senegal
lac-rose-zoutmeer-senegal

Dagelijks leven in Senegal 

Natuurlijk lachte niet íedereen die we tegenkwamen. Niet iedereen is altijd maar vrolijk. Soms is er simpelweg geen reden om te lachen. Het dagelijks leven in Senegal is voor de meeste mensen ook echt niet makkelijk.
Hieronder dus ook wat foto’s waarop je die andere kant ziet:

senegalezen-strand
visvangst-senegal
kinderen-senegal
dakar-centrum
kinderarbeid
lake-retba
senegalezen
malinees
Een Malinees in Senegal.
senegalese-verkoopster

Contact met de locals 

Toch vond ik -over het algemeen- de Senegalezen heerlijk open en expressief, met een aanstekelijke lach en leuke uitstraling. In sommige landen was ik meer gefocust op het landschap en de dingen die ik wilde zien, in Senegal was er veel meer contact met de mensen. Wat mij betreft droeg dat zeker bij aan de fijne reiservaring die ik had in Senegal. 

Natuurlijk is alles een momentopname, een wisselwerking ook, en is het deels persoonlijk, en dus subjectief, maar mij is dit altijd bijgebleven, terwijl ik toen al behoorlijk wat verre landen had gezien en ook daarna nog veel landen bezocht.  

Na de vele verre reizen die ik gemaakt heb zijn de goedlachse Senegalezen me altijd bijgebleven. 

senegalese-man

Senegalezen in Europa 

Niet alleen in Senegal zelf, maar ook in Parijs en Madrid kwam ik ze tegen. Zowel in Frankrijk als Spanje zie je best veel Senegalese straatverkopers. We hadden leuke gesprekken met ze. Ze waren verbaasd dat ik in Senegal was geweest.

Zelfs nu hoor je nog steeds niet vaak dat mensen op vakantie naar Senegal gaan, maar toen was het echt nog uitzonderlijk.  

Senegalese straatverkopers 

We keken de Senegalese verkopers niet met argusogen aan om er vervolgens met een grote bocht omheen te lopen, zoals sommige toeristen doen die direct aan illegaliteit en andere dingen denken, maar namen even een kijkje bij hun koopwaar en maakten een praatje. En ja, natuurlijk weet ik wel dat je eigenlijk dat geliefde voetbalshirt wat mijn zoon wilde hebben niet bij hen moest kopen, maar we deden het toch. Ze hebben er jaren plezier van gehad, niet alleen met interrailen maar ook erna nog.  

Op de foto hieronder zie je ze in Barcelona. Ik nam de foto vanuit de hop on hop off. Hun koopwaar stallen ze uit op een laken met touwen, zodat ze het snel als grote knapzak op hun rug kunnen gooien als de politie eraan komt. Mijn kinderen keken er vol verwondering naar. Op Geografie.nl las ik een artikel over de Senegalese straatverkopers in Barcelona.     

senegalese-straatverkopers-barcelona

Senegal in Qatar  

Afgelopen maandag viel er natuurlijk niet zoveel te lachen voor de Senegalezen toen ze op het WK in Qatar van Oranje verloren, maar vanmiddag om 14:00u spelen ze tegen thuisland Qatar en ik gun ze echt een overwinning!  

Ik was uiteraard blij dat Nederland gewonnen had afgelopen maandag (en moest lachen om de vele tweets over het getrommel van de Senegalezen), maar ik vond het best een beetje sneu voor Senegal. Dus voor vandaag:

Bonne chance Sénégal!  

Foto’s zeggen niet alles 

Als je een foto van iemand ziet of als iemand een brede lach toont, weet je natuurlijk nog niet hoe hij of zij ís, of ‘hoe een cultuur is’, maar hopelijk hebben m’n foto’s van Senegal je toch een indruk van de mensen in Senegal gegeven.  

Eigenlijk werd er nog meer gelachen dan je ziet en zijn een aantal leuke foto’s, vooral ook die ik juist ‘s avonds maakte, mislukt. Ik maakte de foto’s nog met een compact camera in een tijd waarin je geen honderden foto’s per dag maakte. Ik zou nu uiteraard mooiere foto’s maken.  

lac-rose-senegal
Hier zwem ik in Lac Rose.

Follow my footprints in Senegal 

Hieronder sta ik zelf nog op een paar foto’s, samen met vriendin Evelien met wie ik Senegal bezocht. Let niet op m’n outfit en bril (die ik toen soms droeg), maar kijk gewoon even voor een indruk van Senegal en de Senegalezen.  

ile-de-goree
goree-eiland

Senegal is weer eens een heel ander land om te bezoeken dan de bekende reislanden.

meisje-markt-senegal

Rondreis Senegal boeken 

Wil je naar Senegal toe, boek dan een strandvakantie of rondreis naar Senegal. Je boekt al een 8-daagse rondreis Senegal, wat ideaal is als je niet zo lang de tijd hebt. Ook in een week kun je heel veel zien!  

Zonvakantie Senegal

Wil je een zonvakantie naar Senegal boeken? Kijk dan hier:  

senegal-strandvakantie

Senegal ontdekken vanuit Dakar 

Wij verbleven in Dakar, in een hotel aan de kust. Vanaf de hoofdstad Dakar kun je veel kanten op. Ile de Gorée, het roze meer Lac Rose en natuurpark Bandia (waar je op safari kunt) liggen er allemaal niet ver vandaan en behoren tot de hoogtepunten van Senegal.  

footprints-senegal
Ik in Senegal (mei 2001)

Hotels aan de kust van Senegal

Het hotel waar we verbleven is helaas niet meer in gebruik (het staat er nog, maar is verlaten), maar elders aan de kust van Senegal vind je ook mooie hotels. Je vindt ze via de Vakantiediscounter. Of ga met TUI naar Senegal.  

Het zijn heerlijke hotels voor een zonvakantie waarbij je ook het een en ander kunt zien. Want ja, als je een zonvakantie naar Senegal boekt is het natuurlijk wel zo leuk om ook wat uitstapjes te maken om het land en de mensen wat beter te leren kennen. Zonde om het niet te doen!  

strandhotel-senegal

Senegal of Gambia?  

Wil je vooral buurland Gambia zien, maar wel wat van Senegal meepakken? Tijdens een rondreis Gambia en Senegal kun je de meest interessante plekken van Gambia combineren met een bezoek aan Niokolo Koba National Park in Senegal, maar de focus ligt bij deze reis wel echt op Gambia.  

Naar het Engelstalige Gambia kun je een goedkopere zonvakantie boeken, maar het Franstalige Senegal is toch weer heel anders en ook echt leuk om eens te zien! 

Alle foto’s in dit blog heb ik –lang geleden- zelf gemaakt. Ik bezocht Senegal in mei 2001, samen met vriendin Evelien. Alweer dik 21 jaar geleden dus! 

jouke-hoekstra

‘Mijn laatste reis wordt volledig verzorgd’ 

Tranen en regendruppels rollen om beurten over mijn wangen, alsof ze continue wedstrijdjes doen. Het is 31 juli 2022. Ik loop in Ouderkerk aan de Amstel, een mooi historisch plaatsje waar ik nooit eerder geweest ben.

Hospice 

Ik kom niet vrolijk uit een hotel, een hostel of holiday home, nee, ik kom uit een hospice. In een twintigtal minuutjes wandel ik door de miezerregen van het hospice terug naar de bus; de bus naar Schiphol, waar ik op de trein moet stappen, terug naar Den Haag. Het weer is troosteloos, precies zoals ik me voel.   

ouderkerk-aan-de-amstel

Terminaal ziek 

Als de man van mijn moeder, mijn stiefvader, niet plotseling zo ziek zou zijn geweest zou ik hier niet wandelen. Helaas wandel ik er wel. Hoe vaak nog? Ik wist het niet. Dat was het moeilijke. Hij lag er sinds 29 juli en had nog maar kort te leven. Hoe kón het toch?  

Reislustig en sportief 

Tot half maart leefde hij gewoon zijn leven, net als ieder ander. Hij had niets. Althans, hij had nergens last van, wist van niets. Hij woonde met mijn moeder en (los van de lockdownperiode) hadden ze een fijn sociaal leven en reisden best veel. Erg sportief was hij ook, hij schaatste en wielrende 3x per week!  

Tot half maart leefde hij gewoon zijn leven, net als jij en ik.  

Nog geen 4,5 maand later was hij opgegeven. Uitgezaaide longkanker met veel bijkomende klachten. Het voelt nog steeds alsof het ‘uit het niets’ kwam. Hoe begon het en hoe kon het zo ver komen?  

Uit het niets’ bleek hij erg ziek.  

Hoe begon het?  

In maart zei hij een schaatsafspraak af, want hij was niet helemaal fit. Een beetje kortademig. Benauwd en hoesten. Corona dacht ik, maar dat was het niet. Hij testte steeds negatief.  

Huisarts  

Half maart ging hij voor het eerst naar de huisarts. ‘Ik vind het een beetje griezelig’ appte ik die dag. ‘Hopelijk is er niks ernstigs aan de hand’. De huisarts hoorde niets geks aan zijn longen, maar verwees hem wel door naar een longarts, voor een foto, voor de zekerheid.  

Thoraxfoto 

In het Amstelland ziekenhuis werd een thoraxfoto gemaakt. Er bleek iets bij zijn longen te zitten. Dat was meteen al schrikken. Hij rookte niet. ‘Maken jullie je nou maar geen zorgen’ appte mijn moeder. Maar dat deden we wel.  

Het zou toch niet? We hadden al genoeg K in de familie gehad.  

Er werd een CT-scan gepland. Al snel bleek dat het mis was, maar zó mis wisten we toen nog niet, ook al had ik een heel naar voorgevoel.   

Afleiding 

Ter afleiding -levend tussen hoop en vrees- zocht ik mooie plekken op, zoals de bloesems in Almere, op 23 maart, die maar kort bloeien. Dacht ik eerst nog ‘Ik kan ook volgend jaar gaan’, ineens dacht ik ‘Je weet nooit of volgend jaar komt.’ Van de ernst had ik toen echter nog geen weet.  

Je weet nooit of volgend jaar komt. 

palendorp

Mooie plekken bezoeken

Omdat het me goed deed, besloot ik nog meer mooie plekken te bezoeken. Te zien wat ik nog wilde zien, ook om m’n onrust kwijt te raken. Met treinen en bussen reisde ik op 25 maart naar het palendorp in Petten. Ik wilde het al zo lang eens fotograferen bij zonsondergang. Dat ging ik nu gewoon dóen.  

Weekendje Limburg 

Datzelfde weekend zouden mijn moeder en hij een weekendje naar Limburg gaan. Dat stond al en ze besloten het toch ‘gewoon’ te doen, te midden van de onzekerheid, juist ook ter ontspanning na dit plotselinge nieuws. Naar Vaals gingen ze, waar je prachtig kunt fietsen en wandelen, wat ze altijd graag deden, in binnen- en buitenland.  

molens-kinderdijk

Unheimisch gevoel 

Zelf bezocht ik die zondag 27 maart de molens in Kinderdijk, nog zo’n bucketlistplek die ik al lange tijd wilde zien. Je ziet ze op m’n foto hierboven. Ik had ineens het gevoel dat ik vanalles moest ‘afstrepen’. Niet morgen, maar nu.  

Toen ik ruim voor zonsondergang richting de molens wandelde had ik ineens een unheimisch gevoel. Ik appte mijn moeder of ze het toch nog een beetje leuk hadden in Limburg.  

Benauwd 

Het antwoord van mijn moeder deed me abrupt stilstaan: ‘Nou nee, we hebben het diner afgezegd. We zijn met de auto naar het Drielandenpunt geweest, maar hij is zelfs te benauwd om te wandelen.’ 

Alarmbellen 

Direct gingen bij mij alle alarmbellen af. Dit was vet foute boel! Dit was zo níet zoals hij is! In oktober fietste hij nog in de bergen in Spanje! Een actieve wielrenreis in het achterland van de Costa Blanca!  

wielrenvakantie

Zonsondergang bij de molens

Ik wandelde nog lang rond bij de molens, bijna in mijn eentje. Ik vond het mooi, met die roze lucht en later een mooie oranje lucht ook, maar maakte me inmiddels grote zorgen.  

overlijden

Dit klopt niet 

‘Dit klinkt niet goed’ appte ik. ‘Dit klopt gewoon niet.’ Ik lag er wakker van. De volgende ochtend appte ik weer: ‘Ik denk steeds aan jullie mam. Gisteren, vannacht en nu. Het zit me niet lekker. Dit is echt niet goed. Ik maak me zorgen en hoop echt dat er iemand naar hem kan kijken vandaag of dat de CT vervroegd kan worden. Sterkte daar!’  

Spoed CT 

Vanuit Limburg reden ze direct naar het ziekenhuis voor een spoed CT. De geplande CT scan zou nog veel te lang duren. Naar de spoedeisende hulp dus. Hij moest meteen blijven. Hij was zo benauwd dat hij direct geopereerd werd aan zijn luchtpijp om letterlijk meer lucht te krijgen.  

Er zaten weefsels die er niet hoorden. Iets in zijn longen, maar ook een tumor in zijn luchtpijp. Eén van de twee vertakkingen zat volledig dicht. Niet zo gek dat hij zo benauwd was! Een deel van de tumor werd uit zijn luchtpijp geschraapt zodat hij weer beter kon ademen. 

Hij moest meteen in het ziekenhuis blijven. Zijn vakantietasje had hij nog bij zich.  

Eind maart 

Die periode, eind maart, voelde en vreesde ik dat het verschrikkelijk mis was. Ik wilde wel positief denken, door andere familieleden wist ik immers dat de wonderen de wereld nog niet uit waren, sommigen leefden al jaren in reservetijd, maar ik had er geen goed gevoel over.  

Uitzaaiingen? 

Begin april kreeg hij een PET-scan om te kijken waar uitzaaiingen zaten. De uitslag zou 1,5 week duren, maar kwam na 1 dag al. Op donderdag 7 april. Het was sowieso al een superspannende dag. Na 15:00u zouden we horen of mijn zoon op de middelbare school van zijn keuze geplaatst was, maar precies op dat moment kwam de uitslag van de scan.  

Uitslag scan

De uitslag was verschrikkelijk: de kanker zat ook in zijn wervelkolom, ribben en bekken. Hoe was het mogelijk! Zo’n sportief iemand die tot voor kort nérgens last van had!  

Rollator in plaats van racefiets 

Met Pasen ging ik langs. Zo ziek als hij was, zo goed zag hij er nog uit. Maar wat was het confronterend: in plaats van zijn racefiets stond er nu een rollator in de gang. 

Hoe kan iemand die een maand geleden nog springlevend en supersportief was nu zó ziek zijn? 

denise-jouke

Zware tijden  

Een MRI scan volgde, een bestraling werd gepland, een gesprek met de longarts ook en ondertussen was het wachten op nog meer uitslagen, op het type kanker. Daarna moest er een behandelplan komen. Sommige onderzoeken gingen alsnog niet door. Het veranderde steeds.  

Mijn moeder was er maar druk mee. Elke dag waren mijn zusje en ik in contact met mijn moeder, en natuurlijk ook met hem. Wat was dit verschrikkelijk. Alsof we nog niet genoeg zorgen hadden.  

Ik zocht afleiding met het fotograferen van hyacintenvelden en andere bollenvelden, maar oef, wat waren het een zware tijden. 
 

fotografie-als-afleiding

Zeldzame vorm van longkanker  

De definitieve uitslag kwam, ook van de bronchoscopie. Een zeldzame variant longkanker. Uitgezaaid in wervelkolom, ribben, bekken en botten. Wat een klap! Het ging allemaal zo snel.

Het was niet erfelijk, maar hoe je er aan kwam was ook niet duidelijk. Hij rookte al decennia niet meer. Hoopten we eerst nog op mogelijke genezing, al snel werd ons verteld dat dat er niet in zat. Wel zouden we er alles aan doen om de kanker te verminderen.  

Hoopten we eerst nog op genezing, al snel werd duidelijk dat dat er niet in zat. 

Prognose 

Van de prognoses bij longkanker word je niet bepaald vrolijk. Ik googelde en las over stadia en overlevingscijfers. Toch hadden we hoop, net als bij mijn vader, die ook al jaren longkanker heeft (na eerst blaaskanker overwonnen te hebben) en voor wie immuuntherapie goed werkt. Het gaat godzijdank goed met hem en hopelijk blijft dat nog lang zo. Hij is 75 en werkt zelfs nog!  

Jouke, de man van mijn moeder, was pas 72, supersportief en niet-rokend, maar had de pech een agressievere variant te treffen. Als we niets zouden doen was het een kwestie van maanden, maar we gingen wél wat doen. Voor dit type kanker waren er speciale medicijnen.  

Kankermedicijn 

Niet zomaar een medicijn, maar medicijnen van 200 euro per pil. Tweehonderd euro per pil?! Ja, je leest het goed. En dan 5 pillen per dag. Reken maar uit: 1000 euro per dag. Ketsjiiing. Je slikt dus eigenlijk elke dag een hele vakantie in, daar vergelijk ik het dan meteen mee. Gelukkig was hij ervoor verzekerd, want dit kan vrijwel niemand betalen.

Duur

Ik schrik al als ik een esomeprazolletje ergens tussen laat vallen, laat staan als het een pil van een paar honderd euro is. Of als je een potje van 30 pillen omstoot. Zesduizend euro! Voor dat bedrag kun je een wereldcruise boeken… Naar Nieuw-Zeeland en Australië. Of vele andere droomplekken bezoeken.

1 potje pillen: 6.000 euro! 

Been gebroken 

Op 11 april hoorden we de hele dag niks. Aan het eind van de dag appte mijn moeder dat ze weer in het ziekenhuis waren. Hij had zijn been gebroken! Wat?! Met het aantrekken van een spijkerbroek hupte hij even op één been en dat brak gewoon onder hem weg. Door de broosheid van de botten waarschijnlijk al. Bizar! Jeetje, een gebroken dijbeen! Ook dat nog! 

Bij het aantrekken van een spijkerbroek brak hij plots zijn been! Die sterke schaats- en fietsbenen! 

Thuiszorg 

Mijn moeder was steeds heel sterk, maar de fysieke zorg werd nu echt te zwaar. Zo’n grote man til je niet even onder de douche, ook wij niet. Omdat hij gigaveel vocht vasthield had hij ook ineens steunkousen nodig. Gelukkig kwam er thuiszorg die veel uit handen nam. Daar was ze zó blij mee!  

Covid 

Helaas was ook dat van korte duur, want zowel mijn moeder als mijn stiefvader testten positief op covid, net toen vrijwel niemand het meer had. Nee, hou toch op zeg!  

Op Moederdag ook nog, net toen ik eindelijk met de kinderen zou komen. Het kon niet, tot grote teleurstelling van mijn moeder. Ook de thuishulp kwam niet meer. Wonderwel redden ze het samen. We waren trots op hoe ze het deden.  

Stedentrips afzeggen of niet? 

Voor míjn 50e zou ik met mijn moeder naar Berlijn gaan, als cadeau voor mijn verjaardag. Ik was in februari jarig, maar ze boekte het voor de meivakantie, omdat het dan wat lekkerder weer was. Helaas, het kon niet doorgaan. Hij was al te ziek om alleen te kunnen blijven, dus moest ze het annuleren

M’n zusje twijfelde lang of de –door covid- al twee jaar uitgestelde treintrip met haar dochter naar Parijs door kon gaan. Die verdiende het ook zo. Ze deed het gelukkig, dus ik besloot zelf nergens meer heen te gaan. Dan was ik er in nood in elk geval. Het ging allemaal zo snel…  

Vocht in hartzakje 

De kanker zat ondertussen niet alleen in zijn longen, wervelkolom, ribben, bekken en botten, maar er waren zelfs kankercellen in zijn hartzakje gevonden. Het vele vocht in zijn longen en bij zijn hartzakje was sowieso een probleem. Hij kreeg er hart- en vaatproblemen bij.  

Hij slikte inmiddels peperdure medicijnen, maar hield veel vocht vast. Door vocht kreeg hij tal van bijkomende klachten, met name bij zijn hart. 

Toch nog even weg 

In het Hemelvaartsweekend ging ik last minute toch nog even weg met de kinderen, in eigen land, in een fijn huisje op de Veluwe. Een tiny house Europarcs Beekbergen.  

Een week later, met Pinksteren, kon ik zonder de kinderen weg. Ik wilde het graag, want aan een reisblogger die niet meer naar het buitenland gaat heb je ook niks, maar ik zat ontzettend op de wip: wel of niet gaan?  

‘‘Doen!’ zegt Jouke’, appte mijn moeder.  

Super last minute weg 

Toen de situatie op vrijdagavond stabiel leek besloot ik super last minute een losse vlucht te boeken. Ik vloog meteen de volgende dag al, de Schipholchaos nam ik voor lief.  

Een korte trip van een paar dagen werd het. Naar Kreta. Goed voor m’n blog en goed voor mij. Hier vergat ik alle ellende even. En tijdens het wandelen van de Samariakloof.   

Stressoren 

Nou ja, er waren wel weer andere stressoren (mijn 15-jarige dochter was onverwacht weggegaan bij haar vader en voor het eerst twee nachten alleen thuis), dus ik heb heel wat staan Facetimen in steegjes, maar toch was ik blij dat ik gegaan was.  

Goed nieuws 

Bij terugkomst was er weer een CT-scan. Superspannend. Sloegen de medicijnen aan? Half juni kwam de uitslag. Eindelijk goed nieuws! De medicijnen deden hun werk! Helaas was van echte vreugde geen sprake, want van de bijkomende klachten had hij inmiddels nog meer last dan van de kanker zelf.  

Vocht en vaten 

Hij was niet alleen snel benauwd, hij hield ook veel te veel vocht vast. Niet alleen in zijn benen, maar ook in zijn longen en hartzakje. Door overtollig vocht in het hartzakje kon het hart niet goed pompen. Hij kreeg er hartproblemen bij. Ook had hij inmiddels ontstoken vingers, er was iets met zijn vaten.  

Ziekenhuizen 

Wat een maanden waren het. Ziekenhuis in, ziekenhuis uit. Ziekenhuis Amstelland, later vooral het VU-ziekenhuis (VUMC) en soms het AMC. Voor zijn verschillende klachten moest hij op verschillende plekken zijn. En al die ziekenhuizen moesten ook weer samenwerken en afstemmen. Tussendoor was hij thuis, maar in juni moest hij toch weer opgenomen worden. 

Het ging allemaal zo snel. Het was niet te bevatten. Als er één iemand is waarvan ik dacht dat hij 100 zou worden, was hij het wel. 

Stoppen met de medicijnen? 

Ondanks dat de medicijnen aansloegen werd besloten het gebruik te halveren. Het was kiezen tussen twee kwaden. Long- en hartpuncties volgden. Er moest steeds vocht uit zijn longen en hartzakje gehaald worden. Zodra dat gedaan was kon hij meteen beter ademen.  

Vermoeid 

Inmiddels was hij zwaar vermoeid. Zelfs de krant lezen of tv kijken was al teveel. Een beetje voor zich uit staren, meer niet. We moesten er maar snel naartoe. De kinderen wilden hem graag zien…  

De laatste keer dat de kinderen hem zagen 

Op 26 juni haalde ik mijn zoon van een kampeerweekend met zijn klas op. Ik was op en neer naar de camping in Kijkduin gefietst. Ik vraag nooit hulp, maar had dat 1x gedaan, in de groepsapp, of hij met iemand mee kon rijden, dan hoefde ik niet helemaal op de fiets op en neer. Niemand reageerde. Ik voelde me meer alleen dan ooit.  

Toen ik alle grote bakken van auto’s van ouders van klasgenootjes zag staan vocht ik tegen de tranen en nam hem mee.  

Mijn zoon had zoveel feestjes en activiteiten aan het eind van groep 8 dat dit de enige mogelijkheid was om voor onze vakantie nog een keer bij hun geliefde stiefopa (zoals hij overigens niet genoemd wilde worden, hij was gewoon Jouke) op bezoek te gaan. Het was fijn dat ze hem nog zagen. Mijn zoon hielp hem zo lief.  

Musical 

Hij had ook graag nog bij de musical van mijn zoon willen zijn. Helaas was dat echt niet meer haalbaar, het was veel te vermoeiend, dus gingen we zonder hem. Voor mijn moeder was het het eerste uitje in maanden. Mijn vader was er gelukkig ook bij. En mijn zusje. Een goede vriendin van mijn stiefvader paste op hem.  

Vakantie 

Inmiddels had ik na lang twijfelen toch last minute een vakantie met de kinderen geboekt. Een week, ook al wilde ik dit jaar juist graag eens langer. Ik durfde het echter niet aan langer of later weg te gaan. Hoe sneller we gingen hoe beter.   

Mijn zusje besloot met haar kinderen in Nederland te blijven en boekte een huisje bij Landal. Het werd Landal ’t Loo, een fijn park waar ze al vaker was geweest.  

Zijn toestand verslechterde 

De kankermedicijnen sloegen weliswaar aan, maar zijn totale toestand verslechterde rap. Na een paar weken ziekenhuis en vele ingrepen verder (ook toen ik met mijn kinderen toch nog dat weekje last minute op vakantie was) ging het steeds slechter.  

Door het vocht bij zijn hart kon het hart niet goed pompen. Hij kreeg diverse long- en hartpuncties en werd met de dag zwakker.  

Moesten we terugkomen van vakantie?  

Mijn moeder was dagelijks in het ziekenhuis. Uren per dag. Er moest nagedacht worden over de zorg als hij uit het ziekenhuis zou komen, over hospices en over ‘wat als’. Maar echt rustige momenten samen heb je niet in zo’n ziekenhuis. Het is een komen en gaan van verpleegkundigen en artsen. Rustig samen dingen bespreken was bijna niet mogelijk. Hij was ook al zo zwak.  

Operatie 

Op vakantie appte mijn moeder dat er toch nog een operatie zou volgen: als ik terug was uit Griekenland zou er een luikje in zijn hartzakje gemaakt worden zodat het teveel aan vocht bij zijn hart naar zijn buik kon stromen.  

Ik postte vakantiefoto’s van de bergen, stadjes, strandjes en zonsondergangen en genoot van de andere omgeving, maar echt ontspannen weg waren we niet.  

‘Please contact reception’ 

Toen we de voorlaatste dag ineens een brief in de brievenbus van onze accommodatie zagen zitten stokte mijn adem. Toen ik de envelop openmaakte al helemaal. In grote letters stond er: ‘Dear guests, please contact reception.’  

Ik schrok me te pletter. Ik had geen appjes gemist, dus dat bevreemdde me. Ik spurtte naar de receptie. De receptionist keek me vragend en ‘O jee denkend’ aan. Alsof hij bij het zien van mijn gespannen gezicht wilde zeggen: ‘Wat is er aan de hand?’ Maar dat wilde ík juist weten.  

Wat was er aan de hand?  

Of ik de tourist tax alvast wilde betalen, zodat ik morgen meteen weg kon. Was dat het?! Pfffffft, ik ben nog nooit zo blij geweest met het betalen van een toeristentax!  

Geen hoop meer 

Toen we terug in Nederland waren lag hij nog steeds in het ziekenhuis. Het bleek al snel een aflopende zaak te zijn. De operatie was weliswaar gelukt, maar had hem ook erg verzwakt. Er was geen hoop meer, niets meer wat ze nog konden doen.  

Er was niets meer aan te doen. Hij was zo verzwakt dat verdere behandeling geen zin had. 

Het is zoals het is’ had hij al vaker gezegd. Zelf konden wij echter nog niet accepteren dat zijn leven binnenkort voorbij zou zijn, ook al moesten we nu wel. 

Het ongeloof was groot. Wat ging dit gruwelijk snel. Onze lieve Jouke had niet lang meer te leven. 

Wat nu?  

De vocht- en hartproblemen bleven (ook na tijdelijk stoppen met de medicatie) en er moest gekeken worden naar een manier om het nog enigszins draaglijk te maken. Niet vol slangetjes in een ziekenhuisbed, waar hij inmiddels al 3 weken lag, maar op een fijnere plek. 

Thuis kon niet, daar had hij teveel zorg voor nodig, maar gelukkig zijn er hospices. Het is zo mooi dat die bestaan. Want hoe verschrikkelijk verdrietig ook, het is wel een veel fijnere plek om je laatste weken of dagen door te brengen. 
 
Nog niet eens iedereen wist ondertussen dat het al zo ver was. Mensen appten hem nog of spraken in. Hij was inmiddels bijna te moe voor appjes. Mailen lukte niet meer. Appjes werden korter of kon hij niet meer beantwoorden. Zijn updates kon hij zelf niet meer schrijven.  

Naar een hospice 

Vanuit het ziekenhuis zou hij per ambulance naar een hospice in Ouderkerk aan de Amstel verhuizen. Mijn moeder en zusje waren er al gaan kijken, hadden in het ziekenhuis de intake gedaan en ik had online al wat filmpjes bekeken. Het was fijn dat hij er zo snel terecht kon. We waren blij. Blij voor hem dat hij op een fijne plek kon sterven.  

Niemand wil onder de slangetjes sterven in een ziekenhuisbed.  

Positieve test (O nee!) 

De avond voorafgaand aan zijn verhuizing naar het hospice moest hij nog op covid getest worden. Dat was standaard. Tot ons aller schrik testte hij positief. O nee! Ook dat nog! Maar nee, dacht ik, dit kan niet. Dit moet de vorige besmetting nog zijn. Mijn moeder testte negatief. Er werd met artsen overlegd en opnieuw getest. Het kwam goed.  

Hospice Zuider Amstel 

Op vrijdag 29 juli verhuisde hij naar hospice Zuideramstel in Ouderkerk aan de Amstel. Een fijne plek met slechts een paar kamers, een fijne woonkamer, een tuin en tientallen vrijwilligers. Een plek waar je als je opgegeven bent maximaal drie maanden mag wonen. Velen wonen er echter maar een paar weken of een paar dagen.

De kinderen gingen toch nog weg

Dat hij geen maanden meer te leven had was duidelijk. Weken kon ik me inmiddels ook niet meer voorstellen, maar toch gingen mijn kinderen nog op vakantie met hun vader. Dat was nu extra spannend, maar hier maar afwachten was ook niet fijn voor ze en mocht hij overlijden dan waren ze in elk geval op tijd terug voor de crematie. Bovendien kon ik er nu meer voor mijn moeder zijn. Op 30 juli, een dag eerder dan gepland stond, vertrokken ze. Op 31 juli ging ik meteen naar het hospice.  

Op bezoek in het hospice 

Samen met mijn moeder was ik zachtjes zijn kamer in het hospice binnen gegaan. Het was schrikken. Ook al had ik hem pas nog gezien, hij zag er nu veel zieker uit. Zo anders dan we hem kenden. Wat een rotziekte was het toch. Het was zó verdrietig en onvoorstelbaar om iemand die je liefhebt zo ziek te zien.  

Bezoek 

Bezoek was eigenlijk al te zwaar. Ik gaf hem een kus op zijn wang en ging bij hem zitten. Hij had zijn ogen open, maar ademde zwaar. Stilletjes zaten we naast zijn bed. Soms zeiden we iets, maar niet teveel. Ik zei een paar dingen die ik gezegd wilde hebben, onder andere over de kinderen en dingen waarvan ik hoopte dat hij ze wilde horen. Ik stelde ook vragen, maar beperkt, want antwoorden kostte hem verschrikkelijk veel moeite.   

Koffer 

‘Ik zie een koffer,’ fluisterde hij ineens. Vanuit zijn bed keek hij schuin naar rechts.  

Er stond geen koffer. ‘Wel Denises rugzakje,’ zei mijn moeder. En een vierkante grijze fauteuil. Dat het er misschien op leek, zei ik. (Of was het een teken dat hij bijna ging?)  

‘Je hoeft geen koffers meer te dragen, Jouke’ zei ik. 

Hij lachte voorzichtig en dacht even na.  

‘Mijn laatste reis wordt volledig verzorgd,’ fluisterde hij.  

Dat was mooi gezegd.  

Reizen 

Mijn moeder en hij hadden veel gereisd samen, ook juist de laatste jaren nog. Net voor corona nog een mooie rondreis door Vietnam, maar eerder ook een fietsvakantie in Laos, roadtrips in Griekenland, Zuid-Italië en Kroatië, veel leuke citytrips ook, een vakantie op Lanzarote, op Ischia, op Kefalonia, vorig jaar op Karpathos en afgelopen oktober nog een wielrenvakantie in het bergachtige achterland van de Costa Blanca, waar ik tijdens een persreis naar Benidorm ook al eens geweest was.

jouke-vakantie

Op reis ontmoet 

Ze hadden elkaar zelfs op reis ontmoet! Tijdens een wintersportvakantie, een groepsreis. Op de terugweg in de bus hadden ze gezellig naast elkaar gezeten. Hij was 50, net zo oud als ik nu. Zo’n gek idee!

Droomreis  

Niet alleen de stedentrip Berlijn van mijn moeder en mij, ook de droomreis die ze met z’n tweetjes bij ANWB geboekt hadden, een paar dagen voordat hij ziek werd, kon ook al niet doorgaan. Een prachtige reis door Noorwegen, in juni. Vooral de Hurtigruten stond al zo lang op hun lijstje. Helaas… Hij was er absoluut niet meer toe in staat. Zelfs een nachtje weg kon niet meer. Verder dan Vaals is hij niet meer gekomen.  

Wacht dus niet met die droomreis naar de Malediven of de mooiste nationale parken in Amerika, naar Patagonië of Paaseiland, maar heb je het geld, doe het nu!

De enige reisjes die hij de laatste maanden nog maakte waren tussen huis en ziekenhuis. Naar VU en AMC. En uiteindelijk naar het hospice. Een verhuizing per ambulance.  

Wens 

Reizen kon niet meer, zelfs voor het uitje met de wensambulance was hij al te zwak. Zijn wens was nog 1x hun huis te zien en van het uitzicht te genieten, omdat hij na weken ziekenhuis rechtstreeks naar het hospice was gegaan, maar net toen mijn moeder het wilde regelen wilde hij het ineens zelf niet meer.  

Dankbaar 

Nog slechts een enkeling kon de laatste week op bezoek. Mooie gesprekken voeren kon al niet meer. Zachtjes probeerde ik maar wat lieve dingen te zeggen. Dingen waar ik hem dankbaar voor was. Dankbaar dat hij 22 jaar in mijn moeders leven was geweest en daarmee ook in het leven van mijn zusje en mij, en zeker ook in dat van onze kinderen, die dol op hem waren, en hij op hen.  

Wat was het zwaar te weten dat iemand van wie je houdt binnenkort sterft.  

Wijn in het hospice  

Toch waren er ook nog wat grappige momentjes. Momenten waarop zijn gezicht voorzichtig een grijns liet zien, heel voorzichtig. Hij kon bijna niet meer praten, maar toen een vrijwilligster vroeg of hij een glaasje wijn wilde, zei hij: ‘Wat voor wijn heb je?’  

‘Wat voor wijn heb je?’ ? 

Soms stak hij een duim op. Toen ik weg ging ook. ‘See you later alligator’.  

Proosten op het hiernamaals 

De dag erna vroeg hij om een biertje. Appen ging al lang niet meer, maar een biertje vasthouden wonderlijk genoeg wel. Zittend in bed bracht zijn inmiddels dunne arm het glas naar zijn ingevallen gezicht.  

‘Op het hiernamaals!’ zei hij tegen mijn moeder.  

Vluchttasje 

Een enkeling kon daarna nog bij hem langs. Het was nu echt een aflopende zaak. Ondertussen had ik mijn vluchttasje klaar staan voor als ik ineens naar het hospice moest. Met m’n lenzendoosje, tandenborstel en nog wat spulletjes, zodat ik altijd ineens ergens kon blijven slapen als ik het niet redde nog terug naar Den Haag te reizen.

Bali

De laatste keer dat ik een vluchttasje klaar had staan was toen ik in 2018 op Bali was ten tijde van de aardbevingen. Op Lombok waren ze desastreus maar ook op Bali goed te voelen en nadat iedereen uit het hotel ’s nachts in pyjama buiten stond besloot ik de nachten erna -toen er nog steeds schokken waren- het belangrijkste voor het grijpen te hebben liggen.  

De keer ervoor was toen ik zwanger was van de tweede, waarvan ik binnen 10 minuten nadat ik het ziekenhuis binnenliep beviel, dus als dat tasje niet had klaargestaan had ik het niet gered. 

Spannend 

De laatste dagen waren spannend. Als mijn zusje en ik een paar uur niks gehoord hadden appten we elkaar, bezorgd. Hoe zou het gaan? Focussen op werk lukte niet als je in afwachting van berichtjes bent. Als je geen telefoontje wil missen. Niet alleen van mijn moeder, maar ook van mijn dochter, die me meerdere keren per dag vanuit Frankrijk belde omdat het ook met haar niet goed ging. 

Betekenis 

Ik ga altijd graag op pad, maar bleef nu in de buurt. Even naar het strand voor de zonsondergang of op de fiets naar street art die ik nog wilde zien. Dat wel. Een ‘Mauristhuis mural’ die ik nog wilde zien was te vinden op de Vrederustlaan, hoe toepasselijk. Vrede. Rust.

Het thema van het kunstwerk was ook toepasselijk: ‘De schoonheid van oude mensen’, ook al vond ik Jouke eigenlijk nog helemaal niet oud. De duif ook die ik zag, symbool voor vrede en harmonie, maar (de witte) ook voor levensgeest, adem en ziel.

Alles leek ineens een symbolische betekenis te hebben. Net als het paarse viooltje dat ineens tussen de tegels in mijn tuin omhoog piepte. Paarse bloemen passen bij rouw. Voor mijn gevoel rouwde ik al.  

Als je weet dat je gebeld kunt worden 

Niet alleen de dagen waren onzeker, ook de nachten waren onrustig. Het woord is niet zo passend nu, maar de onzekerheid was ‘killing’. Als je weet dat je ‘s nachts gebeld kunt worden voelt het iedere nacht alsof je in het holst van de nacht naar Schiphol moet voor een vroege vlucht en bang bent de wekker niet te horen, maar dan anders. Ik moest ook werkelijk naar Schiphol trouwens, want daar moest ik van trein op bus overstappen om bij het hospice te komen.  

Ergens naartoe? 

Zondag 7 augustus zou ik nog met een vriendin uit Arnhem afspreken. Door het recente overlijden van haar moeder had ook zij een zware tijd, dus ik wilde het niet afzeggen. We wilden ergens wandelen en bijkletsen, zonder drukte.  

Onrustig gevoel

Terwijl ik de nieuwste update van mijn moeder uit het hospice afwachtte voelde ik een enorme onrust en kon maar niet beslissen waar we naartoe zouden gaan. Nou is kiezen en knopen doorhakken sowieso niet mijn sterkste kant, maar nu lukte het helemaal niet.

Kon ik nog gaan?

Er waren zoveel mooie plekjes in Nederland die ik nog wilde zien, maar alles leek te ver, zeker met het OV. Wilde ik überhaupt nog wel afspreken? Ik was huilerig en bleef maar twijfelen, alsof ik aanvoelde dat het einde naderde. Pas in de middag pakte ik toch de trein nog. Op de gok reden we naar een mooi natuurgebied. Tijdens het wandelen checkte ik tig keer mijn telefoon. ‘Als het mis gaat rijd ik desnoods naar het hospice’ zei ze.  

8-8-22 

Maandag 8 augustus belde het hospice. Hij ademde nog, maar was niet meer bij. Het was de eerste dag waarop hij niet meer wakker was geworden. Mijn moeder belde. We konden maar het beste naar het hospice komen.  

Zo snel mogelijk naar het hospice.  

Omdat mijn kinderen nog op vakantie waren met hun vader kon ik er meteen naartoe. Het OV was echter drama die dag. Op het traject dat ik vanaf Den Haag af moest leggen vielen meer treinen uit dan dat er gingen. Wat wel ging, ging met een enorme omweg. Ik deed er veel langer over dan normaal.

Ik wilde niet te laat zijn…  

Hij zag er heel anders uit 

In het hospice werden we liefdevol ontvangen. Om beurten wandelden we die dag zijn kamer in, zaten even bij hem of keken alleen maar even. Het was moeilijk. Een naar gezicht. Het leek onze Jouke niet meer. Hij zag er zo anders uit… En toch was het ook ontroerend. Zachtjes gaf ik een kusje op zijn voorhoofd.  

‘Dag lieve Jouke’ fluisterde ik.  

Mijn moeder zat soms nog wat langer bij hem, maar verder kon hij het beste met rust gelaten worden. Pijn had hij niet. Hij had wat morfine tegen de benauwdheid gekregen. 

Hele dag in het hospice

De hele maandag waren we er. Tussendoor maakten mijn zusje en ik een wandelingetje door Ouderkerk. Het was warm, maar boven ons hing een dreigende lucht, alsof onheil naderde.

Een dreigende lucht, als naderend onheil.

hospice-ouderkerk-aan-de amstel

Werk bellen

Terwijl mijn zusje met haar werk belde zag ik in de bomen bij de Amstelkerk een felgroene vogel die zo uit de tropen leek te komen. Het leek een papegaai, maar was een halsbandparkiet. De parkiet verstopte zich in de walnotenboom waar we onder stonden. Af en toe ketste hij een walnoot naar beneden.

Weinig trek

In de avond waren we er nog. We lieten eten bezorgen in het hospice, dat mocht. We bestelden bij Pattaya, een Thai in Bullewijk. We hadden steeds geen trek, maar nu toch een beetje. Wat een bizarre situatie om daar te zitten.  

Hoe lang nog? 

Dat het niet lang meer zou duren was duidelijk, maar hoe lang precies? Een paar uur of toch nog een dag? Soms stokte zijn ademhaling en telden we de seconden, zes, zeven, acht… maar hij ademde steeds weer verder. Na de lange dag moesten ook wij even op adem komen.  

Slopende dagen waren het.  

In het hospice zeiden ze dat wij ook maar even rust moesten nemen. We waren er al uren en uren, mijn moeder en zusje het langst, maar ook ik alweer bijna 8 uur achterelkaar. Soms hebben stervenden zelf ook rust nodig om te kunnen gaan. Sterker nog, vaak piepen mensen er tussenuit juist als er niemand meer bij ze is.  

Stervensfase 

Mijn moeder ging nog één keer kijken. Toen ze terug kwam zag ik een ietwat verwilderde blik, een weifeling, iets tussen paniek en weten in, en toch ook weer niet. Zijn voorhoofd voelde warm, zei ze, de rest van zijn gezicht wat kouder. Dat kon, zeiden ze in het hospice, want de doorbloeding verandert in die laatste fase.  

‘Je mag gaan’ 

‘Je mag gaan lieverd’ zei mijn moeder nog. Ook al was hij niet meer bij bewustzijn, hij kon het misschien wel horen. Ze zette een rustig klassiek muziekje op. Daar hield hij van.  

Dichtbij blijven 

Om 21:00u verlieten we het hospice. Ik besloot bij mijn zusje te blijven slapen, zodat ik dichterbij was als we ineens moesten komen en ik niet meer helemaal met de bus en trein terug naar Den Haag hoefde. Zeker na de lange heenreis waarin ik via een grote omweg (via Utrecht) was gereisd. Haar kinderen waren bij hun vader en die van mij ook, dus dat kwam mooi uit.  

Iets moois in de lucht 

Ik reed mee naar Almere. De lucht was prachtig roze. Mijn zusje wees naar de nieuwe huizen bij Weesp. Ik keek de andere kant op, schuin langs haar heen. Afgeleid door iets wat ik zag.  

‘Nee, die kant,’ zei ze.  

‘Ja, maar ik zie wat,’ zei ik.  

Vliegtuigstrepen 

Drie vliegtuigstrepen in de lucht hadden een driehoek gevormd. 

‘Kijk, een driehoekje,’ zei ik. En wees richting hemel.  

M’n zusje lachte een beetje, maar het was zo mooi! Ik kon mijn ogen er niet vanaf houden. Het zag er zo ongebruikelijk uit. Een hoekje. Hij heette Hoekstra.  

Mooie lucht 

Even verderop maakte ik een foto van de mooie lucht boven het Gooimeer, met een zweempje roze. Om 21:18u. Ook daar bleef ik geobsedeerd naar kijken, totdat we de stad in reden.  

Bij mijn zusje thuis mauwden de katten. Ze waren blij haar te zien. 

We trokken onze schoenen uit en iets makkelijks aan.  

Telefoon 

We zaten nog niet of de telefoon ging. We schrokken. Ik wist ik wat we zouden horen.

Het was mijn moeder. Ook net thuis, dichterbij, en al gebeld. Hij was nét overleden. Rond kwart over 9. Tegen half 10. Precies toen ik het driehoekje zag en de foto’s maakte.  

Hij was nét overleden.  

Verklaring van overlijden 

Hadden we niet toch nog even moeten blijven? Of was hij dan juist niet gegaan? Hij had de rust nodig, onbewust. En ging toen hij die rust kreeg. Nog diezelfde avond kwam de arts langs voor de verklaring van overlijden. Op maandag 8-8-22 was het, een bijzondere datum.  

Rouw 

Dinsdag werd ik wakker in de kamer van mijn neefje, die trouwens te midden van al het verdriet donderdag zijn rijbewijs nog haalde! In de donkere kamer vormde het verduisterende rolgordijn voor het vierkante raam met het licht erachter net een rouwkaart. De werkelijkheid kwam hard binnen.  

Kinderen 

Ik moest de kinderen gaan bellen. In Avoriaz waren ze, in het appartement van hun vader. Ook zij zullen superverdrietig zijn. Ik app de kinderen of ik zo even met ze kan bellen als ze allebei wakker zijn en of ze met hun vader erbij of juist zonder hem willen bellen. Mij maakt het niet uit.  

Traan 

Een half uurtje later ben ik met ze aan het Facetimen. Ze staan op de gang, dicht bijelkaar. Ik vertel het slechte nieuws. Ik zie bij allebei een traan over hun wang biggelen. Heel zachtjes. Ze zijn lief. Ik mis ze. Nu extra. Ik had ze het liefst een dikke knuffel gegeven.  

Wanneer de crematie was wist ik nog niet, maar ik was blij ze gesproken te hebben. Dichtbij en ver weg tegelijk.  

Heaven 

Alweer vroeg rijd ik met mijn zusje mee van Almere naar Ouderkerk aan de Amstel. Onderweg staat zachtjes een muziekzender op. Precies op het moment waarop we met de auto voor de deur van het hospice staan en mijn zusje de motor uitzet horen we: ‘We’re in heaven… ‘ Precies dat zinnetje, uit het nummer Heaven van Bryan Adams. We kijken elkaar aan. Hoe bizar is dit!  

‘We’re in heaven… ‘  

Willen we hem nog zien? 

De mensen in het hospice condoleren ons en zijn ontzettend aardig. Willen we hem nog een keer zien? We wachten even en drinken eerst koffie op het terrasje aan de achterkant bij de tuin. De zon schijnt. Het is warm. We twijfelen. Welke beeld wil je als laatste bewaren?  

Kijken bij een overleden familielid 

Slechts 1x in mijn leven heb ik het aangedurfd te gaan kijken bij een overleden familielid. Mijn oma. Ik was al een twintiger, maar ik schrok zo; ik vond het dusdanig indrukwekkend, echt zo eng en naar, dat ik het de keren erna nooit meer aangedurfd heb. Zelfs nu heb ik het beeld nog op mijn netvlies staan.  

Mijn stiefvader hadden we echter gisteren nog gezien, zo doodziek al, in zo’n moeilijk toestand en al zo anders dan hij was dat het niet zo heel veel enger kon zijn. Ik ga kijken en schrik toch. Het lijkt bijna alsof er iemand anders ligt. Een dunne, strenge meneer, niet de Jouke zoals we hem kenden.  

Kleding in de kist 

Er worden wat praktische zaken doorgesproken, vragen over zijn kleding voor in de kist en wie wat wil doen voor de uitgeleide wat ook direct deze ochtend moet. De man die hem zo mee zal nemen naar het uitvaartcentrum is ontzéttend aardig. Zo lief en invoelend, zo rustig en meedenkend. Hij zegt en vraagt alles zo fijn dat dat ons ontzettend goed doet.  

Als hij prachtig aangekleed ligt en zelfs zijn gezicht nog iets gemasseerd is zodat de mondhoeken iets ontspannender staan gaan we toch nog een keer kijken. Hij ligt er vredig bij, maar het blijft griezelig. Ik geef hem een kusje op zijn koude voorhoofd en leg mijn warme hand op zijn koude hand.  

Hij is dood, ik kan het nog steeds niet geloven.  

Uitgeleide 

Nog één blik en dan wordt het laken over zijn hoofd gesloten. Samen met de initiatiefneemster van het hospice en enkele vrijwilligers wordt er een mooi klein afscheid van gemaakt, de uitgeleide. Hij is er toch ruim 10 dagen geweest.  

Omdat de kist er nog niet is ligt hij op de lijkbaar, met een mooie sprei over zich heen. Een roos erop. Ze houden een woordje en we krijgen een kaart mee.  

Zwaaien 

Als de lijkwagen weg rijdt zwaaien we totdat de auto de straat uit is. Een beetje raar misschien, maar we doen het automatisch. Zwaaien, net zoals ik met mijn kinderen mijn moeder en hem altijd uitzwaaide als ze op de verjaardagen van de kinderen waren geweest en met de auto wegreden.  

Kamer in hospice leegmaken 

We praten en huilen nog even en moeten dan de kamer leegmaken. Normaal zou je denken ‘Jeetje, dat dat allemaal zo snel moet’, maar we zijn blij dat iemand anders hier straks kan liggen. Ook wij waren immers blij dat hij zo snel terecht kon. Ook al ging het al zo slecht met hem, het hospice was een duizend keer fijnere plek voor zijn laatste dagen dan een ziekenhuis. Dat gun je iedereen.  

Hectische dag 

Alle lieve kaartjes en foto’s gaan van de muur, mee naar huis. Kleding stoppen we in tassen. Zijn geurtje geeft mijn moeder aan mij, voor mijn zoon. Ik ga weer met mijn zusje mee, mijn moeder wil even rusten. In de middag staat de afspraak met de uitvaartonderneemster al.

Welk crematorium?  

Een reeks aan beslissingen moet worden genomen. De locatie hadden we al op het oog, een crematorium aan de rand van de bloeiende heide in Hilversum, waar we nog niet zo lang geleden ook de uitvaart van mijn tante hadden.  

Datum crematie

De datum dan; hoeveel (werk)dagen moet er officieel tussen zitten, wanneer is er plek, wat is handig en wat is haalbaar? Mijn kinderen waren nog op vakantie, die van mijn zusje zouden juist volgende week met hun vader weg gaan. Zaterdagmiddag en maandag (Maria Hemelvaart) zaten helaas al vol. Oei, dat was balen, maar zondag kon ook.  

Crematie op zondag

Een uitvaart op zondag? Dat hadden we niet bedacht. Dat was ook wel mooi eigenlijk, ook voor wie van ver moest komen en voor mensen die dan geen vrij hoefden te vragen. Het werd een tijdstip waarop daarna geborreld kon worden, zoals hij ongetwijfeld gewild had.  

Rouwkaart  

In rap tempo moeten we beslissingen nemen over de kaart. Welke vorm, welke foto, welke tekst? Welke namen moeten erop? Broers en zussen op de kaart was niet gebruikelijk, bleek. Huh? Dat voelde vreemd. Als ik een broer of zus was had ik op de kaart gewild, maar het ‘hoorde’ niet. Officieel alleen ‘het gezin’ (mijn moeder, zusje en ik) met onze kinderen. Maar aangezien zijn familie hem langer kende dan wij moest op zijn minst de familie ‘in één’ erbij besloten wij. En hoeveel kaarten moesten het zijn?

Tip: maak eens een lijstje met mensen waarvan je vindt dat ze een kaart moeten krijgen als jij onverhoopt zou overlijden. Daar help je je nabestaanden ontzettend mee!

Adressen

De adressen moeten verzameld worden, uit verschillende hoeken. Mijn moeder en hij hadden gezamenlijke vrienden maar daarnaast kende hij er nog veel meer, omdat hij ook lang in Friesland had gewoond, waar hij zijn praktijk had, waar hij fietste en waar hij zong. Mijn zusje dook in adressenboekjes en haastig toegestuurde lijstjes.  

Veel te regelen voor uitvaart 

Wat komt er toch veel bij kijken en wat moet je over veel nadenken. En zo snel! De kist direct al, maar ook het rouwstuk, hoeveel gasten verwacht je, hoeveel sprekers, wie zegt of doet wat en hoe lang, welke muziek, wel of geen fotopresentatie? We moeten zóveel regelen, maar ondertussen voelt alles nog zo onwerkelijk…  

Terwijl we de to do list doornemen heb ik het gevoel alsof hij gewoon even op het toilet zit.  

Moeten er volgauto’s komen of niet, een condoleance of niet? En wanneer moeten we alle enveloppen geschreven hebben? Omdat het op een zondag is moeten sommige beslissingen extra snel genomen worden.  

Foto’s voor uitvaart 

Als ik woensdag wakker word hoop ik weer dat het niet waar is. Het is wel waar. Ik moet aan de slag. Foto’s zoeken. Uren en uren. Ik vervloek mezelf dat ik geen poging heb gedaan de twee kapotte externe discs ergens heen te brengen om te kijken of er nog bestanden te redden zijn. Toch vind ik nog heel veel. Privéfoto’s en vele reisfoto’s, vaak na vakanties doorgestuurd door mijn moeder.  

Borrel na ceremonie 

In de middag hijgt ook de deadline van de catering in onze nek. Terwijl ik geen hap door mijn keel krijg, moet ik de hapjes bekijken voor bij de borrel na afloop van de ceremonie. Geen koffie met cake dus? Nee. Broodjes? Ook niet, het is geen lunchtijd meer. Soep? Hmm, niet met deze temperaturen. Het is eerder weer voor ijs!

Welke hapjes willen we? We bekijken arrangementen en losse onderdelen.  

Hapjes op uitvaart 

Wat is er veel om uit te kiezen… Van slagroomsoesjes en bonbons (handig met 33 graden…) tot frisse crudité’s, salades en smoothies. Ouderwets bitterballen, blokjes kaas en leverworst? Worstenbroodjes, saucijzenbroodjes, kaasstengels en nootjes?

Of lekker wat luxer? Wrapjes met zalm, mini pita’s, yakitori spiesjes of gevulde eitjes? Canapés, crostini’s, dim sum en sashimi? Een tapasplankje, dipjes en olijven? Blini’s, bapao’s, bladerdeeghapjes? Het duizelt me.  

Kosten

Wat past bij Jouke? Hij hield ook wel van wat lekkers, van een beetje kwaliteit, maar je begint te begrijpen waar de kosten zitten als je de prijs per hapje ziet. Zelfs kannen water zijn niet gratis, ook bij deze temperaturen niet. Hij was niet verzekerd, maar het moet wel een mooie uitvaart worden. M’n zusje en ik doen suggesties. Uiteindelijk beslist mijn moeder.

Over keuzes gesproken: wat trek je aan bij 33 graden? 

Wensen voor de uitvaart 

Er is geen tijd om rustig na te denken, te rouwen of nog een luchtig zwart jurkje te gaan shoppen. Zeker die eerste dagen niet. Des te meer besef je hoe fijn het is als iemand al zijn of haar wensen op papier heeft gezet.  

Dus… verveel je je een keer, schrijf het eens op. Je neemt je nabestaanden zo een hoop uit handen. Die hebben het al moeilijk genoeg om alles te moeten regelen, juist als je eigenlijk alleen maar wil huilen.  

Denk niet ‘Ach, dat is voor mij niet aan de orde.’ Dat dachten wij ook. Hij stond nog midden in het leven. Tot half maart. Zonder klachten. Op het moment dat hij ziek werd en het zó snel ging waren serieuze gesprekken al snel te zwaar.  

Muziek uitvaart 

Toen ik woensdagavond de muziek luisterde brak ik. Ik zet zelden muziek op en zeker niet hard, maar nu deed ik het wel. Hoe vaak ik het ook achterelkaar luisterde, ‘Ne me quitte pas’ en ‘Halleluja’ (de Friese variant) kan ik nog steeds niet luisteren zonder te huilen. Bij de eerste tonen begin ik al.  

‘Ne me quitte pas’ en ‘Halleluja’ (de Friese variant) kan ik nog steeds niet luisteren zonder te huilen.

Fotopresentatie maken 

Ook donderdag was ik weer de hele dag bij mijn moeder in Abcoude. Terwijl mijn moeder en zusje enveloppen schreven boog ik me met mijn oom over de honderden foto’s die we hadden. Alle mappen van familie waren via WeTransfer verstuurd. We moesten vergelijken, dubbele weghalen, en veel deleten, vooral ik, uit mijn selectie, anders was het veel te veel. Daarna moest de hele diashow nog in een Powerpoint.  

Reisfoto’s 

Ik zie foto’s van mijn moeder en hem in Ho Chi Minh en Hoi An, in de nachttrein ook, in schitterend Sapa en Halong Bay (ook hoog op míjn bucketlist!) in Vietnam, maar ook in Zuid-Europa.

Op Ischia vlakbij Napels, in Calabrië en Puglia, Noord-Griekenland, verschillende Griekse eilanden en op de Canarische Eilanden bij Charco de los Clicos in het zuiden van Lanzarote, waar ze vlak na mij naartoe gingen.  

Ze waren vaak in Zuid-Europa (waar ik ook zo van hou), maar ook een paar keer in Azië.

jouke-vietnam

Foto’s ook van tripjes dichterbij, van fietstochten en wandelingen, op de Wadden, in het Mastbos in Breda en bij het Henschotermeer. Dit was allemaal nog in en na coronatijd:

Foto’s met de kinderen

Foto’s van de begintijd ook, in Snits (Sneek), in Nigtevecht en later in Abcoude waar ze alweer jaren samenwoonden. En vaak in Den Haag.

jouke
jouke-met-de-kinderen

Hij met mijn moeder en de kinderen bij de bioscoop, de midgetgolfbaan en in pretparken. En meermaals samen met mijn kinderen, op de Jaap Edenbaan in Amsterdam:

jouke-schaatsen-jaapedenbaan

‘No time like the present’ 

In verschillende landen draagt hij het T-shirt dat ik altijd zo leuk had gevonden. Een T-shirt met de tekst: ‘No time like the present’. Op een bootje in Friesland, in Vietnam en op andere plekken, steeds komt die tekst weer terug. Het paste bij zijn werk als psychotherapeut, maar ook gewoon bij het leven zelf. En pas nu besef ik hoe letterlijk dat destijds gold. Hoe waar het was.  

Doe de dingen nu, niet later!  Bezoek de plekken die je nog wil zien!

no time like the present

Meteora 

Een foto van hem bij de Meteorakloosters in Noord-Griekenland hadden we al als foto voor de kaart gekozen. Het is de foto die je bovenaan dit blog ziet.  

Pas toen we de proefdruk al bekeken hadden vroeg ik me ineens af wat Meteora eigenlijk betekende. Meteora bleek ‘in de lucht zwevend’ te betekenen. Natuurlijk! Vanwege die kloosters. Maar wat treffend nu. Zelf zweefde hij nu immers misschien ook wel ergens in de lucht.  

‘Meteora’ betekent ‘in de lucht zwevend’.  

Familiefoto’s 

Veel familiefoto’s zie ik, van vroeger, verzameld door zijn zus. Foto’s die ik nog niet kende. Als schooljongetje, op de boerderij, in Marknesse en wandelend met rugzak, iets ouder al. Zingend in zijn koor ook, fietsend en met vrienden. Van sommige mensen die hij lief had hebben we geen foto met hem erbij. Maar iedereen benaderen was geen doen. We waren er al zo druk mee!  

Uitvaart regelen 

Tussendoor kwam de uitvaartbegeleidster weer om de laatste puntjes op de i te zetten, nadat er al diverse mails over en weer waren gegaan. Hoe deden we dat vroeger? Er waren nog wat vragen: wel of geen kaarsen, wie steekt ze aan, wie tilt de kist of wordt het gedaan, wil je de kist de oven in zien gaan of niet, hoe wil je het vooraf, hoe erna, een erehaag of niet? Hoe zit het met de ontvangstkamer, is er vooraf nog ergens een toiletteermogelijkheid en wie is naaste familie?

Tijd om te treuren is er niet 

Het definitieve programma werd bepaald en de door mij op postcode gesorteerde rouwenveloppen gingen in twee grote enveloppen met beide een testenvelop er bovenop. De ene stapel bestaat bijna alleen maar uit postcodes met een 1, de andere heeft juist veel hoge postcodes.  

Hadden we daarna even rust? Konden we eindelijk met elkaar over Jouke zelf praten? Even treuren? 

Nee, de bloemen moesten nu echt besteld worden. En er moest printinkt gehaald worden, want uitgerekend nu blokkeerde de printer, terwijl mijn moeder morgen haar speech wilde uitprinten. Een speech waar ze nog niet aan had kunnen beginnen.  

Rouwboeket op kist 

Bij alles wat er geregeld moet worden zijn er zoveel vragen. Alleen al dat rouwstuk voor op de kist. Mijn moeder wilde iets wat niet standaard bestaat. Iets met zonnebloemen. Ze legde ons uit wat ze ongeveer wilde, we vonden online iets wat er een beetje op leek en samen met mijn oom ging ik naar Weesp, mijn geboortestad, om het door te spreken, want telefonisch werd het te ingewikkeld. Ik kon niet rijden en hij kon geen kleuren zien dus het was een gevalletje de lamme helpt de blinde.  

Wil je dat het boeket op de kist er bol, ovaal of als een druppel uitziet? Wil je alleen zonnebloemen of wil je ook andere als opvulling? Alleen geel of ook andere kleuren? Welke soorten bladgroen wil je erbij? Hoe groot: 1.40, 1.50, 1.60 of meer? Welk lint wil je erbij? Welke tekst op het lint?  

Mijn oom en ik dachten er steeds hetzelfde over. Dat was fijn. We hadden een goed beeld wat mijn moeder wilde. Niet te tuttig, niet te keurig, maar meer alsof het net geplukt is. Langwerpig, niet te hoog. Alleen als het om kleuren ging moest ik het zeggen, want mijn oom is kleurenblind. En wat kost nou zoiets?  

Duveltje en wijn 

Toen we terugkwamen moesten we weer verder. Tijd om te rouwen was er niet. Mijn zusje was inmiddels naar huis, die had ontzettend veel gedaan. Sowieso was zij beter in dit alles dan ik. Een kanjer die het hoofd beter koel kon houden dan mijn moeder en ik. We waren gaar en namen even een drankje. Een Duveltje voor mijn oom. Wijn voor mijn moeder en mij.  

Vanaf het balkon keken we naar het gewone leven. Bizar dat het leven van anderen gewoon doorging. Iemand in zwembroek had een boei in zijn hand en dook het Abcoudermeer in.  

Stress 

Aan eten kwamen we deze dagen pas na negenen toe of zelfs tegen tienen. Echt honger hadden we dan al niet meer. De deadline voor de diapresentatie naderde. De fotopresentatie was eindelijk af, maar toen we de Powerpoint via WeTransfer wilden versturen konden we ‘m niet meer vinden. De stress. 

Toen we de fotopresentatie naar de uitvaartonderneemster wilden sturen, was hij ineens weg.  

Supermaan en warmte 

Mijn oom kreeg het toch nog voorelkaar en met de supermaan boven me wandelde ik in het donker naar het station. Het was al laat, maar nog zwoel buiten. Dat was fijn. Ik houd zo van deze temperaturen, ook al kreeg ik er deze dagen weinig van mee.  

Facebook 

Pas heel laat zat ik in de trein terug naar Den Haag, tussen mensen die terug kwamen van gezellige etentjes of uitjes. Van vakantie ook. Als afleiding keek ik op Facebook. Ik deed het snel weer dicht. Alle leuke dingen die mensen deden waren te confronterend. Ik kon het er niet meer bij hebben.   

Op Facebook had ik er de afgelopen maanden niks over gedeeld, ook nu het zo slecht ging niet. Slechts een enkel zinnetje dat hij naar het hospice ging daargelaten, eind juli pas, op mijn privé-FB. Ik wist steeds niet hoe het te verwoorden. Juist op Facebook niet.

Facebook trok ik überhaupt slecht de afgelopen tijd. Nu iedereen vrolijk op vakantie was nog meer. Alsof alles alleen maar leuk was, terwijl ik zulke moeilijke weken had. Elke dag weer. Elke nacht weer. Ons weekje Kreta leek al zo ver weg.  

Afleiding door reisfoto’s 

Soms hielp het om op de Facebookpagina van Follow My Footprints wat reisfoto’s te delen of om even wat mooie plekken te zien waar andere mensen waren, maar soms ook helemaal niet. Soms leidde het af, maar meestal maakte het dat ik me alleen maar ellendiger voelde. Afgelopen week kwam het er überhaupt niet meer van, we waren gewoon te druk met de voorbereiding.  

Steun op Twitter 

Twitter was fijner. Daar deelde ik meer of ik keek even snel als ik weer in de trein zat. Het waren mensen die verder van me af stonden, dat was makkelijker. Ook bij die mensen ging niet alles goed, zoals bij niemand natuurlijk, maar wat waren die lief!  

Juist op Twitter kun je soms zoveel steun vinden. Dat is fijn. Fijner dan het echte leven, wat zo vreemd aanvoelde nu en waarin ik toch niet kon doen wat het plan was geweest: eindelijk even lekker doorwerken, de boel opruimen en misschien nog even weg.  

Contrast 

Te midden van deze warme dagen waarin veel mensen vrij zijn, voelden onze dagen loodzwaar. Hoewel de warmte ook wel weer hielp. Ik hou van warm weer. In regen en kou steeds op en neer reizen en treuren is eigenlijk nog erger. Maar het contrast met vrolijk kwetterende kinderen, mensen in zwembroeken, volle terrassen en fietsende mensen was groot.  

Van elke wielrenner die ik zie schrik ik. Dan denk ik in een flits dat hij het is.  

Het was zo snel gegaan… 

Wat zullen mensen geschrokken zijn bij het zien van de kaart. Nog niet iedereen wist dat het zo snel was gegaan, maar mijn moeder en hij konden nou eenmaal niet iedereen steeds berichten. De laatste dagen in het hospice beantwoordde mijn moeder nog wel appjes van hem, maar ook voor haar was dat zwaar.  

Het was een grote rollercoaster geweest waarin hij en zij beland waren. Het was puur overleven die laatste week. Ook eerder al. Van ziekenhuis naar ziekenhuis. De hectiek. De zorgen. Soms werd ik wakker en hoopte een seconde dat ik het gedroomd had.  

Ik had mijn moeder en hem zo graag nog wat onbezorgde jaren samen gegund… 

mam-en-jouke

Ongeneeslijk ziek 

Mocht je denken dat als je onverhoopt ernstig ziek wordt dat je dan nog snel alles uit het leven kunt halen, kunt doen wat je allemaal nog wilde doen, en nog snel wat mooie plekken van je bucketlist kunt afstrepen, vergis je dan niet. Soms kan dat niet meer. Ongeneeslijk ziek zijn of terminaal ziek zijn verloopt niet voor iedereen hetzelfde.

Denk niet dat je dan met je eventuele spaargeld toch nog naar Patagonië of Paaseiland kunt, naar de Malediven of de mooiste nationale parken in Amerika, soms kan het niet meer, dus heb je het budget, doe het nu!

Plotseling overlijden 

Als je plotseling overlijdt kan het al helemaal niet meer. Lang geleden overleed Adri, de toenmalige vriend van mijn moeder (met wie ze na mijn vader een relatie had), aan een hartaanval. Hij was 42, zij 38, mijn zusje en ik 12 en 14… De leeftijdsfase van mijn eigen kinderen nu.

Het was een heftige en ingrijpende gebeurtenis waar ik erg veel moeite mee had. Ik schreef er eens een blog over voor Flair: ‘30 jaar geleden’ (inmiddels bijna 36 jaar geleden).

Mijn moeder had al eerder een partner verloren… 

Kinderen terug van vakantie 

Vrijdag kwamen mijn kinderen terug uit Frankrijk. Het was fijn weer dicht bijelkaar te zijn, zeker in deze situatie. Hun dikke knuffels, hun medeleven, hun eigen verdriet…

Mijn zoon pakte meteen een boekje dat mijn moeder eens had gemaakt met foto’s van een fijne logeerpartij, toen ik met mijn dochter naar Rome was en moest een traantje laten. De lieverd.  

Met de kinderen over de crematie praten 

Tijdens het eten sprak ik met ze over Jouke en over de crematie zondag. Hoe alles in zijn werk zou gaan en wat ze konden verwachten. Wat een crematie eigenlijk precies was, vroeg mijn dochter. Ze vond het een eng idee. Dat snap ik wel. Om eerlijk te zijn vind ik dat zelf ook nog steeds. ‘Maar je ziet het verbranden niet’ zei ik. Dat wilden we niet.  

Foto’s tijdens crematie 

Ik vertel dat oma gaat spreken. En over de borrel. En iets over de foto’s die getoond worden, ook van hem met mijn kinderen als baby, peuter en later.  

Ze laten toch geen gekke foto’s van mij zien waar iedereen om moet lachen hè?’ ‘Haha, nee hoor. Je ziet jou als net 2-jarige met Jouke en oma in Dalyan (Turkije), toen Jippe nog in mijn buik zat, je ziet jullie met oma en Jouke in dierenpark Amersfoort, een paar keer met feestjes in de tuin ook, foto’s waarop hij met jullie op de Jaap Edenbaan in Amsterdam schaatst, etentjes ook en nog meer.’  

Op het mooie meer van Koycegiz in Turkije, waren we met oma en Jouke. Van onze drie weken Turkije waren ze er toen één week bij, daarna reisden wij verder.

dalyan

Praten over de uitvaart

Ik ben blij dat we het er rustig over kunnen hebben, ze het een dagje kunnen laten bezinken en we niet snel snel de trein in moeten. Stiekem was ik ook wel bang geweest dat ze pech kregen onderweg of wat dan ook, dus ik was blij dat ze er waren. Dan kon ik bovendien hun was nog even doen.  

‘Is de borrel eigenlijk ervoor of erna?’ wil ze weten. Hihi, zo lief al die vragen.  

Wat aan naar crematie? 

Zaterdag bedacht mijn dochter wat ze aan kon doen. Ik had haar luchtige zwarte jurkje met kleine witte stipjes al klaar gehangen, maar ook haar zwarte rokje. Voor mijn zoon kon de nette zwarte (niet heel) korte broek wel met deze temperaturen. Dochter heeft nog een vraag die ik niet had verwacht: ‘Mag je eigenlijk sieraden om tijdens een begrafenis?’  

Ze kiest uiteindelijk voor haar zwarte rokje met een zwart topje. Het staat prachtig. Ook mijn zoon ziet er erg mooi uit vind ik, zo lekker bruin in zwart-wit. Zelf draag ik een zwart jurkje. Als we naar de tram lopen zegt mijn dochter: ‘Als ik doodga mag iedereen iets gekleurds aan,’ zegt mijn dochter. ‘Of zwart wit.’ 

‘Als ik doodga mag iedereen iets gekleurds aan,’ zegt mijn dochter.  

Met de trein naar Hilversum 

Zondag gaan we vroeg op pad. Mijn zusje pikt ons ruim op tijd op vanaf station Hilversum en ik besluit daarvoor dik een uur speling te nemen, want je weet het maar nooit met die treinen tegenwoordig.   

Foodhal Hilversum 

Al om 11 uur wandelen we door een verhit Hilversum en overbruggen het uurtje bij Foodhal MOUT, een heerlijke en toffe plek vol prachtige planten en blinkende ketels bier. Mensen drinken rustig een koffietje in de schaduw. Kinderen in zwembroekjes spelen schaterend bij de fonteintjes op het plein. Het voelt ineens raar onderweg naar een crematie te zijn.  

Zuiderhof 

Met mijn zusje rijden we mee naar Crematorium Hilversum, bij begraafplaats Zuiderhof. Het ligt prachtig aan de Hoorneboegse heide die nu net in bloei staat. De familie verzamelt in de schaduw. Mijn moeder is duizelig, dat is vervelend.  

‘Je gaat nu niet van je stokkie hoor!’  

Met iets vertraging komt de rouwauto met de kist eraan. Door een erehaag wandelen we er achteraan.  

Uitvaart 

De ceremonie vindt plaats in een zaal zonder airco. Als familie zijn we er eerder dan de genodigden. De kist met het rouwstuk van zonnebloemen staat, de vele bezorgde bloemstukken worden neergezet en de kleinkinderen steken de kaarsen bij de foto aan. ‘Dat gaat mis’ zei mijn dochter nog, bang haar lange haren in de fik te steken, maar het ging goed.  

De deuren staan open, ik zie een mooie rij bomen en de warme wind waait naar binnen. Velen vinden het te warm, ik vind het heerlijk.  

uitvaart-jouke

Halleluja 

Op de Friese variant van het nummer Halleluja wandelen de genodigden de ruimte binnen en breek ik weer. Tranen over onze wangen. Zacht gesnif.  

We willen weten wie er zijn, maar durven niet teveel om te kijken. Er zijn zóveel mensen dat er niet eens genoeg plek is.    

Ontmoeting 

Mijn moeder spreekt als eerste. Ach mammie toch, denk ik. Wat een intens verdriet weer. Waarom zij? Het is niet de eerste partner die ze verliest.  

Ze vertelt over het verloop van de ziekte, maar ook hoe ze elkaar ontmoet hebben, tijdens een wintersportgroepsreis. Hoe ze hem meteen al bij de bus zag staan, met zijn rode veters in zijn wandelschoenen. Ik zag het helemaal voor me.  

‘Daar stond hij bij de bus, met zijn rode veters in zijn wandelschoenen. Ik had meteen een oogje op hem.’ 

Liefde van later 

De stem van Herman van Veen klinkt. Op het nummer ‘Liefde van later’ worden de eerste foto’s van de diashow getoond. Tranen vloeien. De foto’s zijn moeilijk maar fijn om te zien. Jouke in verschillende levensfases.  

Sprekers over hem 

Na mijn moeder spreekt zijn zus, meer over vroeger, over zijn roots, over de boerderij, de Noordoostpolder en Friesland. Vrienden ook, met wie hij sociologie studeerde en op Uilenstede discussies over het leven voerde. Later studeerde hij psychologie en volgde er trainingen en cursussen bij, waarna hij psychotherapeut werd, in Sneek.

Foto’s van de kinderen 

Als ‘Ne me quitte pas’ en ‘Laat me’ gedraaid worden huil ik weer, maar de foto’s tussendoor beuren op en verblijden. Af en toe werp ik een blik op mijn kinderen naast me die ik helaas net niet allebei kan aanraken, maar die ook veel op de foto’s staan; net als mijn neefje en nichtje aan de andere kant. Ook zij waren dol op hem.  

Erehaag 

Een fietsvriend van de Tourclub Abcoude spreekt nog mooi en een goede vriendin leest een gedicht voor. Tijdens de klassieke muziekstukken worden de laatste foto’s getoond. Iedereen gaat staan, de genodigden wandelen langs de kist en vormen een erehaag.  

Bekenden 

Wandelend, met de kist aan ons hand, lopen we er, in de verzengende hitte doorheen. Wat zijn er veel mensen! Ik zie familie, mijn vader en stiefmoeder, ex-partners van mijn ouders, oude bekenden uit Nigtevecht, ook mensen die ik decennia niet heb gezien, mannen ook die ik niet ken, maar waarvan je meteen ziet dat het renners zijn en vele onbekenden.  

Afscheid bij de kist 

Met alleen de naaste familie nemen we afscheid bij het gebouwtje waar de oven is. Ook buiten verschroei je al bijna, maar wat een mooi moment was dit. Zo bij de kist met al die bloemen erop. Twee families. Samen één in ons verdriet. Ik raak de kist nog één keer aan en dan wandelen we naar de borrelruimte.  

Borrel in de Einder 

We borrelen met uitzicht op de heide, in ‘De Einder’, op het terrein van het crematorium, dat trouwens door Dudok is ontworpen. Er is plek voor 80 man, maar er zijn veel meer mensen gekomen. Meer dan 120. Het is even wennen zo in die drukte, dus wandel ik met een glas witte wijn naar buiten. Het is 3 uur, de hitte hangt boven de heide. Hier en daar is hij al prachtig paars.  

crematorium-hilversum-einder
hoorneboegse-heide

De Hoorneboegse heide in bloei.  

heide-uitvaart

Herinneringen aan Jouke

De heerlijke hapjes komen langs. Het voelt raar om daar van te genieten, nog zo vol van verdriet en herinneringen. Ik denk aan Jouke, aan hoe hij er aan het begin van die 22 jaar regelmatig ineens een Friese zin uit gooide waar ik niks van snapte of spontaan iets van zijn koor begon te zingen. Voordat hij met mijn moeder ging wonen zong hij bij de Sneker Cantorij.

Voorbij, maar niet vergeten…

We zullen zijn stem niet meer horen. Hem niet meer zien in fiets- of schaatstenue. Niet meer op de verjaardagen van de kinderen. Voetballend met de kinderen. In pretparken met de kinderen. Niet met Kerst met elkaar aan tafel. Nooit meer hier bij ons in Den Haag en niet gewoon thuis in Abcoude, met mijn moeder.

We missen hem nu al!

Hij zal geen Strava-ritten meer delen via Whatsapp, geen vakkundig advies meer geven bij privé perikelen met mijn ex, mijn moeder niet meer sussen als ze –net als ik- soms een beetje gestrest doet en niet meer genieten van een glas rode wijn.  

Ik kan het nog steeds niet geloven. 

Afscheid en laatste reis 

En toch, daar staan, met z’n allen, op die snikhete dag en betoverende plek, hielp iets. Het was superverdrietig en doet nog letterlijk pijn, maar we hebben er een mooie dag van gemaakt en zijn laatste reis zo fijn mogelijk gemaakt, precies zoals hij op zijn ziekbed pas nog zei:  

Mijn laatste reis wordt volledig verzorgd’.  

Na de uitvaart 

De dagen na de uitvaart is alles nog onwerkelijk. Waar ik na andere sterfgevallen net iets verder weg soms wel weer kon schakelen, lukt het me nu niet. De kinderen zijn er beter in, en daar ben ik blij om. Mijn moeder wil vooral rust. Ze wordt bedolven onder berichten en kaarten en dat is superlief.  

Atmosfeer 

Als ik het jurkje dat ik op de crematie aan had in de was gooi, zie ik aan de binnenkant ineens het merkje staan: ‘Atmosphere’ lees ik. De atmosfeer! Wat toevallig weer! De hemel! Zou hij daar zijn?  

De hemel is niet langer blauw als ik dit schrijf, zoals de dagen na zijn overlijden. Met bakken komt het naar beneden. Dikke druppels. Druppels vermengen zich weer met tranen, net als aan het begin van dit blog.  

Doorgaan 

Beetje bij beetje zal ik alles weer oppakken, ook m’n blog, ook al staat mijn hoofd er nog totaal niet naar. ‘Dat hoeft nu even niet’ en ‘Denk even aan je zelf’ zeggen sommigen, maar ik moet er met de kinderen van leven, dus het is belangrijk. Juist deze zomerweken waren van belang.  

Ik had in augustus namelijk dolgraag die felbegeerde 100.000 unieke bezoekers per maand willen halen, maar zoals het er nu naar uit ziet gaat dat net niet lukken. Ik had nog snel blogs met tips over diverse bestemmingen willen schrijven, juist omdat daar nú naar gezocht wordt, maar ik kreeg het niet meer voorelkaar. Beginnetjes waren er, maar vervolgens zat ik vast of had er gewoon geen tijd meer voor.

Alles begint weer

Volgende week beginnen de eerste schoolactiviteiten en het hectische leven weer. Om eerlijk te zijn: ik moet er nog niet aan dénken. Ik ben er nog niet tegen opgewassen. Van zakelijke mails schiet ik in de stress en van ‘Hopelijk is iedereen weer uitgerust’ en ‘We gaan weer lekker beginnen’-berichten raak ik geïrriteerd. Ik ben totaal niet opgeladen door dit alles. Eerder uitgeblust. Dat was ik al, ik worstelde al een tijdje, maar nu nog meer.  

Blog  

De afgelopen weken besloot ik af en toe wat zinnetjes in mijn telefoon te zetten, voor dit blog. Het past eigenlijk niet op een reisblog, maar ik voelde dat ik het moest doen. Het is mijn blog en mijn verhaal, dus waarom niet?

Sorry voor het lange blog. Eigenlijk is het leven te kort voor zulke lange verhalen…

Het is veel, dus niet iedereen zal het lezen, maar wie het wil lezen kan het lezen. Dan snappen lezers die me verder niet kennen ook waarom er 6 weken geen nieuw reisblog stond (ja, daar baal ik natuurlijk ook van) en waarom ik na de enthousiaste terugbliks steeds op Facebook en Twitter aan het begin van de zomervakantie (terugbliks naar Kreta, het eerdere interrailen in Spanje met de kinderen en mijn mooie rondreis door vijf Balkanlanden bijvoorbeeld) daar ineens mee ophield…

Leven oppakken

Ook al sta ik nog een beetje op de rem, het leven gaat ondertussen toch weer door. Mijn zoon is bij zijn vader voor het laatste stukje vakantie, mijn dochter is hier gebleven.

Ik wandel naar Albert Heijn. Als ik op het Regentesseplein het terras van Café Emma zie schiet ik weer vol. We hebben er meermaals fijn gezeten, mét hem. Deze foto is van vorige zomer nog, toen we er met mijn moeder en mijn kinderen aten.

cafe-emma-regentesseplein

Richting

Weer thuis blader ik in het boek dat mijn vader voor mijn 50e had gemaakt, met bijdragen van familie en vrienden, ook van mijn stiefvader natuurlijk, net de maand voordat hij ziek bleek. Een hele pagina had hij volgeschreven.

Na lieve woorden over het ietwat verlegen en onzekere meisje van vroeger, op een foto bij mijn moeder en hem in de gang, schreef hij ‘Ik denk dat je je richting wel hebt gevonden.’ Dat was waar, ook al ben ik die richting nu weer even kwijt.

Moedig

Hij had er bewondering voor dat ik destijds gewoon naar Thailand ging om daar te gaan werken en dat ik met een koppige vasthoudendheid een bestaan als reisblogster heb opgebouwd. Dat ik met de kinderen met de trein door Spanje reisde zonder te weten waar ik ’s avonds sliep vond hij ook heel dapper schreef hij. Maar het meest moedige vond hij mijn besluit om alleen verder te gaan, met twee kleine kinderen een nieuw onderkomen te zoeken en tegelijk een bestaan als reisblogster op te bouwen.

‘Ik vind je een dappere meid!’

‘Ik vind je een dappere meid!’ eindigde hij zijn verhaal, maar als er iemand dapper was de afgelopen maanden was hij het wel. En mijn moeder. Want wát een maanden waren het.

Verlies en rouw

Velen maken vergelijkbare dingen mee, eerder al of ergens in de toekomst. Het verliezen van ouders, stiefouders, schoonouders, broers, zussen, partners of zelfs kinderen. Het is allemaal verschrikkelijk. De één kan snel weer door, de ander vlucht; weer een ander weet zich even echt geen raad. Rouwen doet pijn.

Dagje weg

Ter afleiding ging ik vrijdag een dagje met mijn dochter weg. Het was mistroostig weer, maar gelukkig nog lekker warm. Haar zo jong en vol leven zien hielp, lekker fotograferen ook, maar op de terugweg in de trein kwamen er ineens toch weer tranen. Ik klemde mijn kaken op elkaar en vocht ertegen.

Het besef van het ‘nooit meer zien’ doet zo’n pijn.

Sterkte of gecondoleerd

Gisteren ging ik naar mijn moeder om alle kaarten te lezen en de afscheidsceremonie terug te zien. Dat wilde ze graag. Ze is de afgelopen 10 dagen bedolven onder de lieve kaarten; tientallen kaarten uit vele hoeken. Ik heb er maar één, maar ik waardeer de whatsappberichtjes van vriendinnen. Dat is fijn. Geen vluchtig ‘Sterkte’ of ‘Gecondoleerd’, maar oprecht medeleven, net een paar zinnetjes meer, en zomaar nog een keer. Dat is lief.

Het leven gaat door

Voor mensen om ons heen gaat het leven gewoon door, en dat is logisch, we kunnen onmogelijk allemaal maanden met elkaar mee rouwen, maar als je er zelf middenin zit of het net hebt meegemaakt, besef je pas hoe hard het is en voor anderen was (en vaak nog is).

Ook al lijkt het momenteel alsof alles stil staat, ook ik zal dapper zijn en doorgaan. Ook ik zal weer lachen, dansen, schrijven en reizen. Of gewoon klagen over dingen waarvan je nu denkt ‘lekker belangrijk’. Ik zal weer mooie dingen gaan posten, maar de pijn is voorlopig niet weg. Die blijft.

Laatste reis

Dus doe maar gewoon een beetje lief. Tegen mij, maar ook tegen de mensen om je heen. Je weet nooit wanneer zij hun laatste reis maken. Het kan totaal onverwacht sneller zijn dan je denkt.

jouke-hoekstra-overleden

biogradsko-jezero-montenegro-lake-biograd

Biogradsko Jezero (Lake Biograd): het mooie Biogradsko meer in Montenegro

Biogradsko Jezero, ook wel Lake Biograd of Biogradsko meer, is een bij Nederlanders nog totaal onbekend meer, maar zo mooi! Het is één van de mooiste meren van Montenegro! Montenegro? Ja, als je érgens mooie meren en mooie natuur vindt is het daar wel.

Montenegro

Montenegro is één van de zuidelijker gelegen Balkanlanden. Het ligt aan de Middellandse Zee (eigenlijk de Adriatische Zee) en staat vooral bekend om de bijzondere Baai van Kotor, waar je zeker naartoe moet gaan, maar ook het bergachtige binnenland met meren en rivieren maakt Montenegro heel aantrekkelijk. Sterker nog, juist dát maakt Montenegro nog mooier! De routes alleen al zijn vaak adembenemend!

Het was (eind juli!) zo groen in de bergen van Montenegro dat ik me even in Azië waande!

bergen-montenegro

Meren in Montenegro

Eén van die meren in Montenegro is het werkelijk schitterende Skadarsko Jezero (ook wel Skadar Lake of Meer van Shkodër), waar je in mijn jaaroverzicht en in mijn Balkan-blog al foto’s van zag, maar ook het minder bekende Biogradsko Jezero (Lake Biograd of Biogradsko meer) hieronder is héél bijzonder! Daar gaat dit blog over.

biogradsko-jezero

Lake Biograd: minder bekend, maar zo mooi!

biogradsko-jezero-montenegro

Biogradsko Jezero

Het Biogradsko meer heet in het Engels Biogradsko Lake of Lake Biograd, maar in het Montenegrijns Biogradsko Jezero. Jezero betekent immers ‘meer’. Omdat de gids met wie we op pad waren het standaard Biogradsko Jezero noemde, zit dat er bij mij nu ook lekker in, maar de Engelse benaming wordt ook gebruikt.

Lake Biograd

Waarschijnlijk kun je net als ik überhaupt even geen woord meer uit brengen als je het ziet, want dit meer maakt je sprakeloos. Lake Biograd is zo ontzettend mooi van kleur! Het water is prachtig turquoise en dan die knalgroene omgeving erbij! Wat een prachtplek!

Biogradsko Jezero is werkelijk een parel!

mooi-meer-in-montenegro

Leek het landschap net nog op Azië, nu waande ik me ineens in Canada!

lake-biograd-wandeling

Biogradska Gora National Park

Biogradsko Jezero is een meer in het noorden van Montenegro, niet ver van Kolasin. Het ligt in Biogradska Gora National Park. NP Biogradska Gora is sowieso een erg mooi natuurpark. Het staat bekend om het eeuwenoude oerbos en het is zelfs één van de laatste regenbossen van Europa!

regenwoud-europa

Wandelen door één van de laatste regenbossen van Europa!

vlonderpad-biogradsko-meer

Biogradsko Jezero

In het National Park liggen meerdere meren, maar de meeste meren zijn gletsjermeren en liggen op zo’n 1800 meter hoogte. Biogradsko Jezero (Lake Biograd) ligt minder hoog en is makkelijker bereikbaar. Ben je in de buurt sla het dan zeker niet over, want het is ontzettend mooi! Sterker nog, het is een flinke omweg waard!

Het meer van Biograd, dat mag je niet missen!

lake-biograd-kids

In de zomer naar Montenegro? Hier moet je zijn!

lake-biograd-kayak

Biogradsko meer

Het Biogradsko Jezero is het grootste en mooiste meer in het park. Het is van origine een gletsjermeer en ligt op iets meer dan 1000 meter hoogte, op de Bjelasica berg, in het Bjelasica gebergte. Het meer is 875 meter lang (gemeten van zuidoost tot noordwest) en de grootste breedte is 410 meter. De totale omtrek is 3300 meter. Het diepste punt is 12 meter, las ik op één van de borden bij het meer.

Knalgroene omgeving

Door het weelderig groen en de vochtige lucht (ik was er hoog zomer), doet het eerder tropisch aan dan ‘gletsjerachtig’. Vooral in het bos. Echt, dat is zo ontzettend mooi groen en bijna jungleachtig! Zelfs het eveneens zeer groene Costa Rica haalde het er wat mij betreft qua schoonheid niet bij!

In de bergen en toch doet het tropisch aan! Ik waande me in de jungle!

jungle-montenegro

Mooi meer in Montenegro

Los van de wandeling door het onwijs mooie oerbos, is ook het meer alleen al prachtig. Loop voordat je gaat wandelen, varen of kanoën even de steiger op en geniet van de serene rust! Het gladde water en de weerspiegeling van de bomen in het water. Waanzinnig mooi is het. Wat fijn dat dit soort plekken nog bestaan!

Biogradsko Jezero is echt nog één van die ‘onontdekte’ plekken!

biogradsko-meer

Wandeling rond het meer

Je kunt een wandeling rond het Biogradsko meer maken. Doe dit zeker, ook met kinderen! Het is een relatief eenvoudige wandeling die voor bijna iedereen goed te doen is, mits je goed ter been bent. Dat is wel een voorwaarde! Er zijn best wel oneffenheden als stenen en boomstammen, dus je moet wel opletten waar je loopt, en het kan wat glibberig zijn, maar het is geen lange of vermoeiende wandeling.

De totale wandeling rond het meer is maar 3,4 km en is prachtig! Het kost je maximaal een uurtje en dat was dan nog met vele fotostops. Een deel van het pad is een vlonderpad, ook dat is altijd leuk! Ben je meer van het echte hiken, wandel dan één van de zwaardere trails.

Walk around the lake

De foto’s van de ‘walk around the lake’ hieronder staan op volgorde als je de route met de klok mee loopt. Andersom kan ook. Van de bijzondere bomen zie je hier nog niet veel terug, die komen in een apart blog aan bod.

walk-around-lake-biograd

biogradsko-lake

biogradska-gora

onontdekt-europa

wandelen-montenegro

lake-biograd-montenegro

lake-biograd

biogradska-gora

biogradsko-lake-montenegro

noord-montenegro

meer-montenegro

biogradsko-meer-montenegro

meer-van-biograd-montenegro

biogradska-jezero-varen

noord-montenegro

mooi-blauw-meer

lake-biograd-meer

Wandeling Biogradsko meer met kinderen

Ook zonder goede conditie of met kinderen die goed kunnen lopen kan het prima, mits je geschikte schoenen aan hebt, zoals wandelschoenen, stevige sandalen of lekker sneakers. Met een kinderwagen kan het niet. Draag een baby, dreumes of peuter mee in een rugdrager.

Onderweg staan meerdere borden met leuke informatie over bomen en dieren, waardoor het nog leerzaam is ook. Niet voor niets heet het de ‘educational trail’.

wandeling-biogradsko-meer-kinderen

Foto’s Lake Biograd

In dit blog zie/zag je vooral foto’s van het meer. Foto’s van het oerbos en andere foto’s van het National Park bewaar ik voor een ander blog een keer.

biogradsko-jezero-kinderen

Wat te doen bij Lake Biograd?

Je kunt net als ik de wandeling rond het meer maken of een wat spannender hike wat verder weg, naar Bendovac viewpoint, maar je kunt er ook zwemmen, relaxen, picknicken, een bootje huren of mountainbiken. En dieren spotten, zelfs beren! Ook tijdens een vakantie met kinderen of een rondreis Montenegro met kinderen is het Biogradsko meer dus een leuke stop.

vakantie-montenegro

Lekker varen of picknicken!

picknick-biogradska-montenegro

Horeca Biogradsko jezero

Er is een horecagelegenheid met heerlijk terras vlakbij het meer is Nacionalni Restoran, het national park restaurant. Na de wandeling hebben wij hier even lekker een Montenegrijns biertje gedronken. Nacionalni Restoran Biogradsko Jezero heeft een Facebookpagina.

restaurant-biogradsko-jezero

Bereikbaarheid Biogardsko meer

Het Biogradsko-meer ligt in het noorden van Montenegro. Het handigst is het als je een auto hebt. Parkeren kan vlakbij het meer. Er zijn Nederlanders die helemaal met hun eigen auto naar Montenegro reizen. Dat is ver, maar je reist wel door schitterende landschappen.

Montenegro ligt ten zuiden van Kroatië, dus daar is het ook goed mee te combineren, of juist met Servië of allebei! Een Balkan roadtrip vanuit Nederland is absoluut de moeite waard!

Huurauto Montenegro

Ga je vliegen dan kun je ook een auto huren in Montenegro en met een huurauto zelf dit soort mooie plekjes opzoeken. Wil je prijzen voor een huurauto in Montenegro vergelijk? Kijk hier: autohuur in Montenegro.

Vergelijk hier de prijzen voor autohuur in Montenegro.

Met de trein naar Biogradsko Jezero

Je bedenkt het misschien niet zo snel, maar je kunt ook helemaal met de trein naar Montenegro! Of vliegen naar Belgrado (Servië) en dan een mooie treinreis maken! Er is een treinroute van Belgrado naar Montenegro, helemaal tot aan Bar. In het noorden van Montenegro komt de trein langs Bijelo Polje en het nabijgelegen Kolasin en gaat dan verder richting Podgorica en Bar.

Het Nationaal Park ligt niet ver van de spoorlijn af. Zowel Kolasin als Mojkovac, twee plaatsjes vlakbij het park, hebben een treinstation. Van daaruit kun je verder met de bus of taxi. Vanaf Kolasin kost een taxi ongeveer 10-15 euro.

Tour naar Biogradska National Park

Ook kun je vanuit Kolasin waarschijnlijk wel een tourtje naar het National Park en het meer boeken.

Het Biogradsko meer is minder bekend dan het Skadar meer (meer van Skhöder of Skadar Lake) en het Zwarte Meer (Crno Jezero of Black Lake) in NP Durmitor, maar ook absoluut een stop, tour of omweg waard!

Informatie Biogradsko Jezero

Een handige website van het Biogradska Gora NP zelf is er niet, maar wel kun je op de overkoepelende website van alle nationale parken in Montenegro kijken. Download eventueel de app. Eenmaal bij het Nationaal Park staat informatie netjes in het Engels weergegeven.

lake-biograd-map

Borden met informatie over Lake Biograd.

lake-biograd

En ook over NP Biogradska Gora.

national-park-biogradska-gora

Voor wie is Biogradsko Jezero geschikt?

Een bezoek aan het Biogradsko meer is ideaal voor rustzoekers, wandelaars (zowel niet zo ervaren als fanatieke hikers), maar ook voor actieve gezinnen met kinderen die van natuur houden en lekker een (mid)dagje willen ontspannen.

Beste reistijd

Het Biogradsko meer ligt in de bergen, in Biogradska Gora National Park. Het National Park kan alleen in de zomermaanden bezocht worden, vanaf eind van de lente. Zelf was ik er middenin het hoogseizoen, eind juli. Ook toen was het er absoluut niet te druk.

Temperatuur

Ondanks de vochtigheid was het er niet te warm. Ik gok tussen de 20 en de 25 graden. Omdat we die ochtend van een warmere plek vandaan kwamen voelde het nabijgelegen plaatsje Kolasin ineens kouder (het is een wintersportplaats!) maar voor een wandeling was het bij het Biogradsko Jezero heerlijk.

Overnachten bij het Biogradsko meer

Overnachten in de omgeving van het Biogradsko Jezero en Biogradska Gora kan op een camping bij het meer en in vele leuke houten accommodaties. De meeste zijn eenvoudig maar heerlijk in de natuur gelegen, in de buurt van Kolasin of Mojkovac. Houten chalets of trekkershutten zijn er volop en ze kosten haast niets. Maar luxe zijn er ook! Kijk zeker even hieronder, van hut tot villa.

Accommodatie in Kolasin en omgeving:

Kamp Jantenic
Chalet Scepanovic
Monte Chalet Kolasin
Art Apartments (een soort Paddenstoel bungalow)

Liever een hotel? Het Bianca Spa Resort is het bekendste hotel van Kolasin. Al van een afstand zie je het liggen. Deze foto nam ik onderweg, voordat we Kolasin aandeden.

bianca-resort-kolasin

Accommodatie in Mojkovac en omgeving:

Tara Riverside  (leuk!)
Country House Eco Village
Paradise on Tara
Guesthouse Rovcanin
Fern Farm (mooi!)

Kijk zelf wat er nog meer voor leuke adresjes tussen staan!

Moois in de buurt

Maak je een rondreis door Montenegro dan is het handig te weten wat er in de buurt ligt en waar je het Biogradskomeer en het National Park mooi mee kunt combineren. Voordat we naar Biogradska Gora gingen maakten we een stop bij Kanjon Moraca (Moraca river canyon), wat ook ontzettend mooi is! Mis dat ook niet! Ook het Moraca klooster is een bezoek waard.

Plaatsen in de buurt

Voordat we naar het National Park gingen bezochten we eerst nog het wintersportplaatsje Kolasin. Persoonlijk werd ik daar niet echt heel warm van, maar wellicht was dat letterlijk doordat het er wat frisser was. Het is wel een handige uitvalsbasis en toch leuk om even een kijkje in het centrum te nemen. Qua overnachting is een verblijf in de natuur echter mooier.

Noord-Montenegro

Ná ons bezoek aan het National Park reden we nog verder richting noorden en overnachtten op een mooi en kindvriendelijk plekje net buiten Bijelo Polje, hotel Dvor, niet ver van de grens met Servië, maar luxere accommodaties, zoals het Bali Mountain Resort, zijn er ook. Bij Bijelo Polje zit je ook niet ver van Kosovo, wat onze volgende bestemming was.

Balkan rondreis

Zelf bezocht ik het meer en het National Park tijdens een prachtige Balkan rondreis met Djoser. Djoser. In dit blog over de Balkan kon je daar al meer van zien.

Djoser heeft verschillende rondreizen op de Balkan. Ik was mee met deze mooie groepsreis naar de Balkan. Er is nu ook een familiereis te boeken: rondreis Balkan met kinderen. Een Balkan groepsrondreis voor gezinnen!

Behalve Djoser biedt ook Sawadee een rondreis naar deze landen aan: groepsrondreis naar Zuidoost-Europa. Het meer zit daar niet bij in, maar wel weer andere mooie plekken, zoals Durmitor. En ook Sawadee biedt een familiereis Balkan met kinderen aan.

Reis je liever individueel?

Zelf een reis uitstippelen kan ook. Losse accommodatie in Montenegro kun je boeken via Booking.com.  Ik noemde al wat leuke adresjes, maar met een beetje zoeken kom je nog meer bijzondere plekjes tegen!

Wil je ook een paar nachten aan de kust of bij de kust verblijven dan kun je hier nog verder zoeken naar accommodatie.

Montenegro

Montenegro ligt hier, in Zuidoost-Europa, op de Balkan. Eerder al schreef ik dit blog waar 5 Balkanlanden in voor komen: Servië, Kosovo, Bosnië-Herzegovina, Montenegro en Kroatië. Misschien sprak de Balkan je nooit zo aan, maar hopelijk heb ik je verrast en wil je er nu wèl naartoe! Het is gaaf om zoveel verschillende landen te zien, maar je kunt ook een volledige vakantie in Montenegro doorbrengen, daar is het veelzijdig genoeg voor. Van het gezellige Kotor tot de kust, Montenegro is prachtig!

Meer blogs over de Balkan

biogradsko-jezero-np

Ik maakte de reis niet op uitnodiging, maar gewoon zelf. Mocht je door dit blog echter geïnteresseerd zijn geraakt en het ook willen boeken dan zou ik het heel fijn vinden als je dat via één van de linkjes in dit blog doet. Jou kost dat helemaal niets extra, maar ik krijg dan een klein beetje commissie voor de aandacht die ik er aan heb besteed en de tijd die het heeft gekost om dit blog te schrijven.

De foto’s in dit blog heb ik allemaal zelf gemaakt, gewoon met mijn iPhone.

Wist jij dat de Balkan zo mooi was?!

 

bezienswaardigheden-in-noorwegen

Wat te doen in Noorwegen: mooiste plekken en bezienswaardigheden in Noorwegen (met rondreis tips!)

Wil je -als het weer kan- op vakantie naar Noorwegen en vraag je je af wat de mooiste plekken zijn om te bezoeken tijdens een rondreis door Noorwegen? Wil je weten welke plaatsen en bezienswaardigheden in Noorwegen je niet mag missen, welke gave wandelingen en activiteiten er te doen zijn en waar je een reis naar Noorwegen kunt boeken, ook met kinderen?

Met dit blog help ik je op weg, zodat je straks weet wat je allemaal kunt zien en doen in Noorwegen, ook als je een reis naar het uiterste noorden wil maken of zelfs nog verder!

Tips Noorwegen

Ik ben vooral fan van Zuid-Europa en Azië, en dus geen echte Noorwegen-expert, maar ik ben er wel zelf geweest en ook uit jarenlange (werk)ervaring op een reisbureau weet ik wel waar je moet zijn, wat de moeite waard is en waar mensen van dromen. Behalve mijn eigen tips lees je hier ook tips van 4 andere ervaren reizigers.

Vakantie Noorwegen

Een citytrip Oslo, een wandelvakantie in Noorwegen, een zomervakantie met kinderen, wintersport Noorwegen, mooie rondreis of roadtrip Noorwegen (over de Atlantic Road!) of het zien van het noorderlicht? Wat je ook wil gaan doen in Noorwegen, leuke tips en inspiratie voor toekomstige reizen vind je hier!

wat-te--doen-in-noorwegen

Noorwegen natuur

Noorwegen staat natuurlijk vooral bekend om de schitterende natuur. Het is één van de landen in Europa met het meeste natuurschoon, ongerepte natuurgebieden en uiteraard de fjorden wat het tot een geliefde bestemming van vooral natuurliefhebbers maakt. Zowel in de zomer als in de winter is Noorwegen mooi om te bezoeken.

Wat te doen in Noorwegen?

In de winter kun je skiën, snowboarden, langlaufen, fat biken, een sneeuwscootertocht of huskysafari doen, maar ook lekker naar de spa of slapen in een iglo! In de zomer kun je naar het strand, zwemmen in bergmeren, vissen, varen, raften, kajakken, kanoën, klimmen, ziplinen, mountainbiken, wandelen naar watervalletjes, wild life spotten, leuke plaatsjes bezoeken of gewoon van de waanzinnige natuur genieten.

wat-te-doen-in-Noorwegen

Noorwegen ervaring

Zelf bezocht ik tijdens een rondreis Noorwegen zowel Oslo als de fjorden, als ook wintersportplaats Geilo, jaren geleden. Ik zag kleurrijke huizen, traditionele staafkerken, wandelde in de Noorse natuur, dronk te dure wijn en sliep in leuke houten blokhutten, maar daarnaast heeft Noorwegen nog veel meer te bieden aan kuststadjes, hikes in huiveringwekkende landschappen en unieke plekken en eilanden waar nog geen van je vrienden geweest is en waar je je alleen op de wereld waant, nietig te midden van de overweldigende natuur.

In dit blog kom je ook gave plekken tegen waar nog geen van je vrienden geweest is!

Foto’s Noorwegen

In dit blog zie je foto’s die ik zelf tijdens mijn reis naar Noorwegen maakte, maar ook drie foto’s van Noorwegen-blogger Sandra van Stralend Noorwegen, twee foto’s van blogger Judith van Hip & Hot die Noorwegen met haar kinderen bezocht en een foto van Janneke van Janneke trekt rond. Bij de betreffende bestemmingen en activiteiten geef ik aan dat zij de foto’s gemaakt hebben en kun je via een link meer over hun ervaringen lezen.

De meest bijzondere foto’s in dit blog maakte mijn vader Henny Miltenburg toen hij als fotograaf met o.a. Beluga reizen mee ging op meerdere expedities op de Noordelijke IJszee, naar Spitsbergen en Jan Mayen (eilanden die bij Noorwegen horen) en met internationale gezelschappen zelfs naar poolgebieden als de Noordpool, Groenland en de High Arctic. Deze foto van Spitsbergen is ook door hem gemaakt.

spitsbergen

Rondreis Noorwegen

Voor de meeste mensen zal een expeditie naar dit soort plekken in het uiterste noorden wat te hoog gegrepen zijn, maar een rondreis of fly drive in Noorwegen is ook zeker niet verkeerd. Je kunt met een groep mee gaan, maar je kunt ook zelf een mooie roadtrip Noorwegen samenstellen! Tips voor te bezoeken plekken tijdens een rondreis Noorwegen vind je in dit blog. Overnachtingen ook, zoals Skjolden Brygge hieronder en vele andere tips!

Toffe overnachtingstips èn boekingstips bij diverse reisorganisaties staan onderaan, maar ook tussendoor al. Je kunt gewoon op de linkjes klikken als je meer wil weten.

skjolden-brygge

WAT TE DOEN IN NOORWEGEN

Hieronder lees je op een rijtje wat de mooiste plekken en bezienswaardigheden in Noorwegen zijn, eerst vooral in ZUID-NOORWEGEN en WEST-NOORWEGEN, maar verderop komt het NOORDEN ook aan bod. Omdat het vrij veel is is dit grofweg wat je kunt verwachten:

  • NATUUR EN WANDELEN IN NOORWEGEN
  • STEDEN EN DORPEN IN HET ZUIDEN VAN NOORWEGEN
  • MIDDEN-NOORWEGEN (WESTKUST) EN HET (ZUIDELIJKE) BINNENLAND
  • NOORD-NOORWEGEN, NOORSE EILANDEN EN BIJZONDERE ERVARINGEN IN NOORWEGEN
  • VERVOER, VAKANTIE, RONDREIS OF ROADTRIP NOORWEGEN BOEKEN

sognefjord-noorwegen-mooiste-plekken

Fjorden Noorwegen

Dé reden waarom mensen naar Noorwegen willen is natuurlijk de aantrekkingskracht van de fjorden. De fjorden in Noorwegen moet je een keer gezien hebben in je leven. Ik vond de fjorden inderdaad ook echt heel mooi om in het echt te zien, ook al had ik niet zulk helder weer. De ‘grootse’ bergen en ruige rotsen, het blauwe water zo diep tussen de ravijnen, het vele groen met hier en daar een watervalletje of mistflard, al die natuurpracht bijelkaar is duizelingwekkend mooi om te zien, zelfs als het mistig is!

Sognefjord

Het beroemdste fjord is het Sognefjord en wat de mooiste plekken en bezienswaardigheden in Noorwegen betreft één van de absolute hoogtepunten. Het Sognefjord is meer dan 200 kilometer lang en is één van de langste fjorden ter wereld. Het is zeker leuk om hier een nachtje in de buurt te slapen. Hier vind je accommodatie in de buurt.

Het Sognefjord is het één van de langste fjorden ter wereld.

Aurlandsfjord

Niet alleen Sognefjord zelf, maar ook de vertakkingen van de Sognefjord zoals de Aurlandsfjord en de Lustrafjord, zijn zeer de moeite waard. Deze mooie vakantiewoningen en appartementen die je hierboven al zag vind je bij het Lustrafjord, maar kijk zeker ook bij het Aurlandsjord.

De foto hieronder nam ik bij het Aurlandsfjord bij Flam, één van de zijarmen van het Sognefjord. Hieronder zie je het mooi liggen. De foto is oud, maar het uitzicht blijft mooi! Overnachten in Flam en omgeving? Goedkoop overnachten kan bij Flåm Camping & Cabins of in een cottage van Gjorven Hytter of in dit trendy tiny house in de bergen! Ook gaaf is deze accommodatie in Undredal, met uitzicht op het fjord!

Overnachten met uitzicht op het Aurlandsfjord kan hier.

bezienswaardigheden-noorwegen-aurlandsfjord-flam

Mooiste fjorden: welke kies je?

Behalve het Sognefjord en het Aurlandsfjord zijn er nog meer mooie fjorden. Ook het Geirangerfjord, het Hardangerfjord, het Lyse fjord, het Naeroyfjord en het Trollfjord kun je op je lijstje zetten.

Tip: tijdens deze hyttertur ontdek je er meerdere!

De keuze welk fjord te bezoeken hangt af van je voorkeur maar vooral ook van hoe ver je wil rijden. Het Hardangerfjord kan goed in combinatie met Bergen en het Lyse fjord met Stavanger en het zuiden. Het Geirangerfjord ligt wat verder, richting Alesund, en het Trollfjord helemaal bij de Lofoten.

Het Lyse fjord is goed te combineren met een reis door het zuiden van Noorwegen.

Mooiste uitzichtpunten in Noorwegen

Bij de fjorden vind je veel watervallen en geweldige uitzichtpunten. Het beroemdste uitzichtpunt in Noorwegen is natuurlijk de Preikestolen. Dit grote uitzichtplateau ligt bovenop een rotsformatie heel hoog boven het Lysefjord. Op Instagram zie je ‘m regelmatig voorbij komen, dus daar kom ik zo nog even op terug. Ook de Trolltunga is een geliefde plek voor gave views en het maken van foto’s in Noorwegen. Of kies voor een bekende autoroute met sowieso mooie views, zoals de Geiranger-Trollstigen route.

Eén van de meest gereden routes bij de fjorden is de Geiranger-Trollstigen route.

Mooie natuurgebieden voor wandelingen in Noorwegen

Met al die bergen, gletsjers en fjorden kun je in Noorwegen natuurlijk spectaculaire hikes doen, maar ook als je niet zo’n heel ervaren wandelaar bent kun je ook minder enerverende en toch mooie wandelingen maken, in de bossen of langs meren, of in één van de Nationale Parken in Noorwegen. Wil je op wandelvakantie in Noorwegen? Nationale parken als Jotunheimen en Hardangervidda zijn ware wandelparadijzen. Zelf wandelde ik ook in Noorwegen (ik maakte de foto hieronder 24 jaar geleden), maar er zijn spectaculairdere wandelingen denkbaar, zoals de hikes die nu volgen.

rondreis-noorwegen-ervaring

Kjeragbolten rots: de grote steen tussen de rotsen

Van de beroemde steen tussen de rotsen heb je vast wel eens een foto gezien: de Kjeragbolten-rots bedoel ik, hoog boven het Lyse-fjord. Wil je hier naartoe wandelen dan moet je wel een ervaren wandelaar zijn, het is namelijk een pittige hike.

Janneke Klunder (op de foto hieronder) deed het. Wil je meer weten over de wandeling naar Kjerag en de ‘zwevende’ Kjeragbolten rots, lees dan zeker het blog Wandeling Kjerag op ‘Janneke trekt rond’. En… houd altijd het weer in de gaten.

De hike naar Kjerag is een toffe wandeling voor geoefende wandelaars.

Wil je overnachten in de omgeving van Kjerag? Kijk dan eens naar de opties in Tjørhom of dit chalethotel in Byrkjedal.

wandeling-kjeragbolten-rots

Preikestolen: bergwandeling naar de ‘Preekstoel’

Een andere bekende hike in Noorwegen is de wandeling naar de Preikestolen, de beroemde rotsformatie die ik net al even noemde en die ook wel Pulpit Rock wordt genoemd, of gewoon Preekstoel op z’n Nederlands.
Ik vind het jammer dat ik daar niet geweest ben tijdens mijn bezoek aan Noorwegen, want daar wil je gewoon gestáán hebben, maar wie weet komt het er nog eens van om deze wandeling te maken.

Blogger Judith van Hip & Hot deed de wandeling samen met haar man en kinderen; vier kids in de leeftijd van kleuter tot en met tiener. Stoer! Haar verslag van de wandeling naar de Preekstoel lees je hier: Preikestolen met kinderen. Op de foto hieronder zie je haar kinderen op de Preikestolen-rots. Overnachten kan o.a. bij Preikestolen Basecamp.

wandeling-preikestolen-noorwegen-met-kinderen

De hike naar de Preikestolen is een pittige, maar Judith en haar man deden het met 4 kinderen!

Mooie meren in Noorwegen

Noorwegen heeft niet alleen prachtige bergen en fjorden, maar ook machtig mooie meren. Logeren aan een meer in Noorwegen, dát is ook heerlijk natuurlijk! Ideaal als je op zoek bent naar een vakantie waarin je lekker tot rust kunt komen. Bijvoorbeeld in deze typisch Noorse blokhut met grasdak aan het meer van Stryn. Hier wil je wel een weekje zitten. Dat uitzicht, wauw!

Hier wil jij toch ook wel overnachten?

huisje-aan-meer-in-noorwegen

Wildlife spotten

Elanden, rendieren, orka’s, vogels, in Noorwegen kun je vanalles tegenkomen. Zelfs wolven en beren, net als in Servië. Ik herinner me van mijn rondreis door Scandinavië borden langs de weg als waarschuwing voor overstekende elanden. Gegeten worden ze er ook trouwens; ook ik heb rendiervlees op, eland zelfs volgens mij.

Ben je er in het juiste seizoen en noordelijk genoeg dan kun je in Noorwegen walvissen spotten! Vooral orka’s en bultruggen. Zelf ging ik op de Azoren op walvissafari en dat was een onvergetelijke ervaring!

Wildlife en walvissen spotten in Noorwegen, ook dat is gaaf natuurlijk!

Mooie stranden aan de Noorse kust

Met al die bergen en fjorden denk je er misschien niet zo gauw aan om in Noorwegen naar het strand te gaan, maar Noorwegen heeft de op één na langste kustlijn ter wereld! Ik moet eerlijk bekennen dat ik met open mond zat te kijken naar enkele stranden die ik online tegenkwam, vooral in Noord-Noorwegen (waar ik zo nog op terug kom), maar ook dichterbij, in Midden-Noorwegen, zoals het aan de westkust gelegen Vetvika Beach, wat je hier op Instagram ziet.

Noorwegen heeft ook prachtige stranden, zoals Vetvika. Wauw!

STEDEN EN PLAATSEN IN ZUID-NOORWEGEN

Toch is Noorwegen niet alleen maar natuur. Wie meer van steden, musea en cultuur houdt kan er ook prima terecht, tijdens een rondreis door Noorwegen, een hyttertur langs de hoogtepunten van Zuid-Noorwegen of tijdens een citytrip Noorwegen. Alleen al in het zuiden van Noorwegen zijn genoeg steden en plaatsjes om te bezoeken. En ook de staafkerken die je verspreid door het land tegenkomt vond ik erg mooi!

Steden, musea en cultuur in Noorwegen

Welke steden in Noorwegen zijn de moeite waard en wat is er te doen? Hieronder komen een aantal mooiste steden, dorpen en niet te missen bezienswaardigheden in Noorwegen aan bod. Daarna komen de allergaafste plekken en activiteiten nog!

Oslo

De hoofdstad van Noorwegen is natuurlijk Oslo, gelegen aan het Oslo fjord. Of je nou met het vliegtuig naar Noorwegen gaat, met eigen auto en de boot gaat of zelfs wil gaan interrailen in Noorwegen, Oslo (‘Oesloe’ zeg je) mag je niet overslaan.

holmenkollenschans

Bezienswaardigheden Oslo

Bekende bezienswaardigheden in Oslo zijn het Vigeland beeldenpark (op mijn oude foto hieronder), vesting het Akershus, museum Vikingskipshuset en het operagebouw. Ook de historische skischans Holmenkollen buiten de stad (m’n foto is nog van voor de renovatie) en het skimuseum eronder zijn een must.

bezienswaardigheden-noorwegen

Haven Oslo

Een wandelingetje door de haven van Oslo is ook leuk, bij de Aker Brygge en trendy Tjuvholmen. Ik herinner me een gezellig terrasje waar een glas wijn ook toen al ontzettend duur was, maar het was wel the place to be en her hing een leuke sfeer. De laatste jaren is het er ongetwijfeld nog veel hipper geworden.

Visit Norway zegt over Oslo: ‘Een foodie-scene van de bovenste plank, nieuwe funky buurten en gloednieuwe musea en bezienswaardigheden.’ En wat dacht je van het in het Oslo-fjord gelegen zoutwaterzwembad Sørenga Sjøbad?

Wandel net als ik lekker door de haven, bij Aker Brygge, de voormalige scheepswerf van Oslo.

haven-oslo

Uitzichtpunten Oslo

Ga tijdens je citytrip Oslo of verblijf in Oslo ook zeker naar één van de gave uitzichtpunten in en om de stad. Bewonder bijvoorbeeld het uitzicht vanaf de Vettakollen, Egebergparken, Kragstotten of één van de andere viewpoints met uitzicht op Oslo en de eilandjes in het Oslofjord. Ik stond er ook.

Overnachten in Oslo kan middenin het centrum maar ook in dit luxe hotel bij de Holmenkollen: het Lysebu hotel. En kijk dit Beach House net buiten Oslo nou. Dat uitzicht!

Wauw, kijk dit Beach House net buiten Oslo nou!

uitzicht-oslo

Bergen

Van de stad Bergen heb je ongetwijfeld wel eens foto’s voorbij zien komen. Deze stad valt vooral op door de gekleurde huisjes van Bryggen dat op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Daarachter, tegen de berg aan wandel je juist door een mooi ‘wit’ centrum met nog veel meer fotogenieke houten huizen.

Tips voor een bezoek aan Bergen of een citytrip Bergen vind je op het blog Stralend Noorwegen. In een blog over Bergen in Noorwegen vertelt Sandra over o.a. Bryggen, vesting Bergenhus, het openluchtmuseum, de kabelbaan, het visserijmuseum en nog meer. Je leest het hier: 2 dagen in Bergen. De foto hieronder maakte Sandra op een regenachtige dag in Bergen, maar zelfs dan is het nog mooi.

Overnachten in Bergen kan in hotels en appartementen in Bergen. Het CityBox hotel in Bergen is één van de voordeliger opties, maar een nachtje in het Bergen Børs hotel (in het voormalige beursgebouw) is natuurlijk ook wel bijzonder.

De bekende Bryggen in Bergen met de gekleurde huizen.

bryggen-bergen-noorwegen

Stavanger

Een andere Noorse stad die de moeite waard is om te bezoeken is Stavanger. In het blog Stedentrip Stavanger vertelt Sandra over Gamla Stavanger en modern Stavanger, de domkerk en het oliemuseum. Ook zie je veel street art in Stavanger.

Of je nou een goedkope B&B in Stavanger zoekt of een heerlijk hotel aan de kust bij Stavanger (zoals het Sola Strand Hotel) hier vind je het: overnachten in Stavanger en omgeving. Op Sandra’s foto hieronder zie je de traditionele witte houten huisjes in het oude centrum van Stavanger.

Traditionele witte houten huizen in het oude centrum van Stavanger.

stavanger

Kristiansand

Behalve Stavanger ligt ook Kristiansand in het zuiden van Noorwegen. Het is een fijne plek om in de zomer naartoe te gaan, over de boulevard te wandelen of rond te slenteren in de Fiskebrygga, de oude vissershaven van Kristiansand. Ook het eilandje Odderøya is aan te raden. Ben je met kinderen dan is een bezoek aan de dierentuin leuk. Hier vind je accommodatie in Kristiansand.

Lindesnes

Waarschijnlijk had je er nog nooit van gehoord, maar wist je dat Lindesnes het meest zuidelijke puntje van Noorwegen is? De Lindesnes fyr, de vuurtoren, staat hier fier op de Sydkapp, de zuidkaap, een prachtige rotsachtige kaap. Ja ja, de Noordkaap spreekt to ieders verbeelding, maar de Zuidkaap kan dus ook! Je bent er een stuk sneller.

Overnachten kan bijvoorbeeld bij Camping Solstrand, wat zeker met kinderen een leuke tip is.

Sla tijdens een roadtrip langs de kust in het zuiden de Zuidkaap met de vuurtoren niet over!

Tonsberg

Niet ver van Oslo ligt het kustplaatsje Tønsberg. Net als in andere Noorse plaatsjes is ook hier de Brygga weer de moeite waard. Wandel ook zeker naar Slottsfjelltarnet, oftewel Castle Rock Tower, de toren op de berg Slottsfjell. Tonsberg is niet alleen de oudste stad van Noorwegen, maar waarschijnlijk zelfs van heel Scandinavië.

Vanaf Tonsberg kun je naar het aan de scherenkust gelegen eiland Tjome, dat ook wel ‘Verdens Ende’ wordt genoemd, het einde van de wereld.
Hier vind je accommodatie in Tønsberg.

Jevnaker

Van Jevnaker heb je waarschijnlijk nog nooit gehoord, maar ‘The Twist’ ben je misschien wel eens tegengekomen. Architectonisch gezien is dit een wel heel bijzonder gebouw. Het hoort bij het Kistefos Kunstmuseum. In Jevnaker ligt het dus, iets landinwaarts gelegen, maar wel in het zuiden, niet ver van Oslo vandaan. Visit Norway noemt het de meest recente kunstbestemming van Noorwegen. Leuk dus om te combineren met Oslo als je een culturele citytrip zoekt en meer een kunst- en cultuurliefhebber bent dan een natuurliefhebber.

MIDDEN-NOORWEGEN (WESTKUST) EN HET (ZUIDELIJKE) BINNENLAND VAN NOORWEGEN

Alesund

Aan de westkust van Noorwegen vind je de stad Alesund. Alesund ligt sprookjesachtig mooi! Beklim de trappen naar het Fjellstua uitzichtpunt, hike naar de Sukkertoppen of ga naar het Jugendstil museum. Bezoek je Alesund met kinderen dan is het Aquarium natuurlijk ook leuk. Hier vind je accommodatie in Alesund.

Alesund ligt sprookjesachtig mooi!

Atlantic Road

De Atlantic Highway rijden, een spectaculaire weg in het westen van Noorwegen, is ook echt zo’n bucketlistdingetje. Ga je naar het westen van Noorwegen, maak je een autorondreis in Midden-Noorwegen of reis je richting noorden dan is het wel heel gaaf om deze Atlantic Road te nemen. De Atlantische weg verbindt Averoy met Vevang, via vele eilandjes en spectaculaire bruggen. De route van de Atlanterhavsveien (zoals hij in het Noors heet) zie je hier: route Atlantic Road Noorwegen.

De gaafste route die je kunt rijden tijdens een roadtrip Noorwegen!

Trondheim

Nog wat noordelijker (maar ook nog steeds in Midden-Noorwegen) ligt de stad Trondheim, met o.a. de fotogenieke wijk met gekleurde huisjes Bakklandet, de Nidaros kathedraal en het Folkemuseum, een openluchtmuseum, wat leuk is om met kinderen te bezoeken.
Hier vind je accommodatie in Trondheim, van betaalbare hotels en B&B’s tot het superdeluxe Ocean Front, net buiten Trondheim. Wauw!

Speelt geld geen rol? Overnacht dan in het superdeluxe Ocean Front Hotel!

Voordat ik zometeen nog wat waanzinnig mooie plekken in Noord-Noorwegen aan bod laat komen duik ik nu eerst weer terug het ZUIDELIJKE BINNENLAND in voor wie een rondje door het zuidelijk deel van Noorwegen wil maken. Meestal wordt dit zonder Alesund en Trondheim gedaan die beide toch echt wat verder liggen.

Borgund

Duik de geschiedenis in in Laerdal en bewonder deze bijzondere houten staafkerk uit de 12e eeuw. Ik maakte deze foto lang geleden, maar vond het zo gaaf om dit te zien! Op de een of andere manier deed de architectuur me een beetje aan tempels in Zuidoost-Azië denken! Er zijn meerdere staafkerken in Noorwegen, maar de staafkerk van Borgund is het best bewaard gebleven. Ook al zijn mijn foto’s oud, dit vind ik nog steeds één van de mooiste.

De staafkerk van Borgund deed mij een beetje aan tempels in Azië denken!

staafkerk-noorwegen

Laerdal

Het eveneens in het Laerdal gelegen dorpje Lærdalsøyri is ook een populaire toeristische trekpleister, door de vele oude houten huisjes. Sowieso zien die gekleurde huisjes er altijd zo leuk uit!
De regio is goed te combineren met het Sognefjord, Flam en Geilo. Hier vind je accommodatie in Lærdalsøyri.

Gekleurde huisjes zien er altijd zo leuk uit! Deze foto maakte ik onderweg vanuit de bus.

rondreis-noorwegen

Flam en de Flamsbana

Vanaf Flam (dat bij het Aurlandsfjord al aan bod kwam), kun je een beroemde treinreis maken: de rit met de Flamsbana. Het staat bekend als een ‘epic trip’ en wordt vaak ‘één van de mooiste treinreizen ter wereld’ genoemd. De Flamsbana slingert zich een weg langs steile rotswanden en watervalletjes en eindigt in het Myrdal.

Judith (op de foto) deed het met haar gezin. Het is een dure trip, zeker met een groot gezin, dus niet iedereen heeft het er voor over, maar zij vond het toch de moeite waard. Hier lees je haar ervaring: Met de Flamsbana van Flam naar Myrdal en terug.

flamsbana-ervaring

Geilo

De naam Geilo oogt voor ons Nederlanders wellicht een beetje grappig, maar je spreekt het uit als ‘Jeilo’. Geilo is een bekende wintersportplaats in Noorwegen, maar ook een handige stopplaats onderweg als je in de zomer een mooie route door Noorwegen wil rijden. Ik was er zelf aan het eind van de zomer.

Geilo ligt vlakbij de Nationale Parken Hardangervidda en Hallingskarvet en is één van de oudste skigebieden van Noorwegen, zeer kindvriendelijk en een ideale wintersportplaats voor beginners. Je kunt er skiën, snowboarden en langlaufen, maar ook als je niet van skiën houdt kun je er leuke dingen doen.

geilo-noorwegen

Winterport Geilo

Het mooie aan skiën in Noorwegen is is dat de Noorse wintersportgebieden zeer sneeuwzeker zijn. Op de foto zie je Geilo in september, maar in de winter ligt er natuurlijk volop sneeuw. Je kunt er skiën van november tot mei. In de zomer kun je er gaan zippen. Geilo heeft namelijk de langste zipline van Noorwegen!

Overnachten? Doe dat in een typisch Noorse blokhut, dat is het leukst. Hieronder zie je mij in het midden bij één van de chalets van Geilolia Hyttetun. Ook tijdens deze wintersportvakantie met kinderen in Geilo (inclusief overtochten!) verblijf je daar. Of zoek zelf naar meer overnachtingsmogelijkheden voor een wintersportvakantie in Geilo.

Tip: boek hier een wintersportvakantie in Geilo met kinderen, inclusief overtochten.

rondreis-noorwegen-waar-overnachten

Wintersport Noorwegen

Andere wintersportbestemmingen in Noorwegen zijn Hemsedal en Trysil. In Hemsedal is het Fyri Resort een aanrader. Met kinderen kies je wellicht eerder voor dit appartement in Hemsedal. In Trysil ligt het luxe Radisson Blue Mountain resort, maar kun je ook kiezen voor B&B Vila Sole.

Ook Lillehammer is natuurlijk een bekende wintersportplaats in Noorwegen. Je kent het vast nog wel van de Olympische Spelen van 1994. Hieronder zie je een huisje bij Lillehammer. Het is te boeken via Natuurhuisje, die hebben nog veel meer vakantiehuisjes in de natuur in Noorwegen.

Andere skigebieden in het sneeuwzekere Noorwegen zijn Hemsedal en Trysil. Lillehammer ken je waarschijnlijk ook nog wel van naam!

huisje-lillehammer

Ook in het Vradal in Zuid-Noorwegen kun je wintersporten. Dit rustige dal is ook geschikt voor langlaufen.

wintersport-noorwegen

Nog meer winterse reizen in Scandinavië? Kijk eens op de website van Nordic:

Laerdalstunnel

De Laerdalstunnel is de langste autotunnel ter wereld. Deze tunnel van bijna 25 kilometer loopt van Laerdal naar Aurland (bij het Sognefjord, dat ik eerder in dit blog al noemde) en is onderdeel van de E16, de route van Oslo naar Bergen. De tunnel is gebouwd omdat de oude route ’s winters vaak afgesloten werd vanwege hevige sneeuwval. Vanuit een tunnel zie je het mooie landschap natuurlijk niet, maar het is wel een snelle en veilige manier om van A naar B te komen, vandaar dat ik ‘m hier even noem.

wintersport-noorwegen

NOORD-NOORWEGEN, EILANDEN EN BIJZONDERE ERVARINGEN

En dan nu het gedeelte van Noorwegen dat bij velen op de wishlist staat: het noorden!

Noord-Noorwegen

Behalve de fjorden staat een bezoek aan het noorden van Noorwegen bij velen op de bucketlist! De Lofoten, de Noordkaap, Noors Lapland, de kleurrijke ‘rorbuer’ (de typisch Noorse vissershuisjes), het zien van het noorderlicht of juist het meemaken van de middernachtzon. Ook een reis met de Hurtigrutten of zelfs een expeditie naar Spitsbergen en Jan Mayen zijn echte droomreizen! Hieronder lees je erover. Of kijk bij Nordic.

Lofoten

De eilandengroep de Lofoten ken je vast wel van de plaatjes. Dat ziet er altijd zó gaaf uit! Kijk ook maar eens op Instagram bij de hashtag #lofotenislands. De Lofoten zijn waanzinnig mooie eilanden. Kijk maar eens naar deze foto, naar deze, deze, deze, deze en deze. De stranden in combinatie met die bergen doen me een beetje denken aan het Indonesische eiland Komodo en aan Kauai!

De stranden van de Lofoten lijken me echt waanzinnig mooi! Ik zet ze op m’n bucketlist!

Overnachten op de Lofoten kan op heel veel gave plekken, in Leknes (met o.a. Lofoten Basecamp), Ramberg of een ander mooi gedeelte van de Lofoten, zoals Reine. Wauw! Zoek hier zelf verder naar de mooiste adresjes op de Lofoten.

Wauw, wat een topplekjes in Reine!

Tromso

De stad Tromso wordt wel gezien als ‘de poort naar de Noordpool’. Voor de meeste mensen is Tromso dan ook vooral het startpunt van een avontuur in het noorden (zoals een reis met de Hurtigruten, een bezoek aan Noors Lapland of het bewonderen van het noorderlicht!), maar de stad zelf kun je uiteraard ook bezoeken.

De Noordkaap

De Noordkaap is het meest noordelijke puntje van het vasteland van Europa. Omdat het zo noordelijk ligt wordt het er ruim 2 maanden per jaar niet donker: van half mei tot begin augustus.
Het fenomeen waarbij de zon ’s nachts niet onder de horizon verdwijnt en het dus niet donker wordt heet de middernachtzon en is natuurlijk wel heel bijzonder om mee te maken.

Op menig bucketlist staat het: de middernachtzon meemaken of juist het noorderlicht zien!

Noorderlicht

Het noorderlicht bewonderen staat ook op menig bucketlist. In Noorwegen kan het. Het lijkt me geweldig om dit eens met eigen ogen te zien.


Een reis naar het noorderlicht kun je o.a. boeken bij Pharos reizen. Ook via Voigt Travel kun je een reis boeken. Je kunt via Pharos een voorboeking maken voor volgend jaar of ga te zijner tijd zelf het Noorderlicht bewonderen. Kijk zeker ook even bij het aanbod van Nordic.

Lijkt de Noordkaap en het Noorderlicht je fantastisch, maar ben je alleen of wil je liever met een groep dan met z’n tweetjes? Boek dan een busreis naar de Noordkaap en het Noorderlicht.

Een reis naar het Noorderlicht hoeft helemaal niet zo duur te zijn!

Hurtigruten

De postboot de Hurtigruten is natuurlijk ook een begrip! Je hebt vast wel eens van deze beroemde cruise gehoord. In de tijd dat ik bij NBBS-reizen werkte, in het Statenkwartier in Den Haag, werd er regelmatig naar deze bijzondere bootreis gevraagd. Deze legendarische reis is nog steeds te boeken via bijvoorbeeld Pharos reizen. Voigt Travel biedt een reis aan waarbij je de Hurtigruten combineert met de Lofoten. En ook bij Nordic kun je ernaar informeren.

Een reis met de postboot is voor velen een droomreis!

Wil je weten hoe het is om mee te varen op de postboot? Reisblogger Sandra van Stralend Noorwegen deed het. Ze ging in Tromso aan boord. Op haar reisblog vertelt ze over haar ervaring met de postboot: Varen met de Hurtigruten. De foto die je hieronder ziet is van haar.

hurtigruten-noorwegen

Spitsbergen

IJsberen spotten? Als je naar Spitsbergen gaat kan het! De eilandengroep Spitsbergen (Svalbard op z’n Noors) ligt in de Noordelijke IJszee, halverwege het Noorse vasteland en de Noordpool. Hier vind je nog écht ongerepte natuur en wildernis. Poolwildernis. En een paar duizend ijsberen, walrussen en poolvossen.

Spitsbergen spreekt ultiem tot de verbeelding. Het poollandschap, de mijnwerkersdorpjes en de bijzondere fauna; het is een unieke plek op aarde! Visit Norway omschrijft het als ‘Een grimmige, spookachtige schoonheid die je nergens anders vindt.’

‘Een grimmige, spookachtige schoonheid die je nergens anders vindt.’

Ja, Spitsbergen bezoeken is wel echt heel bijzonder. Mijn vader deed het voor zijn werk, maar jij kunt het ook doen! Longyearbyen is de hoofdstad.

Heb jij er altijd al eens naartoe gewild, maar heb je geen weken de tijd en ook geen tienduizenden euro’s? Bij Sawadee kun je momenteel voor 5.000 euro een 7-daagse reis naar Spitsbergen boeken. De foto’s hieronder zijn gemaakt door mijn vader Henny Miltenburg, tijdens een andere reis.

mooiste-plekken-noorwegen

Spitsbergen, een echte bucketlistbestemming!

wat-te-doen-in-noorwegen

Jan Mayen

Ver van alles en iedereen vandaan, in een uithoek van de wereld, tussen Spitsbergen, Groenland, IJsland en Noorwegen, ligt het vulkanische eiland Jan Mayen. Grote kans dat je er nog nooit van gehoord had! Ik wel, want ook op dit Noorse eiland is mijn vader geweest. De foto’s hieronder zijn door hem gemaakt. Meer foto’s vind je in zijn fotoboek Poolgebieden.

Het eiland Jan Mayen is ontdekt door Nederlandse walvisvaarders en wordt gedomineerd door de vulkaan de Beerenberg, de meest noordelijk gelegen actieve vulkaan ter wereld. De naam Beerenberg komt waarschijnlijk van de ijsberen die er leefden, maar ook vossen en walvissen kwamen er veel voor. Bijzondere vogels, zoals de alk, zie je er ook.

noorwegen-natuur-jan-mayen

Met Sawadee kun je een droomreis maken naar Spitsbergen, IJsland, Groenland en Jan Mayen. Bekijk hier deze waanzinnig mooie groepsrondreis naar 4 arctische eilanden!

eiland-noorwegen

VERVOER, VAKANTIE, RONDREIS OF ROADTRIP NOORWEGEN BOEKEN: hoe, wat en waar?

Hoe lang naar Noorwegen?

Zelf bezocht ik in relatief korte tijd best veel plekken, maar dat was nog maar een fractie van wat er allemaal kan. Oslo, de fjorden en Geilo kun je makkelijk in een rondreis van een week combineren.

Samen met collega’s uit de reisbranche reisde ik destijds niet alleen door Noorwegen, maar ook door Denemarken en Zweden. Je kunt een leuk rondje maken, zelfs al in 10 dagen (bijvoorbeeld een 10-daagse busrondreis naar de fjorden), maar ook op eigen gelegenheid.

Ga je voor het eerst naar Scandinavië en kun je niet goed kiezen welk land in Scandinavië je wil bezoeken, lees dan het blog van We12Travel: Eerste keer Scandinavië.

1 week Noorwegen

Heb je maar kort de tijd, wil je echt alleen Noorwegen zien en reis je graag met een groep? Bekijk dan deze reis eens: rondreis Noorwegen in een notendop. In 6 dagen tijd bezoek je Oslo, Bergen en de fjorden. Of deze rondreis van 1 week in Noorwegen, met de bus vanuit Nederland. Liever zelf rijden? Deze fly drive 7 dagen Fjorden en Kusten is natuurlijk ook mooi!

SNP Natuurreizen heeft naast speciale wandelvakanties en sneeuwreizen ook een actieve rondreis van 8 dagen. Er zijn ook wandelreizen van 1 week in Noorwegen.

2 of 3 weken Noorwegen

Toch is het fijn -en aan te raden!- om minimaal 2 en liefst 3 weken te hebben, dan kun je nog veel meer zien en doen in Noorwegen. Of maak keuzes: kies bijvoorbeeld voor Oslo en het zuiden (hier vind je tips in Zuid-Noorwegen), of juist voor de fjorden, mooie wandelingen en het westen, of maak een droom waar en reis af naar het noorden, de Lofoten en het noorderlicht. Er is genoeg te ontdekken!

Bekijk ter inspiratie de reizen van Voigt TravelSNP Natuurreizen en deze hyttertur van Nordic eens!

Noorwegen met kinderen

Zoals je al kon lezen is Noorwegen sowieso een heel geschikte bestemming voor gezinnen met kinderen. Ook andere landen in Scandinavië zijn zeer kindvriendelijk, zoals Zweden en Denemarken. Je kunt ze dus mooi combineren, maar ook puur in Noorwegen is al genoeg te zien en te doen. In Zuid-Noorwegen, in Telemark, de regio Oslo en natuurlijk de fjorden.

Tips voor Noorwegen met kinderen vind je op de website van Visit Norway. Sportieve activiteiten, pretparken, boerderijen bezoeken of wintersport, het is allemaal leuk om te doen in Noorwegen met kinderen.

Een rondreis Noorwegen met kinderen kun je boeken via Pharos reizen (nu ANWB). Zij bieden meerdere rondreizen Noorwegen met eigen auto aan, juist ook specifiek voor gezinnen. Maar ook via TUI kan het. Wie een rondreis Noorwegen met oudere kinderen wil maken kan ook kiezen voor deze autorondreis Noorse natuur in 2 weken.

wat-te-doen-in-noorwegen

Vliegen naar Noorwegen

Het snelst is het om te vliegen naar Noorwegen. Je kunt vliegen naar Oslo, maar er zijn ook luchthavens in Bergen, Stavanger, Alesund, Tromo en Kristiansand. Wil je naar Noord-Noorwegen dan is de luchthaven van Tromso het handigst. Deze noordelijk gelegen stad wordt vaak gezien als ‘de poort naar de Noordpool’. Voor het zuiden wordt vaak naar Oslo gevlogen, maar ook zijn er luchthavens in Bergen en Stavanger, voor wie vooral het westen wil verkennen.

Check hier (voor als er weer gevlogen mag worden) de vluchten naar Noorwegen.

Met de ferry naar Noorwegen

Ook een populaire manier om naar Noorwegen te gaan is met de auto en de boot. Wij reisden destijds heen met de ferry vanuit het Duitse Kiel en terug van Göteborg in Zweden naar Frederikshavn in Denemarken, maar er zijn nog meer opties, bijvoorbeeld van Kiel naar Oslo v.v. of vanuit Kopenhagen of Hirsthals. Veerboten zijn er van Color Line, DFDS Seaways en Fjord Line.

Update: vanaf april 2022 komt er een directe ferry van Nederland naar Noorwegen!

Reis je met de auto door Denemarken naar Frederikshavn om daar de boot naar Zweden te pakken en via Zweden door naar Noorwegen te reizen, dan is het leuk om natuurlijk ook nog wat van Denemarken en Zweden te zien.

Tip: reis je met de auto door Denemarken naar Frederikshavn om daar de ferry te pakken, neem dan deze route langs de westkust van Denemarken, langs allemaal vuurtorens!

Noorwegen met eigen auto of huurauto

Je kunt met je eigen auto naar Noorwegen (de auto gaat op de ferry), maar je kunt ook een auto huren. Lekker roadtrippen in Noorwegen is natuurlijk sowieso leuk. Voorbeeldreizen voor een autorondreis Noorwegen noemde ik hierboven al. De niet te missen Atlantic Highway noemde ik ook al, maar bekijk ook zeker deze autoroutes in Noorwegen eens! O, en stel je eens voor dat je gewoon aan het rijden bent en dan dit soort stranden tegenkomt tijdens je roadtrip Noorwegen!

Auto huren in Noorwegen? De prijs voor een huurauto in Noorwegen vergelijk je gemakkelijk via Easyterra.

Met de trein naar Noorwegen

Wil je met de trein naar Noorwegen dan reis je via Duitsland (Osnabruck en Hamburg) naar Oslo, via Denemarken en Zweden. Er gaat een rechtstreeks trein van Göteborg naar Oslo. Reis je graag met de trein en wil je sowieso meer in deze landen zien dan is het leuk om te gaan interrailen. Een Interrail-pas is ook met jonge kinderen aantrekkelijk, omdat voor hen de pas nog gratis is. Ik deed dit zelf met mijn kinderen in Spanje.

Met name in Noorwegen heb je een paar schitterende routes, zoals de treinreis van Oslo naar Bergen: de Bergensbanen. Je passeert Geilo wat ik al noemde en in het Myrdal kun je ook naar Flam, wat op één van mijn foto’s te zien was en wat Judith deed. Het ligt aan één van de zijarmen van het Sognefjord.

Tip: hier kun je een 7-daagse treinrondreis Noorwegen boeken!

Vanuit Oslo gaan er bovendien nachttreinen naar Bergen, Stavanger en Trondheim. Met een nachttrein bespaar je tijd en een overnachting in een hotel, maar overdag reizen is in Noorwegen juist ook prachtig! De Noorse spoorwegmaatschappij heette voorheen NSB, nu heet het de VY. Naar Oslo vliegen en dan verder met de trein kan ook, maar is natuurlijk wat minder milieuvriendelijk.

Cruise Noorwegen (ook vanaf Nederland!)

Een cruise naar Noorwegen maken is natuurlijk ook mogelijk. Vanaf 1000 euro per persoon boek je al een cruise vanaf Amsterdam. Ook via TUI kun je een Noorwegen-cruise boeken, bijvoorbeeld: de cruise betoverend Noorwegen en de Noordkaap. Of deze 12-daagse cruise Noorwegen en de Noordkaap. Of deze cruise naar de Noordkaap. Of een korte cruise, zoals deze 8 daagse cruise Noorse fjorden en Oslo, deze 8 daagse cruise vanaf Rotterdam of deze 8 daagse cruise naar de Noorse fjorden vanuit Amsterdam.

Een cruise naar Noorwegen, dus vliegen hoeft niet!

Overnachten in Noorwegen

In Noorwegen kun je in verschillende soorten accommodatie overnachten. Hier en daar zag je al wat leuke tips voorbijkomen. Er zijn zowel hippe als historische hotels, appartementen, campings (mooi rustiek kamperen), glamping-mogelijkheden zoals boomhutten en natuurlijk berghutten, blokhutten en andere typisch Noorse houten chalets. Of wordt het dit gave ijshotel?

Slaap jij straks in deze coole iglo?

Je verblijf in Noorwegen kun je makkelijk zoeken en boeken via Booking.com, of het nou om een nachtje gaat of een hele week. Klik op de linkjes hieronder en zoek zelf geschikte accommodatie uit:

appartement-geilo

Natuurhuisjes in Noorwegen

Kijk ook zeker eens naar deze vakantiehuisjes in de natuur in Noorwegen. Je vindt er heerlijke plekjes op prachtige locaties om helemaal tot rust te komen. Natuurhuisje is een betrouwbare boekingssite. Via mijn blog worden heel veel natuurhuisjes in Nederland geboekt!

Een vakantie naar Noorwegen boeken

Ik heb in dit blog tussendoor al heel veel tips gegeven en hierboven bij 1, 2 of 3 weken Noorwegen ook al het e.e.a. Boek je je vakantie (nu of straks) graag bij een grote touroperator of juist bij een Noorwegen-specialist? Hieronder noem ik verschillende reisorganisaties:

Nordic biedt reizen naar meerdere landen in Scandinavië. Ben je een reis naar Noorwegen aan het uitstippelen, vraag hier dan zeker meer informatie aan:

Voigt Travel biedt verschillende soorten reizen naar Noorwegen en andere noordelijke bestemmingen aan. ‘Het pure noorden’ noemen ze het zelf.

Noorwegen met Voigt Travel

SNP Natuurreizen: voor een actieve vakantie in Noorwegen, bijvoorbeeld een wandelvakantie in Noorwegen, in zomer en winter!

Behalve bij de wat meer gespecialiseerde reisbureaus kun je een vakantie of fly drive Noorwegen ook boeken bij De Jong Intra of TUI, bijvoorbeeld de fly drive Grand Tour Noorwegen in 15 dagen. Of de fly drive Bergen en Fjorden in 10 dagen, met een huurauto. Wandel je ook graag? Kies dan voor de fly drive Wandelen bij de fjorden.

Lekker roadtrippen in Noorwegen!

Individuele reis Zuid-Noorwegen

Wil je niet vliegen, maar met de auto naar Noorwegen? Een roadtrip Noorwegen met kinderen kun je boeken via Pharos reizen. Alleen naar het zuiden van Noorwegen? Ga dan voor de fly drive Zuid-Noorwegen, een autorondreis in het zuiden van Noorwegen. Mooie autoroutes in Noorwegen vind je hier: Nasjonale Turist Veger. Wil je Noorwegen met Zweden combineren? Kies dan voor de individuele rondreis Noorwegen en Zweden.

Boek één van deze reizen of doe inspiratie op voor een mooie route door Noorwegen!

Groepsreis Noorwegen (of Spitsbergen!)

Wil je een rondreis door Noorwegen maken, maar dan het liefst met een groep? SRC reizen biedt verschillende rondreizen aan, zoals 9-daagse reis Hoogtepunten van Noorwegen van SRC, Winters Lapland, Boven de Poolcirkel en de Grand Tour Scandinavië, een nieuwe reis!

Djoser heeft een 12-daagse rondreis Noorwegen. Ook SNP Natuurreizen heeft enkele groepsreizen. Voor jongeren zijn er bovendien speciale groepsreizen naar Noorwegen voor jongeren.

En wil je graag eens naar Spitsbergen, bekijk dan deze 7-daagse reis naar Spitsbergen (langer kan ook!) en doe eens iets wat je je leven niet meer gaat vergeten. Dit is het moment om er voor te sparen als je een van de gelukkigen bent voor wie inkomsten gewoon doorlopen en je momenteel toch even niet naar het buitenland kunt.

Groepsreis Noorwegen met TUI

Je denkt er misschien niet aan, maar ook via TUI kun je een groepsreis naar Noorwegen boeken, zoals de 12-daagse rondreis Noorwegen Puur Natuur, busreis Hoogtepunten van Noorwegen in 11 dagen of de 10-daagse rondreis Noordkaap en Lofoten. Ook in je eentje kun je mee. Of boek een speciale single reis Noorwegen. Een deel van deze reizen naar Noorwegen werden tot vorig jaar door Kras aangeboden, maar Kras valt nu onder TUI.

rondreis-noordkaap-lofoten

Rij je niet graag zelf of reis je het liefst met een groep? Ook dat kan!

atlantic-road-noorwegen

Het weer in Noorwegen

In Noorwegen zijn de winters kouder dan hier (in het uiterste noorden uiteraard kouder dan in het zuiden) en de zomers relatief fris. Toch is het bij de fjorden vaak mild en kun je in de zomer ook echt genieten aan de stranden. Ook is het dan heel lang licht!

Omdat het nooit té warm wordt is Noorwegen ideaal voor een actieve vakantie. Wel moet je er rekening mee houden dat voor het maken van bepaalde wandelingen de zomermaanden het best zijn en dat er af en toe wat regen kan vallen. In de winter kun je beter voor wintersport komen of bijzondere ervaringen als het noorderlicht.

Uit eten en drinken in Noorwegen

Buiten de deur eten in Noorwegen is niet goedkoop. Hier zie je de gemiddelde prijzen van uit eten gaan in Europa per land. Zwitserland, IJsland en Scandinavië zijn wat dat betreft het duurst. Wat uit eten gaan in Noorwegen nog duurder maakt zijn de drankjes en dan natuurlijk vooral alcohol. Destijds betaalde ik al rond de 10 euro voor een glas.

Ook in de supermarkten betaal je voor etenswaren en alcohol meer dan in Nederland. Hier zie je de prijs van een fles wijn in de supermarkt. Wil je dus nog eens naar Noorwegen gaan doe het dan tijdens je ‘dry January’, dat scheelt enorm, haha.

Wat kost een glas wijn in Noorwegen?

wijn-in-noorwegen

Meer lezen over Noorwegen

Wil je nog meer informatie over praktische zaken of zelf een route door Noorwegen uitstippelen? Bestel een reisgids van Noorwegen en/of een kaart van Scandinavië. En wat dacht je van het ontdekken van Noorwegen in een campertje of busje?


Reisgidsen en kaarten voor nog meer Noorwegen-informatie en inspiratie!

Coronavirus Noorwegen

Wat reizen betreft is er nog niets zeker voor de zomer van 2021, dus wees je daar van bewust. Reizen naar het buitenland is momenteel (eind februari 2021) nog niet toegestaan. Check altijd het geldende reisadvies, de annuleringsvoorwaarden of boek een reis bij een reisorganisatie die is aangesloten bij de SGR-ANVR. Dit blog voor volgend jaar bewaren kan natuurlijk ook.

In Noorwegen zijn ongeveer 70.000 coronabesmettingen gemeld, in Nederland een miljoen meer! Het aantal sterfgevallen is 600 in Noorwegen tegen meer dan 15.000 in Nederland! Noorwegen heeft weliswaar minder inwoners, maar de cijfers zijn wel heel opvallend. Wat wellicht mee speelt is de grootte van het land: Noorwegen heeft een bevolkingsdichtheid van slechts 13 inwoners per km2 tegenover 416 inwoners per km2 in Nederland.
Informatie over het coronavirus in Noorwegen en maatregelen in Noorwegen vind je o.a. op Visit Norway.

Scandinavië met Voigt Travel

Meer mooie landen

Als je Noorwegen mooi vindt vind je IJsland en Schotland waarschijnlijk ook erg mooi. Andere verassende landen met veel natuurschoon zijn Servië, Bosnië en Montenegro. Bekijk mijn blog over de Balkan maar eens, met vijf mooie landen in Zuidoost-Europa. Hou je meer van Zuid(west)-Europa en eilanden in de Atlantische Oceaan? Gran Canaria en Lanzarote hebben ook gave landschappen! En wat dacht je van de Azoren? Dat is ook echt een geweldige bestemming voor natuurliefhebbers! Zelfs Nederland heeft hier en daar nog wel eens een verrassing.

groepsreis-noorwegen-rondreis

Ik maakte mijn reis naar Noorwegen lang geleden met Buro Scandinavia, wat nu Buro Scanbrit is. Samen met collega’s uit de reisbranche reisde ik destijds door Duitsland, Zweden, Noorwegen en Denemarken. In dit blog zag je mijn foto’s (van de fjorden, Geilo, Oslo en enkele bezienswaardigheden in Noorwegen), maar ook foto’s van Sandra van Bijsterveld (de foto’s van Bergen, Stavanger en de Hurtigruten), van Judith van Wijk (de foto’s van de Preikestolen en de Flamsbana), van Janneke Klunder (de foto van Kjerag) en van mijn vader Henny Miltenburg (de foto’s van het onbekende Noorse eiland Jan Mayen en Spitsbergen).

Dit blog bevat affiliatelinks. Het schrijven van een uitgebreid blog als dit blog is ontzéttend veel werk, zonder dat ik ervoor betaald krijg, dus ben je van plan iets te boeken, dan zou ik het zeer op prijs stellen als je dat (te zijner tijd) via de linkjes in dit blog doet, zodat ik er toch nog iets mee verdien. Voor jou maakt dat qua prijs niets uit. 

Ben jij in Noorwegen geweest? Zo ja, wat vond jij een erg mooie bestemming of wat vond je zelf leuk om te doen in Noorwegen?

roadtrip-schotland-kinderen

Roadtrip Schotland met kinderen: leuke route voor een rondreis Schotland met eigen auto

Wil je Schotland met kinderen bezoeken? Een mooie roadtrip door Schotland maken met je eigen auto? In dit blog vind je een prachtige route door Schotland en Noordoost-Engeland boordevol bekende Harry Potter plekken, beroemde kastelen, originele activiteiten, bijzondere accommodaties en geheimtips in de groene natuur van Schotland.

Een leuke route voor een roadtrip Schotland met kids!

Roadtrip Schotland

Tijdens deze zelf samengestelde rondreis door Schotland en Noordoost-Engeland breng je een bezoek aan Northumberland, Edinburgh, de Schotse Hooglanden, Loch Lomond en Trossachs National Park, maar ook het eiland Skye en andere mooie plekken in Schotland die je werkelijk zullen betoveren!

glen-finnan

Schotland met kinderen

Het verhaal dat je zo gaat lezen is het vervolg op dit gastblog van Marieke Heikens. Zij reisde deze vakantie (zomer 2020) met haar gezin met de auto naar Schotland en maakte in 12 dagen tijd deze mooie roadtrip door Schotland, waarbij je zowel de adembenemende natuur (ook onbekende pareltjes!) als bekende highlights ziet.

Ze had het geluk net te kunnen gaan in die paar weken dat het reisadvies voor Schotland geel was.

Wat te doen in Schotland en waar te verblijven?

Met haar man en kinderen (een zoon van 9 en een dochter van 12) bezocht Marieke niet alleen Edinburgh, maar ook andere bezienswaardigheden in Schotland, zoals het Red Deer Centre en het beroemde Glenfinnan Viaduct, en nog veel meer. Ook deden ze allerlei leuke activiteiten, zoals een jeep safari en raften!

Van highlights als de Highlands tot gezinsvriendelijke geheimtips in Schotland, de leukste tips voor Schotland met kinderen lees je hier!

red-deer-center-schotland-kids

Met het vliegtuig of de boot naar Schotland

Je kunt vliegen op Edinburgh of Glasgow en dan een auto huren in Schotland (let op je stuur zit rechts!), maar je kunt dus ook makkelijk met de boot en je eigen auto naar Schotland. Zoals je in het blog Schotland in tijden van corona al kon lezen nam Marieke vanuit IJmuiden de boot naar Newcastle en maakte een rondreis met eigen auto.

Ze vertelt niet alleen over de bijzondere bestemmingen op de route, maar geeft ook enkele verblijfstips op haar route door Schotland. En… zelf tip ik er nog een paar extra!

Route Schotland

Op het kaartje hieronder zie je Marieke’s route door Schotland, daarna begint haar gastblog:

route-schotland-kaartje

Van Newcastle naar Edinburgh

De reis van Newcastle naar Edinburgh duurt ongeveer 2 en een half uur. Je kunt uiteraard in één keer doorrijden naar Edinburgh, maar dat is zonde. Je mist dan namelijk een paar heel bekende highlights in Noordoost-Engeland. Eén ervan is Alnwick Castle. Onderweg naar Edinburgh rijd je er praktisch langs!

Alnwick Castle

Zowel voor de geschiedenisliefhebbers als voor de Harry Potter fans onder ons is Alnwick Castle een stop onderweg die je echt niet mag overslaan. Alnwick Castle (spreek uit als Annick Castle) is het kasteel dat werd gebruikt als Zweinstein in de eerste twee Harry Potter films. Tip: Wist je trouwens dat er een speciale LEGO Harry Potter Collection bestaat en zelfs een Zweinstein kasteel van LEGO?

Dit imposante kasteel werd gebruikt als Zweinstein en is echt een must see!

roadtrip-schotland-met-kinderen

Alnwick Garden & Poison Garden

Ook voor niet Potter fans is deze halte de moeite waard dankzij de prachtige Alwick garden – met een rozentuin en een ‘poison garden’ die ook voor de kinderen leuk zijn. In deze tuinen kun je op het grasveldje lekker picknicken. Snacks zoals hotdogs zijn op het terrein te koop, maar je mag ook je eigen picknick meenemen.

Minigolf, book shop & café

Naast de tuinen is een minigolf terrein voor het nodige vermaak. Tot slot is er voor de boekenliefhebbers de tweedehands Barter Books bookshop. Dit is de grootste tweedehands boekenwinkel in de UK. De book shop is gehuisvest in een oud station, wat het echt die oude charme geeft die wordt geassocieerd met Engeland. Ook zit er een leuk cafeetje bij waar je goed kunt lunchen.

Bamburgh Castle

Iets verderop op de route naar Edinburgh ligt Bamburgh castle – een prachtig op een rots gelegen kasteel aan de kust van Noordoost-Engeland, ook nog in Northumberland. Deze fungeert in augustus als openluchtcinema. Hier zie je goed hoe mooi het kasteel ligt.

Wil je Bamburgh Castle bezoeken hou er dan wel rekening mee dat Bamburgh zelf maar een klein kustplaatsje is. Het was er daags na het opengaan al zeer druk.

Na de mooie kastelen is het tijd voor Edinburgh!

Edinburgh

In Edinburgh (spreek uit Edinbrah) aangekomen worden we weer geconfronteerd met de (corona) tijden waar we in leven. Het hotel in Edinburgh is pas net weer geopend en we zijn de eerste en enige gasten. Ook zijn veel restaurantjes nog dicht.

Een goede vriendin die in Edinburgh woont vertelt ons dat we Edinburgh meemaakten zoals het was voordat de toeristen het ontdekten. Het was de eerste keer in jaren dat je in Edinburgh kon rondlopen zonder onder de voet gelopen te worden.

Omdat er zoveel te zien en te doen is in Edinburgh komt dit in een apart blog aan bod. Wil je daar niet op wachten en nu al meer weten? Lees dan de tips van Travelaar: bezienswaardigheden in Edinburgh.

Met een omweg naar Aberfeldy

De reis naar Aberfeldy is ongeveer 2 uur rijden. Wij maakten echter een omweg via de kust naar het plaatsje St Andrews, wel bekend als de zetel van de golfsport, maar ook mijn alma mater. Deze omweg voegt ongeveer drie kwartier aan de reis toe maar is als je de tijd hebt de moeite waard.

Tip: maak een omweg via de kust en stop in St Andrews!

St. Andrews

St. Andrews is het plaatsje waar William en Kate elkaar hebben ontmoet, maar behalve dit liefdesverhaal is het een charmant kustplaatsje met een middeleeuws kasteel en kathedraal die de zee in brokkelen. Voor een klein plaatsje zijn er verrassend veel leuke dingetjes om te doen, ook met kinderen, zoals de ‘spy mission speurtocht’ of een bezoek aan het aquarium.

Hieronder zie je The Old Course, de Pier en St Andrews met de kathedraal en het kasteel op de achtergrond:

Old-course-St-Andrews

Wandelen over de Pier van St Andrews.

pier-St-andrews

Verblijf in de Schotse Hooglanden

Van St Andrews reizen we door naar Aberfeldy. Aberfeldy bevindt zich in de highlands (de Schotse Hooglanden) en is een goede uitvalsbasis voor vele leuke activiteiten. Wat er allemaal te doen is kun je hier vinden. Het dorpje Aberfeldy zelf is niet zo gezellig, maar de omgeving waar het in ligt is prachtig.

‘Aberfeldy ligt in een prachtige omgeving en is een goede uitvalsbasis!’

Lodges in Aberfeldy

Zoek je een mooi verblijf in Aberfeldy kijk dan zeker eens naar onderstaande lodges. Ze liggen iets buiten het centrum, maar de ligging is wel echt prachtig!

Moness Resort

Wij verbleven enkele nachten in een zelf-catering huisje in het populaire en goed aangeschreven Moness resort. Dit resort in Aberfeldy had ik gekozen vanwege het binnenzwembad en de spa, en omdat de kinderen het leuk vinden om na een dag activiteiten een plons te nemen.

Helaas waren het zwembad en de spa wegens de corona maatregelen dicht. Zonder deze faciliteiten kan ik dit resort niet aanraden voordat het een goede renovatie heeft ondergaan. De huisjes waren erg moe, het tapijt vies, de kookplaat langzaam en de bedden zeer oncomfortabel doordat de bedveren te voelen waren en de dekbedden te vaak waren gewassen en klonters hadden.

Wandelen in de Birks of Aberfeldy

Echter kon dit de pret niet derven. Op dag 1 hebben we een waanzinnige wandeling gemaakt in de Birks of Aberfeldy. Voor de literaire geïnteresseerde – dit was waar de bekendste Schotse dichter en liedjesschrijver Robert Burns (bekend van o.a. het nieuwjaarslied for auld lang syne) zijn beroemde gedicht de Birks O’Aberfeldy schreef.

wandelen-in-schotland

‘We maakten een waanzinnige wandeling in de Birks of Aberfeldy.’

schotland-met-kinderen

Wandeling langs watervalletjes

Het is een prachtige wandeling door het bos langs een riviertje en watervalletjes. De eerste helft is berg op. Aan het einde is er een brug over de waterval waardoor je aan de andere kant van het riviertje de berg weer af wandelt. Wij deden er met de kinderen bijna 2 uur over. Dit is inclusief stoppen om in de vele watervalletjes te spelen.

rondreis-schotland-met-kinderen

Safari in de Schotse Hooglanden

De dag erop spendeerden we bij Highland Safaris. Dit was voor mij echt één van de highlights van de reis. Wij boekten de 2,5 uur durende jeep safari en een bezoek aan de Red Deer Center. Verder hebben de kinderen nog naar edelstenen gezocht en hebben we daar prima geluncht. Kortom, echt een heerlijke dag. Ik laat de foto’s voor zich spreken.

schotland-jeep-safari

Met een jeep op safari in de Schotse Hooglanden!

schotse-hooglanden-safari

Ook leuk: een bezoek aan de Red Deer Centre. Je mag ze zelfs aaien…

tips-schotland-met-kinderen

Edelstenen zoeken!

edelstenen-zoeken

Een leerzaam en leuk uitje!

schotland-kids

White water raften in Schotland

De laatste dag in de Schotse Hooglanden spendeerden we op het water met Splash om te white water raften. Onze kinderen vonden dit zelfs nog leuker dan de safari. De guides waren erg grappig en hadden er zelf duidelijk ook plezier in.

De rivier vond ik zelf nogal mild. Aan het einde zijn er drie kleine stroomversnellinkjes. Deze waren voor mijn kinderen echter al spannend genoeg. Voor wat oudere kinderen zijn er wat meer uitdagende activiteiten te doen zoals canyoning en river bugging.

Raften, canyoning of… river bugging!

Op het water kun je geen camera mee, maar gelukkig duikt er af en toe een fotograaf uit de bosjes om foto’s te maken. Deze foto’s zijn vervolgens gratis te downloaden.

raften-schotland-met-kinderen

Skye

Na al deze activiteiten reizen we door naar het eiland Skye. Je ziet het linksboven op het kaartje liggen, bij Portree. Over het schitterende Skye valt zoveel te vertellen dat het een eigen blog verdient. Dus dat komt nog! Bekijk de foto’s hieronder alvast als voorproefje.

Kun je niet wachten? Lees dan alvast het blog van Reislegende: Isle of Skye bezienswaardigheden.

roadtrip-schotland-met-kids

Sla tijdens een roadtrip Schotland Skye niet over!

schotland-met-kinderen-tips

De schitterende natuur op Skye.

schotland-reisblog

‘Van Skye reizen we door naar Loch Lomond: de reis er naartoe is weer een feestje!’

Loch Lomond and Trossachs National Park

De reis naar Loch Lomond zelf is al weer een feestje. Omdat we op de heenreis al boven langs waren gereden rijden we deze keer onderlangs. Dit betekent dat we vanaf Skye de ferry in plaats van de brug nemen. De ferry vanaf Skye gaat ongeveer om de 2 uur, dus het is verstandig om van te voren te boeken. De reis duurt ongeveer drie kwartier die we helaas vanwege corona in de auto moeten doorbrengen.

Glenfinnan viaduct

Omdat we Harry Potter fans zijn stoppen we voor een picknick bij het Glenfinnan viaduct. Puur voor een foto opportunity met het beroemde viaduct uit de film Harry Potter en de geheime kamer. Hou er rekening mee dat de parkeerplaats klein is. Wij kwamen rond 12 uur aan en konden nog net een plekje vinden. Ze zijn bezig met het aanleggen van een nieuwe grotere parkeerplaats.

Tip tussendoor: Overnachten bij Glennfinnan kan bijvoorbeeld bij Villa The Armoury of juist in deze leuke pods.

Glenfinnan-viaduct

Glen Coe

We rijden verder door Glen Coe – waar de uitzichten weer fenomenaal zijn en er vele leuke wandelingen te maken zijn! – naar het dorpje Drymen buiten Glasgow. Wil je niet meteen door, maar eerst bij Glencoe of Ballachulish overnachten? Er zijn superveel leuke cabins en lodges in Glencoe!

‘De uitzichten in Glen Coe zijn fenomenaal!’

Overnachten in Loch Lomond and the Trossachs National Park

Er zijn in Loch Lomond and the Trossachs National Park vele leuke plaatsjes om in te verblijven die meteen ook een goede uitvalsbasis vormen voor out door activiteiten. Uiteraard zijn er ook veel watersporten mogelijk op het Loch. Hier zie je de plaatsjes in Loch Lomond and the Trossachs National Park op de kaart.

Overnachten in Loch Lomond and the Trossachs National Park kan in hotels, appartementen en houten lodges. Je kunt zelf een betaalbaar of juist een heel bijzonder plekje uitzoeken. Aanraders zijn Dalveich Cottage, Rowan House, deze luxe lodges bij Balmaha of dit appartement aan het meer in Lochgoilhead

Wat dacht je van Dalveich Cottage, Rowan House, deze luxe lodges of dit appartement aan het meer?

Aberfoyle

Aberfoyle ligt in het hart van het National Park en is een plaatsje waar vandaan er vele leuke dingen te doen zijn. Voor meer informatie wat er allemaal in Loch Lomond & the Trossachs National Park te doen is kun je hier kijken. Er zijn volop outdoor activiteiten voor gezinnen. Zeker aan te raden om te doen met kinderen is Go Ape – een bomen en zipline parcour voor kinderen vanaf 10 jaar.

Vanuit Skye duurt de rit naar Aberfoyle 4,5 uur als je boven langs rijdt en 5 uur als je onderlangs rijdt via Glenfinnan.

Drymen

Wij verbleven in Drymen, aan de onderkant van het National Park, omdat een goede vriendin van mij daar woont. Een leuke bijkomstigheid was dat Drymen, hoewel ook zeker aantrekkelijk voor toeristen, toch een stuk goedkoper is om te verblijven dan de meer traditionele plekjes in en rond het Park.

Tip tussendoor: neem als je de tijd hebt ook een kijkje in het pittoreske Luss.

Inveraray

Omdat het zeer regenachtig was besloten we een indoor activiteit te doen. Stirling castle was helaas nog gesloten maar Inverary Jail was open. Het stadje Inveraray is op zichzelf al een heel mooi stadje aan de kust.

Inveraray Jail & Inveraray Castle

De gevangenis ligt ook aan de kust en de kinderen (leeftijden 4, 6, 9 en 12) vonden het allemaal super interessant. Het is een ‘ouderwets’ museum met weinig interactie en computer dingetjes, maar vertelt wel echt een verhaal waardoor het boeiend is voor jong en oud. Lees ook de positieve reviews op Tripadvisor. Direct naast het stadje ligt ook Inveraray castle. Een echt sprookjeskasteel.

Terug naar Newcastle

Dit was het dan. Nu nog de reis terug naar Newcastle waarvandaan we de boot naar IJmuiden weer nemen. Wat een prachtige reis was het! Zelfs in corona tijden was deze roadtrip door Schotland een succes. Het was een rondreis die leuk was voor alle leeftijden. Een echte aanrader!

Een roadtrip door Schotland is een echte aanrader!

Schotland in 2021

Marieke had het geluk dat ze net tijdens het versoepelde reisadvies naar Engeland en Schotland kon reizen. Na terugkomst werd het voor Nederlanders helaas weer lastig om naar het Verenigd Koninkrijk te reizen. Ook nu is het reisadvies nog oranje en dus kun je op dit moment beter niet gaan. Het actuele advies lees je op Nederland Wereldwijd.

Schotland met eigen auto

Een reis naar Schotland met eigen auto kun je zelf samenstellen, net als Marieke met haar gezin gedaan heeft, maar je kunt ook een individuele rondreis boeken bij een Schotland specialist of bekende reisorganisatie. Die hebben vaak al een ideale route voor je uitgestippeld. Er zijn rondreizen van een week, maar ook van minimaal 2 weken of iets er tussenin.

Je kunt bij Voigt Travel een rondreis met eigen auto boeken. Voigt Travel is gespecialiseerd in Schotland, maar ook in Noorwegen.

Met Voigt Travel naar Schotland?

alnwick-castle

Zelf een rondreis Schotland met eigen auto samenstellen

Wil je zelf een autorondreis samenstellen dan kun je je accommodatie in Schotland gemakkelijk boeken via Booking.com, zowel je verblijf in Schotland (in dit blog vond je al veel tips!) als je verblijf in Engeland. En ook via Voigt Travel kun je je reis door Schotland zelf samenstellen.

Extra tip: vind je Schotland mooi dan hou je waarschijnlijk ook wel van Ierland. Mirre van Mirre op Reis maakte een rondreis door Ierland met eigen auto.

Fly drive Schotland

Toch liever vliegen? Boek dan een fly drive Schotland. Zelf een vliegticket boeken en een auto huren in Schotland kan natuurlijk ook. Dit kan betrouwbaar bij Sunnycars. Of vergelijk prijzen via Easyterra. Hotels in Schotland vind je hier.

Rondreis Schotland met kinderen

Ook bij Pharos Reizen kun je een vooraf samengestelde rondreis Schotland met kinderen boeken. Ze hebben diverse reizen die geschikt zijn voor kinderen van 0 tot 12 of juist iets oudere kinderen.

Update 2022: enkele reizen van Pharos staan nu op de website van ANWB Vakantie.

Van een korte rondreis door Schotland of een korte safari door de Schotse Hooglanden tot juist een wat langere rondreis Schotland in de zomervakantie, bijvoorbeeld een Harry Potter-rondreis van 2 a 3 weken in Schotland en Engeland met DFDS. Dit is de overtocht die Marieke ook deed. Zie Schotland in tijden van corona. Deze reis kan ook vanuit Zeebrugge of Rotterdam met P&O naar Hull. Of… ga op zoek naar het monster van Loch Ness!

Met ANWB reizen naar Schotland

Update 2022: ANWB biedt ook reizen naar Schotland aan, ook voor gezinnen en ook met eigen auto. Een voorbeeld is deze ‘Schotland in de Roos’-familierondreis van een week (8 a 9 dagen Schotland) of de 16-daagse familierondreis Dolfje Weerwolfje, een rondreis van ruim 2 weken Schotland.

Nu al boeken voor volgend jaar?

Wil je graag naar Schotland? Hopelijk kan het volgende zomer gewoon weer. Update 2022: ja, het kan weer! Check wel altijd zelf het reisadvies. Ook geeft Marieke nog een laatste tip mee: ‘Boek op tijd, want dat Schotland zo mooi is, is geen geheim meer!’

birks-of-aberfeldy

Dank je wel voor dit gastblog Marieke! Bij mij heeft het in elk geval de wens toch eens naar Schotland te gaan verder aangewakkerd. 

vakantie-schotland-corona

Vakantie Schotland in tijden van corona: maatregelen, ervaring en tips

Hoe is het om in tijden van corona op vakantie te zijn in Schotland? Met welke maatregelen moet je rekening houden als je nu een rondreis door Schotland wil maken? Hoe werkt het op de ferry, waar moet je mondkapjes op in Schotland, welke bezienswaardigheden zijn open en hoe rustig of druk is het overal?

Kortom, hoe is het om door Schotland te reizen deze zomer? Je leest erover in dit blog over Schotland in tijden van corona.

Update 14 augustus 2020: gisteravond werd helaas bekend dat reizigers uit Nederland vanaf zaterdag 15 augustus 2020 bij aankomst in het Verenigd Koninkrijk twee weken in quarantaine moeten.

De reden van deze selfisolatie bij aankomst in Groot-Brittannië is dat de besmettingen in Nederland fors zijn toegenomen. Minister Shapps zegt: “We hebben er hard aan gewerkt om het aantal besmettingen hier naar beneden te krijgen, dan kunnen we het niet toestaan dat we gevallen uit andere landen importeren.”

Schotland in tijden van corona

Tijdens mijn eerste korte vakantie met de kinderen deze zomer kreeg ik een appje van Marieke Heikens, een moeder van school, die met haar gezin in Schotland was. Het was zo fantastisch mooi in Schotland dat ze graag een gastblog wilde schrijven voor Follow my Footprints, en dan vooral over hoe het is om rond te reizen in Schotland in tijden van corona.

Hoe is het om met de kinderen door Schotland te reizen in tijden van corona?

Gastblog Schotland met kinderen

Ik schrijf altijd al mijn blogs zelf en doe nooit aan gastblogs, bovendien past Schotland minder bij de focus van mijn blog, maar door de hele coronacrisis was die focus toch al tijdelijk anders en aangezien Schotland me prachtig lijkt, dacht ik: waarom ook niet? Zij vond het leuk en ik kon er weer lezers mee helpen. Dus bij deze eens een heel ander verhaal! Niet over Zuid-Europa of de Middellandse Zee, ook niet over Nederland, maar over Schotland!

De ervaring van een gezin met een dochter van 12 en een zoon van 9, op vakantie in Schotland in tijden van corona.

ervaring-schotland-corona

Waar moet je een mondkapje op in Schotland en Engeland?

Reisadvies Schotland

‘Eigenlijk hadden we er al vrede mee dat we dit jaar vakantie in eigen huis zouden vieren,’ schrijft Marieke. ‘We wonen in Den Haag, dus met een beetje mazzel konden we deze zomer lekker naar het strand, met af en toe een surflesje.’

Werd het dit jaar een thuisvakantie?

Twee weken voor onze vertrekdatum kwam echter het nieuws dat Nederland op de lijst van landen stond waarvan de inwoners toch het Verenigd Koninkrijk in mochten, zonder daar eerst 2 weken in self-quarantaine te moeten. Diezelfde week nog kwam er bericht van de ferry en van de B&B’s die we hadden geboekt dat ze blij waren ons binnenkort te mogen verwelkomen.’

Ineens mocht er toch nog naar het Verenigd Koninkrijk gereisd worden!

Vakantie Schotland

‘De reis was in januari al geboekt. Ironisch genoeg omdat we bang waren dat als we later zouden boeken we nergens meer terecht zouden kunnen – zo populair is Schotland inmiddels als vakantie land.’

Schotland is de laatste jaren een best wel populair vakantieland geworden!

Bezienswaardigheden en natuur in Schotland

‘Hoewel we wisten dat veel van de bezienswaardigheden die hoog op ons lijstje stonden nog dicht zouden zijn besloten we toch te gaan (de meeste zijn sinds 1 augustus – de dag van onze thuiskomst in Nederland – weer (beperkt) open). Immers was de reden dat we naar Schotland wilden vooral het idee veel tijd in de overweldigende natuur van Schotland door te brengen. En deze keuze bleek een schot in de roos. Wat een prachtig, adembenemend en dramatisch landschap!’

Wat een prachtig, adembenemend en dramatisch landschap!

Met de auto door Schotland reizen

‘Waar een honend geluid mij wel eens is ontsnapt wanneer er geopperd wordt dat de reis de helft van het plezier is, is dit in Schotland zeker de waarheid. In de auto zitten en door het landschap heen rijden was al een plezier.’

In de auto zitten en door het landschap heen rijden was al een plezier.

Ferry van IJmuiden naar Newcastle

‘Op een zondagavond in juli vertrokken we met onze Kia Picanto richting IJmuiden om vanaf daar met de ferry naar Newcastle in Engeland te reizen. Op de ferry begon de ontdekking dat naast de vele nadelen die reizen in tijden van corona met zich mee brengt er zeker ook leuke voordelen aan zitten. Voor de reiziger dan – voor de economie waarschijnlijk een stuk minder. Waar normaliter de capaciteit van de ferry 1600 passagiers is, waren er nu minder dan 200 mensen aan boord. Dit betekende geen wachtrijen bij de douane en het inchecken en geen drukte aan boord.’

Geen wachtrijen bij de douane en het inchecken en geen drukte aan boord.

Mondkapje op de ferry?

‘Hoewel alle medewerkers mondkapjes of spatschermen droegen was het voor de reizigers niet verplicht een mondkapje te dragen, en eigenlijk ook niet nodig gezien het door het lage aantal passagiers makkelijk was om de 1,5m regel aan te houden.’

ferry-ijmuiden-newcastle

Zonsondergang op de boot naar Engeland.

Restaurant en entertainment aan boord

‘Het menu aan boord was iets beperkter dan normaal en entertainment zoals de bios en het casino waren dicht. Dit was overigens enkel op de heenreis het geval. Op de terugreis, 12 dagen later konden we al weer een filmpje pakken aan boord.’

Passenger Locator Form

‘Bij aankomst in Engeland duurde het door de douane gaan iets langer – mede door het Passenger Locator Form dat je binnen 48h voor aankomst moet invullen als je naar de UK reist. Hierin moet je je hele reis documenteren, alsmede hoe er tijdens jouw reis contact met je gezocht kan worden mocht dat nodig zijn.’

Mondmasker in Schotland

‘Houd er rekening mee dat er in Schotland binnen overal een masker gedragen moet worden. Hoewel veel bezienswaardigheden en restaurants sinds 1 augustus weer open zijn hebben ze vaak maar beperkt de ruimte. Door een tekort aan medewerkers zijn ook outdoor activiteiten niet op volle capaciteit. Het is dan ook belangrijk dat je bezienswaardigheden en activiteiten van te voren boekt.’

Tip: i.v.m. de beperkte capaciteit is het aan te raden je bezienswaardigheden en activiteiten van te voren te boeken!

Corona besmettingen in Schotland

‘De besmettingsratio in Schotland is vergelijkbaar met die van Nederland. Er zijn sinds 16 juli geen Covid-19 sterfgevallen en ten tijde van dit schrijven (begin augustus 2020) 3 op intensive care. Voor de huidige corona regels en corona data kun je hier terecht.’

Update: Terwijl in Nederland het aantal nieuwe coronabesmettingen schrikbarend toeneemt is dat in Schotland gelukkig niet het geval.

Coronamaatregelen Schotland

Wil je ook naar Schotland lees dan zeker het vervolgblog over Schotland, maar voor nu tref je hieronder alvast wat extra informatie en belangrijke wetenswaardigheden betreffende de coronamaatregelen in Schotland, en ook andere delen van het Verenigd Koninkrijk waar je wellicht doorheen reist.

  • Het advies is om in Schotland 2 meter afstand te bewaren ten opzichte van andere mensen.
  • Kinderen tot 12 jaar hoeven geen afstand te houden.
  • Mondkapjes zijn niet overal verplicht, maar wel in het openbaar vervoer, op luchthavens, in ziekenhuizen, winkels, supermarkten, openbare gelegenheden en wordt aanbevolen op plekken waar het niet mogelijk is om afstand te houden. Het hoeft niet overal, maar neem voor de zekerheid voldoende mondkapjes mee.
  • In Engeland is een mondkapje verplicht voor kinderen vanaf 11 jaar
  • In Schotland is een mondkapje verplicht voor kinderen vanaf 5 jaar
  • Er geldt geen aanbevolen of verplichte quarantaine bij aankomst in de UK of bij thuiskomst in Nederland. Let op (update!): 13/8 werd bekend dat dit per 15 augustus 2020 wél moet bij aankomst in het Verenigd Koninkrijk.
  • Groot-Brittannië laat sinds 10 juli 2020 weer (toeristische) reizigers toe. Het reisadvies voor het Verenigd Koninkrijk is toen van oranje naar geel gegaan. Het actuele reisadvies voor Schotland (en andere delen van het Verenigd Koninkrijk) lees je hier.

Rondreis Schotland boeken

Wil jij op zeer korte termijn nog naar Schotland met kinderen of zonder kids en heb je geen tijd het volgende blog met Marieke’s persoonlijke tips in Schotland af te wachten? Accommodaties boeken kan via Booking:

Gezinsrondreis Schotland

Ben je niet zo van het zelf uitstippelen dan kun je ook een leuke autorondreis met kinderen in Schotland boeken via Pharos reizen:

Update 2021: Pharos is nu naar ANWB gegaan. Niet alle afzonderlijke reizen voor gezinnen zijn helaas meer te boeken.

Rondreis met SNP

Ook kun je een rondreis Schotland boeken bij SNP Natuurreizen (klik op de link voor diverse reizen naar Schotland), waaronder een gezinsreis naar Schotland:

Tips rondreis Schotland

Marieke maakte met haar gezin een zelf samengestelde rondreis door Schotland. In een volgend blog deel ik haar route door Schotland (een rondreis van een kleine 2 weken) en haar verblijfstips aldaar. Waar ging ze behalve naar Skye, wat je op de kopfoto ziet, allemaal naartoe? Welke mooie plaatsen en interessante plekken bezocht ze allemaal in Schotland? Wat is een aanrader om met kinderen te bezoeken in Schotland, ook in tijden van corona? Je leest het binnenkort, zowel de hoogtepunten als geheimtips. Update: Lees hier het blog Rondreis Schotland met kinderen.

Dit is een gastblog. De foto’s in dit blog zijn van Marieke Heikens. Het blog bevat enkele affiliatelinks.

 

fitflops

FitFlop: al 10 jaar mijn favoriete slipper die veel steun biedt! Nieuw: de dunnere iQushion!

De zomervakantie is bijna begonnen en het mooie weer komt heus wel weer terug, dus… slippers aan en gaan! Maar… dan wel op een beetje fijne flip-flops graag: van het merk FitFlop bijvoorbeeld! Dat zijn goede slippers waar ik al járen fan van ben!

Al meer dan 10 jaar fan van FitFlop slippers!

slipper-die-steun-geeft

FitFlop slippers

Zoals je zo aan de foto’s kunt zien lees je hier dus niet zomaar een review over iets wat ik opgestuurd heb gekregen, nee, je leest hier een review van een échte fan met veel ervaring!

De laatste twee paar heb ik inderdaad (net als de eerste) opgestuurd gekregen, maar FitFlop is al meer dan 10 jaar mijn favoriete merk slippers. Leren FitFlops, suède FitFlops, kunststof Fitflops, ik heb ze allemaal gehad.

FitFlops: hippe, stevige slippers met een goed voetbed.

fitflop-review

Hieronder, alweer 9 jaar geleden, op mijn heerlijke suède FitFlops in Efeze, Turkije:

fitflop-turkey

Ruim 6 jaar geleden, op mijn witte FitFlops in Las Palmas de Gran Canaria:

follow-my-footprints-fitflop

nieuwe-fitflops

wat-zijn-goede-slippers

Vorig jaar, op mijn zwarte FitFlops op de Cycladen:

fitflop-mykonos

… die ik 3 jaar geleden op Lanzarote, de Canarische Eilanden, ook al droeg.

fitflop-spanje

Na al die jaren ben ik nog steeds FitFlop-fan!

fitflops-op-reis

fitflop-blog

Met m’n FitFlops op Santorini:

fitflop-santorini

En nu mocht ik nieuwe uittesten!

zitten-fitflops-lekker

Zilverkleurige FitFlops en zwarte!

fitflop-reisblog

iQushion

Na jaren dikke slippers te hebben gedragen heb ik er sinds kort een nieuwe favoriet bij die er net iets galanter uit ziet: een lichtgewicht FitFlop! De iQushion™, een dunnere variant van de doorgaans best dikke FitFlops. De iQushion is het allernieuwste model FitFlop. Je ziet ‘m hieronder en leest er zo meer over!

ergonomische-slipper

De iQushion is het nieuwste model FitFlop slippers.

gezonde-voeten

Lichtgewicht, stevig en trendy slippers!

goede-slippers-reisblogger

Wat zijn de beste slippers?

Havaianas, Teva’s, Birkenstocks, veel mensen hebben een favoriet als het om slippers of sandalen gaat. Een merk waar ze bij zweren en wat ze altijd weer kopen. Zo ben ik zelf al zeker een decennium FitFlopfan, bijna vanaf het moment dat ze op de markt kwamen. Sommige mocht ik al eerder testen, andere kocht ik zelf.

FitFlops, wat mij betreft zijn het de beste slippers!

fitflop-ervaring

Fitflops?

Fitflops zeg je? Bedoel je niet flipflops? Nee, dit zijn fitflops. Flipflop is inderdaad het Engelse woord voor slipper, maar dit is een extra ‘fitte’ slipper: FitFlop. Het merk is wat comfort betreft één van de grootste spelers op de zomerse schoenenmarkt. Oké, het is niet het meest subtiele sandaaltje, maar ze zitten zo lekker!

FitFlop, mijn favoriete flip flop!

fitflop-suede

Workout

‘Get a workout while you walk’ was de leus toen ik inmiddels meer dan 10 jaar geleden mijn eerste paar mocht testen. Ik was net moeder van een baby en een peuter en schreef drie keer per week blogs voor een grote vrouwensite (ja, ik was van 2006 tot 2014 al mamablogger voordat iemand het zo noemde).

‘Get a workout while you walk.’

witte-fitflops

Fit mom

Aangetrokken door die ‘workout’ en nieuwsgierig naar het effect ging ik akkoord. Voor echt sporten had ik tussen het vele borstvoeden door geen tijd, maar ik wilde natuurlijk wel een beetje fit blijven. Of, zoals je het tegenwoordig zou zeggen: een ‘fit mom’ zijn.

Ik wist toen nog niet dat ik ze 10 jaar later nóg zou dragen.

fitflop-france

Dikke slipper

Toen ik het eerste paar in huis had viel me wel meteen op dat ze zo dik zijn. Het was dan ook niet direct liefde op het eerste gezicht. Maar ondanks dat ze een tikkeltje lomp leken en daardoor niet zo charmant of sexy oogden, kreeg ik er absoluut geen spijt van.

Het was niet direct liefde op het eerste gezicht, maar na een tijdje was ik van ze gaan houden.

Kilometers liep ik erop

Als ik erop liep had ik inderdaad het gevoel dat ik een workout kreeg terwijl ik ‘walkte’. Alsof je daadwerkelijk aan het trainen was tijdens het wandelen. In het begin voelde het daardoor wat zwaarder, maar al snel wilde ik niet anders.

Kilometers legde ik af achter de kinderwagen, van de stad naar het strand en terug, op mijn FitFlops. Niet alleen in Nederland, maar ook in het buitenland.

fitflop-benen

Steun en stevigheid

Ik zal niet zeggen dat ik mijn lange benen aan FitFlop te danken heb, die heb ik nou eenmaal, maar de stevigheid van de Fitflop deed me zeker goed. Ze geven echt veel steun, veel meer dan goedkope slippers. Als je ze draagt voelt het alsof de slippers niet alleen iets voor je voeten, maar ook iets voor je kuiten en zelfs je billen doen.

Spierpijn van FitFlop slippers?

In het begin had ik er een beetje ‘spierpijn’ van (je moet het een beetje opbouwen!), maar later was dat weg en wilde ik niet anders.

FitFlops zijn fijn voor je voeten, kuiten en billen.

welk-model-fitflop

Je lijkt langer

Ben je van jezelf wat kleiner, dan oog je door de dikke zool en dus door die paar centimeter extra toch echt wat groter. Met mijn FitFlops aan ben ik 1.80, dus voor de lengte heb ik ze zelf niet nodig, maar ben je bijvoorbeeld 1.65 dan vind je het misschien fijn net wat groter te zijn.

stevige-slippers

Suède slippers, synthetische slippers of leren slippers

Ik heb grijze suède Fitflops gehad die heerlijk zaten (die zaten echt het lekkerst van allemaal!), witte leren Fitflops (die ik op Marktplaats kocht), zwarte Fitflops met een gespje (wat je zelf kon bijstellen), zwarte Fitflops met een leuke tribal look (die ik ook erg leuk vond) en nu zwarte die wat chiquer ogen en de nieuwe dunne zilvergrijze iQushion Fitflops.

mooie-fitflops

M’n suède FitFlops zaten het lekkerst, maar de eerste twee zwarte modellen vond ik ook erg leuk.

citytrip-slippers

FitFlops around the world

Op de foto’s in dit blog zie je mij zowel in Europa als buiten Europa op mijn FitFlops. Elke zomer zwoor ik erbij, zowel in Nederland als op warme bestemmingen op reis. Of ik nou naar Marokko, Egypte of Jordanië ging, naar Frankrijk, Griekenland, Italië, Malta of Spanje, naar Thailand, Turkije of Tunesië, m’n FitFlops gingen mee naar tientallen bestemmingen. Van de Balkan tot Bali!

M’n FitFlops gingen mee op tientallen zonvakanties, verre reizen, city trips en pers trips.

fitflop-italia

Met m’n FitFlops aan op Sicilië, met op de achtergrond Palermo.

fitflop-barcelona

Met m’n FitFlops bij het zwembad op de Montjuïc in Barcelona.

best-flipflop

Fitflops op verschillende terreinen

Niet alleen op Hollandse stoepen en vlakke wegen lopen FitFlops lekker, ook op andere soorten steentjes, keitjes, kinderkopjes, kiezels, trappen of onverharde paadjes zitten ze stevig. Ga je echt bergwandelingen maken dan zijn slippers niet geschikt, maar voor langere wandelingen op vlak terrein en voor lichte vakantieactiviteiten wel.

Hier wandelde ik tijdens het interrailen op mijn leuke FitFlops door Ronda:

goede-slipper

En hieronder weer op andere FitFlops door Kos-stad:

wandeling-kos-stad

… en door de leuke straatjes van Santorini en andere Cycladen-eilanden.

fijne-fitflops

Maar ook op Malta droeg ik ze:

fitflop-malta

In Turkije:

slippers-die-goed-zijn-voor-je-voeten

En dit was op een kiezelstrand aan de Costa de Almería in Spanje:

kiezelstrand-spanje

Fitflops op het strand

Ja, zelfs op het strand loop ik er regelmatig op, als de ondergrond hard is. Niet elke Fitflop is geschikt om (lang) nat te laten worden, maar voor even kan het vaak wel. Ik deed dat al vaak. De nieuwe grijze (de dunne iQushion FitFlops) zijn sowieso wél waterbestendig, maar hieronder zie je mij op andere FitFlops.

fitflop-portugal

Hierboven èn onder, op het strand van Terceira, de Azoren:

strand-terceira

Op het strand van Bali (bizar trouwens hoe dat zand op de foto hierboven lijkt!)

fitflop-bali

Op het strand van Playa Blanca, Lanzarote:

fitflop-spain

Bij de Dode Zee in Jordanië:

fitflop-jordan

Afdruk van mijn FitFlops in de duinen van Maspolomas, op het veelzijdige Gran Canaria.

slipper-voor-op-reis

En bij het zwembad in Egypte:

fitflop-travel

Maar ook op één van de donkere stranden van Santorini.

slippers-strand

En in Montenegro. Want ja, ook tijdens mijn rondreis door de Balkan, gingen mijn FitFlops weer mee!

fitflop-review

Waarom FitFlop?

Inmiddels ben ik al meer dan 10 jaar fan van FitFlop en draag ik in de zomer bijna niets anders. Mijn laatste favoriete paar dat ik alweer een paar jaar had ging dit voorjaar kapot. Dat lag niet aan de kwaliteit van FitFlop, maar echt aan het zeer intensieve gebruik.

Steeds ga ik weer voor FitFlop, omdat ze zo lekker zitten en door het stevige voetbed echt veel meer steun bieden dan gewone slippers. En omdat ik ze toch echt wat leuker vind dan sandalen.

FitFlops bieden veel meer steun dan gewone slippers!

Slippers die steun bieden

FitFlops zijn slippers die echt steun bieden en dat is belangrijk. Je hele lichaam leunt immers op je voeten, dus die voeten willen ook wat! Een goed voetbed is zo belangrijk! Voor je voeten, voor je enkels, voor je knieën, je rug… Ook daar merk ik het aan! Ze geven veel meer steun dan goedkope slippers.

Ook voor je rug zijn stevige slippers veel beter dan van die slappe goedkope dingen.

zwarte-fitflop-met-gesp

slipper-met-dikke-zool

Speciale zool

De Microwobbleboard middenzool heeft een driedubbele densiteit, waarvoor een octrooi werd aangevraagd. Deze zool biedt ontzettend veel comfort, niet alleen omdat het schokken helpt te verminderen, maar ook doordat de druk op de voetzool gelijkmatiger wordt verdeeld.
De speciale technologie brengt verlichting aan je voeten. En dat merk je!

goede-slippers

Minder moe tijdens het lopen

Ga je echt in de bergen wandelen dan zou ik voor stevige sandalen of bergschoenen kiezen, maar voor een wandeling op vlak terrein voldoen slippers vaak ook prima, zelfs op keitjes. Op de Fitflops die ik de afgelopen jaren had hield ik het uren vol, mede door die ‘comfort technology’.

Je voelt niet elk steentje door je slipper heen (zoals bij goedkope slippers) en je voelt vooral dat je lichaam door een goed voetbed ‘gedragen’ wordt. Deze zaten zó lekker:

favoriete-slippers

Verschillende modellen

Niet alleen voor sportief gebruik, in de natuur, maar juist ook voor dagelijks gebruik, in de stad of thuis zijn FitFlops fijn. Er zijn zelfs modellen die er best chic uit zien en ook prima op een zomers feestje kunnen als hakken niet handig zijn of als je die liever niet draagt of als je zelfs geen hakken mag dragen.

zwarte-fitflop

FitFlop Twiss™Toe

Ik mocht onlangs 2 paar slippers testen. Allereerst de zwarte FitFlop Twiss Toe. Deze slipper met luxe lederen bandjes is ook weer een ergonomische slipper. Net als bij andere modellen FitFlops is het een slipper met schokdemping en behalve loopcomfort heb je op de slipper ook goed grip op gladde ondergronden. Dat is fijn, want op goedkope slippers glij je nog al eens uit.

slippers-getest

Om heel eerlijk te zijn is dit niet mijn favoriete FitFlop. De banden voelen weliswaar lekker zacht, maar de zool voelt veel harder aan dan ik gewend ben.

slippers-met-zachte-bandjes

Maat FitFlop

Ik koos voor maat 39 (zoals altijd), maar misschien had maat 38 deze keer ook wel gekund. Op de website kun je je maat bepalen. De FitFlop Twiss™Toe Black die je hier op m’n foto’s ziet is in de meeste maten al uitverkocht, dus wees snel! En kies anders zelf jouw ideale model FitFlop slippers uit.

fitflop-maat-39

Verschillende modellen FitFlop

Soms denk ik ik zou wel mee willen helpen ontwerpen, want al die bling bling modellen die je wel eens ziet zijn niet echt mijn smaak. Ik had het liefst weer een beetje een ’tribal’-achtige slipper gehad, gewoon wat meer ‘bohemian’, waar ik van hou, maar die zag ik niet, dus ik dacht laat ik er nu eens voor eentje gaan die ook voor iets nettere gelegenheden nog wel kan.

FitFlop Mina Toe-Thongs Leather of FitFlop Marli™ Slide Light Tan

De FitFlop Mina Toe-Thongs Leather All Black vind ik bij nader inzien eigenlijk leuker! En ook de FitFlop Marli™ Slide Light Tan vind ik eigenlijk ook wel heel mooi.

De FitFlop Mina Toe-Thongs Leather All Black vind ik bij nader inzien eigenlijk leuker!

hippe-slippers

Dunner model (tip!)

Maar goed, inmiddels zijn er niet alleen FitFlops met een dikke zool op de markt (in allerlei soorten en maten), maar ook met een dunnere zool. En dan niet zo’n slap zooltje dat als je je voet één keer niet hoog genoeg optilt al dubbel klapt waardoor je een klapper maakt, maar echt een goed voetbed. Ook die mocht ik testen!

Niet zo’n slap zooltje dat dubbel klapt als je je voet één keer niet hoog genoeg optilt.

fitflop-iqushion

Fitflop iQushion

De zilverkleurige Fitflop iQushion is de nieuwste aanwinst van FitFlop. Ook dit is weer een ergonomische Fitflop, maar dan wat dunner èn lichtgewicht. De iQushion is een slipper van duurzaam rubber die mooi zit en lekker loopt. Meteen als je de slipper aantrekt voel je de stevigheid!

Meteen als je de slipper aantrekt voel je de stevigheid! Het is echt een super comfortabele slipper.

trendy-slippers

Ergonomisch voetbed

Ondanks dat de nieuwste FitFlop een dunner model is, heeft hij toch weer een ergonomisch voetbed. De zool van de iQushion is niet dik, maar wel stevig en schokdempend. Door de speciale technologie en de impact pillows biedt de iQushion een goed draagcomfort. Ze zijn geschikt voor mensen met gemiddeld tot brede voeten. Je voelt gewoon dat het veel beter voor je voet is dan gewone slippers.

slipper-met-stevig-voetbed

Je voelt gewoon dat het veel beter voor je voet is dan gewone slippers.

iqushion-silver

nieuwste-fitflops

Drukpunten

Door de verschillende drukpunten op het voetbed van de slipper, wordt je gewicht evenredig verdeeld, waardoor je ze vele uren achter elkaar kunt dragen. De ideale slipper voor dagelijks gebruik thuis én op vakantie dus. De dunne FitFlops zijn hippe en sportieve slippers waarmee je gezien mag worden.

Een slipper waar je urenlang op kunt lopen zonder last te krijgen van moeie voeten.

slippers-tip

slippers-die-steun-bieden

Lichtgewicht slipper

Wat ook fijn is: de slipper is niet alleen stevig, maar ook lichtgewicht en waterbestendig. Lichtgewicht is fijn als je ze mee op reis wil nemen en waterbestendig is natuurlijk ook erg praktisch, zowel voor thuis als op de camping, onder de douche of in de regen. De zool zorgt voor meer grip dan je op goedkope slippertjes hebt, ook zoals hieronder in de regen, in Las Palmas.

Waterbestendige slipper waar je niet op uitglijdt. Ook op de oudere modellen glij je niet uit.

fitflop-espana

De slippers hebben een goed profiel.

fitflop-slipper

Follow my… flipflops!

footprints-fitflop

Zilveren Fitflops

De kleur is lekker zomers, maar wel iets lichter dan ik verwacht had. De zool had wat mij betreft ietsje donkerder gemogen, maar dat wordt hij wellicht vanzelf wel. Het zilver staat vooral mooi als je voeten al een tintje hebben, van de zon of van jezelf. Gewoon vaak slippers aantrekken dus en mee op vakantie nemen!

slippers-met-voetbed

Juist omdat ze dun en lichtgewicht zijn zijn ze nog handiger om mee op vakantie te nemen dan de dikkere modellen die ik meestal mee nam:

slippers-of-sandalen

Even wennen

Heb je ze besteld en denk je: ‘Mwah?’ Misschien moet je er echt even aan wennen. Dat had ik ook! Ook aan m’n nieuwe dikkere moest ik weer wennen. Ze zijn toch elke keer net weer even anders. Maar uit ervaring weet ik inmiddels dat als ik even doorzet ik daarna niets anders meer wil. Dat is vaak zo.

De eerste paar keren dat ik mijn wandelschoenen aan had dacht ik ook: ‘Dit is niks!’ Maar inmiddels heb ik ze een paar jaar en ondanks dat ze hier en daar een beetje kapot zijn, denk ik elke keer als ik ze aantrek: ‘Wat zit dát goddelijk!’

fitflops-getest

Geen blaren?

Ik ga niet zeggen dat je geen blaren van kunt krijgen van FitFlops. Als ik er in de winter een paar maanden niet op gelopen heb en ze voor het eerst weer aan doe moet ook ik als Fitflop fan soms weer even wennen en krijg bij plotseling intensief gebruik dan (net als bij andere slippers) soms even een blaar of pijnlijk plekje.

Ik had het bijvoorbeeld aan het begin van onze toffe interrailtrip, tijdens het vele lopen in Barcelona. Ik had geen blarenpleisters bij me en heb er dus heel lelijk een zakdoekje tussen gedaan, dat zag er natuurlijk niet uit (kijk hier maar), maar toen ik daar doorheen was zaten ze weer als gegoten en droeg ik ze weer volop.

slippers-den-haag

Om eerlijk te zijn moet ik aan m’n nieuwe FitFlops nu ook weer wennen…

goede-slippers-kiezen

Wat kosten FitFlops?

Fitflop is een wat duurder merk, maar dat is niet voor niets. Voor dat geld krijg je wel echte goede slippers die steun bieden. Dat is ook heel veel waard, je moet het immers nog je hele leven met je lijf doen! De dikkere kosten tussen de 60 en de 120 euro, de dunnere tussen de 20 en de 40 euro.

slippers-vakantie

Goedkope slippers versus duurdere slippers

Laatst kocht ik weer 2 paar hele goedkope slippers omdat ik mijn Fitflops na jaren kapot waren gegaan en hoewel ik m’n goedkope dunnetjes ook leuk vind en wel draag, merk ik het verschil meteen. Je voelt er alles doorheen.

wandelen-op-slippers

Goedkope slippers in plaats van FitFlops?

goedkope-slippers

Op gewone slippers of sandaaltjes hou je het minder lang vol en heb je minder steun.

leuke-zomersandalen

Hoe leuk de sandaaltjes hierboven ook zijn, dit hieronder is echt fijner voor je voet:

fitflop-egypt

En ze gaan minder snel kapot.

comfortabele-slippers

FitFlop Geschiedenis

Tot slot nog even hoe het begon… In 2006 stelde Marcia Kilgore, de oprichtster van FitFlop, zich één doel voor ogen: de comfortabelste schoenen ter wereld creëren. Samen met twee Britse biomechanici ontwikkelde ze de Microwobbleboard™-middenzool met driedubbele densiteit en lanceerde uiteindelijk de allereerste FitFlop™-sandaal, de WALKSTAR™.

Dankzij de nieuwere SupercomFF™-middenzool, die ontwikkeld werd om de druk op de voetzool te verspreiden en een ergonomisch comfort van wereldklasse te bieden, kan FitFlop nu een nog ruimer assortiment modellen aanbieden.

De oprichtster van FitFlop wilde de comfortabelste schoenen ter wereld creëren.

review-fitflop-op-reis

goede-slippers-voor-op-reis

Footwear brand of the year

Online lees ik dat FitFlops pas in 2010 wereldwijd bekend werden, maar toen had ik ze dus ook al! In 2011 won FitFlop in Engeland de titel ‘Footwear Brand of the Year’.

fitflop-summer

Fitflops voor mensen die denken geen slippers te kunnen dragen

Wereldwijd zijn er al meer dan 30 miljoen paar Fitflops verkocht en veel mensen zijn enthousiast. Ook mensen met hielspoor konden eindelijk weer eens op leuke slippers lopen, mensen merkten spierversterking en zelfs vocht in je benen of rugklachten kunnen afnemen.

beste-slippers

Voetklachten of rugklachten

Bovenstaande voordelen zijn slechts een paar van de positieve effecten die dragers van Fitflop meldden. Positieve reacties waren er ook van mensen die last hebben van plantaire fasciitis, chronische rugpijn, ischias, artrose, scoliose, degeneratieve discusaandoening en andere pijntjes en kwaaltjes. En vind je slippers toch niet fijn, dan is het goed te weten dat FitFlop ook sneakers heeft.

FitFlop heeft overigens niet alleen slippers, maar ook sneakers!

Andere slippers of sandaaltjes?

Soms zie ik schattiger slippers of sandaaltjes, zoals deze leuke zomerse sandaaltjes, maar die gaan altijd eerder kapot en zitten toch minder lekker.

leuke-zomerse-sandaaltjes

Boho slippers

Soms zie ik van die boho slippers of van die Ibiza slippers om echt helemaal verliefd op te worden (misschien ga ik nog wel een keer over stag) en ook koop ik wel eens gewoon een paar slippers van nog geen 5 euro voor tussendoor, omdat ik het kleurtje dan bijvoorbeeld leuk vind, maar een slipper die je voet goed ondersteunt is echt heel veel waard. En dat doet FitFlop erg goed!

Hier zie je mij met mijn kinderen in Egypte:

zomersandalen

En in een tent in de woestijn in Marokko:

fitflop-travel

ReizenReizen

Welk merk past bij jou?

Kijk zelf wat bij jou, jouw voeten of wensen past. Ik ben ook jaren fan geweest van het merk Teva, zowel voor mijn kinderen als voor mezelf. Ook dat is een erg goed merk waar ik jaren plezier van heb gehad. Ik heb er heel wat verre bestemmingen mee ontdekt, vooral in de tijd dat ik nog vaak backpackte. Voor wat ruigere wandelingen is Teva handiger dan FitFlop.

fitflop-of-tefa

FitFlop, Teva, Birkenstock of Havaianas?

Gekgenoeg ken ik niemand in mijn omgeving die ook fan is van FitFlop. Wel ken ik twee fervent Birkenstockdragers. Mijn moeder en een vriendin zijn juist fan van Birkenstock en kopen die om de zoveel jaar nieuw. Dat vind ík dan weer niks, maar zij zweren erbij! Ook heb ik een keer toffe van Reef gehad, maar op geen enkele hield ik het zo lang vol als op FitFlops. En ook Havaianas blijven natuurlijk populair.

Mijn kinderen droegen hun Teva’s altijd het liefst met sokken, hi hi.

fitflop-turkije

FitFlop proberen

Ik zou zeggen: probeer eens wat jou ligt: de dikkere FitFlop of juist het nieuwe model Fitflop die een stuk dunner is. Maar pas op: als je Fitflops een tijdje hebt wil je niet meer anders! Op Instagram zegt FitFlop: ‘Shoes for Superwomen’ en ‘Like Caffeine For Your Feet’. En zo voelt het inderdaad! ‘Gemaakt om in te leven,’ staat op het Nederlandstalige Instagram-account.

‘Caffeine For Your Feet!’

review-fitflop

Review

Ik schreef dit blog in opdracht van Etrias. Ondanks dat ik de slippers gratis heb gekregen, heb ik mijn eerlijke mening gegeven. Alle productfoto’s en andere foto’s in dit blog heb ik zelf gemaakt òf ik sta er zelf op.

Met zoveel foto’s uit diverse jaren was het maken van deze review heel veel werk. Je zou kunnen zeggen dat ik dus 10 jaar over dit blog heb gedaan, haha.

‘Shoes for Superwomen’ zegt FitFlop zelf op Instagram.

fitflop-nederland

Wat is jouw favoriete merk slippers? Wat vind jij nou echt goede slippers die steun bieden?

1000-plekken-die-je-echt-gezien-moet-hebben

Fotoboek met reistips: 1000 plekken die je echt gezien moet hebben

‘1000 plekken die je écht gezien moet hebben’ is een prachtig fotoboek met schitterende foto’s en ontelbaar veel reistips. Bladerend door dit luxe koffietafelboek reis je in gedachten de wereld over, dromend over de mooiste en meest bijzondere plekken op aarde. Dit is het reisboek dat iedere reiziger wil hebben!

mooiste-plekken-ter-wereld

1000 plekken die je écht gezien moet hebben

‘Hij is zwaar hoor!’ waarschuwde de pakketbezorger toen hij me bijna vier weken geleden met gestrekte arm mijn pakket overhandigde. Het bleek inderdaad om een behoorlijk zwaar en groot boek te gaan. Een mooi reisfotoboek dat ik opgestuurd had gekregen van uitgeverij Terra Lannoo, met als titel: ‘1000 plekken die je écht gezien moet hebben, fotoboek voor de wereldreiziger’.

De mooiste plekken ter wereld

Sinds ik deze mooie luxe editie van ‘1000 plekken die je écht gezien moet hebben’ in huis heb, heb ik er elke dag in gekeken. Ruim 3 weken was ik op reis! Elke dag weer. Bladerend door maar liefst 534 pagina’s reisde ik langs de mooiste plekken ter wereld, van Europa tot Australië en Nieuw-Zeeland.

Van Antelope Canyon tot Aitutaki, van Monument Valley tot Mauritius, van Yellowstone tot Yunnan en Yangshuo, wat is de wereld toch waanzinnig mooi!

tips-china

Prachtige natuur

Van de Schotse Hebriden tot de Noorse fjorden, van het surrealistische landschap van Cappadocië tot de ruige natuur van Simien National Park in Ethiopië. Van de Atacama woestijn tot Antarctica. Van de vele mooie natuurparken in Amerika tot het minder bekende maar ook al zo verleidelijke Molokai.

mooiste-plekken-noorwegen

Wat dacht je van het wondermooie Molokai? Wauw, wat groen!

mooiste-plekken-ter-wereld

Paradijselijke plekken

Ik genoot van alles wat ik zag. Van de wel heel bijzondere rotsstranden van Baths of La Digue tot de puntige Pitons, de droomeilanden in Frans-Polynesië, het werkelijk prachtige Palau of het al net zo paradijselijke Raja Ampat. Ik ontdekte de mooiste plekken ter wereld. Veel bekende bestemmingen, maar ook nog totaal onbekende!

Kijk nou toch… wat een onwijs mooie wegdroombestemmingen!

droombestemmingen

Van droomstranden tot sprookjesachtige steden.

tips-oezbekistan

Bucketlist

Op elke bladzijde werd er weer een bestemming aan mijn bucketlist toegevoegd. In gedachten deed ik het stiekem al: ik ging eilandhoppen in Polynesië, hiken in Azië, nam de tofste treinroutes in Latijns-Amerika, zag ’s werelds mooiste uitzichten, bezocht kleurrijke festivals in vreemde steden en zag zóveel fabelachtige plekken dat ik er nog steeds een beetje van moet bijkomen.

Ik ontdekte ontzéttend gave plekken waarvan ik het bestaan niet af wist. Vooral ver weg werd ik keer op keer verrast.

Maar goed, voordat we al helemaal wegdromen bij de meest tot de verbeelding sprekende bestemmingen zal ik eerst maar even bij het begin beginnen.

1000-plekken-die-je-echt-gezien-moet-hebben

Recensie 1000 plekken die je écht gezien moet hebben

‘Het leven moet geleefd worden, niet gespaard.’ Met deze woorden van D.H. Lawrence begint de inleiding van het boek ‘1000 plekken die je écht gezien moet hebben’, met als ondertitel ‘Fotoboek voor de wereldreiziger’.

Wereldplekken

Misschien denk je even ‘Ken ik dat boek niet al?’, maar dat is waarschijnlijk niet zo. De titel lijkt inderdaad een beetje op ‘100 wereldplekken die je gezien moet hebben’ van Floortje Dessing, maar dit betreft een totaal ander boek, samengesteld door de Amerikaanse Patricia Schultz.

Wie is Patricia Schultz?

Patricia Schultz is niet zomaar iemand die een boek over mooie plekken wilde maken, maar is volgens Forbes een van de 25 meest invloedrijke vrouwen op het gebied van reizen. In de Verenigde Staten spreekt ze geregeld als keynote spreker op grote reisbeurzen. Ook werkt ze als reisleider voor kleine groepen op speciale avontuurlijke reizen en verre expedities.

Eén van de meest invloedrijke vrouwen op het gebied van reizen.

Tientallen jaren reiservaring

Ze is een zeer ervaren reisjournalist die o.a. voor Berlitz, Frommer’s, Wall Street Journal, Condé Nast Traveler en Travel Weekly heeft geschreven en die ook echt veel van de wereld gezien heeft. Maar liefst 8 jaar lang heeft ze onafgebroken gereisd en research gedaan (in haar eentje, zonder team achter zich) nadat ze eerst al decennia lang over de wereld had getrokken.

Mooie verzameling van must see bestemmingen

Wat ze uiteindelijk verzameld heeft zal ook jou zeker te weten doen verlangen naar al die mooie verre oorden! En niet eens alleen ver weg, ook dichterbij had het boek toch nog wat verrassingen voor me. Van de basiliek van San Vitale in het Italiaanse Ravenna tot wijnmakerij en hotel Marqués de Riscal in Spanje, om maar even twee van de vele voorbeelden te noemen.

Luxe fotoboek

Goed te weten is dat er zowel een gewone als een luxe uitgave van het boek bestaat. Deze boekbespreking gaat over de luxe editie! Afgelopen november kwam de eerste druk van deze luxe Nederlandstalige editie uit bij uitgeverij TERRA. Het is het boek dat je hier ziet.

In deze luxe uitgave van ‘1000 plekken die je écht gezien moet hebben’ vind je ruim 1000 foto’s van de allermooiste plekken ter de wereld.

Een prachtig groot koffietafelboek met meer dan 1000 foto’s.

india-bucketlist

Boekrecensie

In dit blog lees je geen standaard boekrecensie of vluchtige mening over het boek, maar veel meer. Met deze review doe ik namelijk tegelijkertijd een poging je even uit het dagelijks leven te halen en je mee op reis te nemen via foto’s die ik van het boek én zelf op reis maakte, maar ook via linkjes naar blogs en naar bestemmingen op Google images, zodat ook jij even heerlijk weg kunt dromen, net als ik deed. Juist nu!

Waan je even lekker weg en geniet van wat je ziet!

1000-plekken

Reizen tijdens de coronacrisis

Want ook al weten we door de coronacrisis nog niet wanneer we weer op reis kunnen en hoe dat zal gaan, heerlijk ideeën opdoen voor toekomstige reizen kan altijd. Of al bladerend terugdenken aan die reis van toen. Met dit boek kun je een heel eind weg mijmeren!

Zo ben je elke dag op reis, ook tijdens de coronacrisis!

mooi-reisboek

Informatief reisboek

Denk overigens niet dat het alleen maar een fotoboek is. ‘1000 plekken die je écht gezien moet hebben’ is veel meer dan dat! Er staan heel veel reistips in! Je krijgt tips voor alle bestemmingen die je in het boek ziet, maar ook steeds nog extra tips in de buurt, zodat je weet wat je niet mag missen of wat nog meer de moeite waard is als je er naartoe gaat. Het is dus ook nog eens een super informatief boek, met perfect te behappen korte tips.

Een informatief boek boordevol reistips!

1000 bestemmingen voor op je bucketlist

Bij iedere bladzijde die je omslaat wordt er weer een bestemming aan je wensenlijstje toegevoegd. Wedden dat je bucketlist alleen maar langer wordt? Uiteraard kan ik hier niet alle duizend plekken noemen, zóveel staat erin, maar ik weet zeker dat jouw reisbucketlist ook alleen maar zal groeien.

Dit boek is één grote reisgids voor de hele wereld, vol met inspiratie voor nog zóveel reizen!

‘Het avontuur lonkt,’ schrijft Patricia.

mooiste-plekken-die-je-gezien-moet-hebben

Plekken die je gezien moet hebben

Je ziet iconische plekken als de eeuwenoude piramides in Egypte, het mythische Stonehenge in Engeland, de magisch witte Taj Mahal in India en meesterlijk Machu Picchu in Peru. Maar natuurlijk ook Angkor Wat in Cambodja, de Borobudur op Java en de Khazneh in Jordanië. En nog veel meer bekende plekken en beroemde bezienswaardigheden!

Sommige van deze wereldwijd bekende bezienswaardigheden stonden misschien al op je lijstje met plekken die je nog wil bezoeken. Een aantal wel op die van mij in elk geval!

plekken-die-je-gezien-moet-hebben-angkor-wat

Iconische plekken en beroemde bezienswaardigheden!

india-bucketlist

Onbekende bestemmingen

Maar behalve bekende bestemmingen staan er ook totaal onbekende bestemmingen en geheimtips in! Bladerend door dit mooie reisboek zul je net als ik nog veel verrassende plekken tegenkomen. Echt, er staan zoveel bijzondere bestemmingen en bezienswaardigheden in!

mooiste-plekken-op-aarde

Na het zien van zó ontzettend veel mooie plekken voelt alsof ik werkelijk op reis ben geweest.

Indeling van het boek

Het boek telt meer dan 534 pagina’s. Het is ingedeeld in verschillende ‘werelddelen’ (hoewel niet altijd exact zoals we ze geleerd hebben) en soms nog weer opgesplitst in een deel daarvan. In totaal zijn er 8 overkoepelende hoofdstukken die op hun beurt weer onderverdeeld zijn in subhoofdstukken. Per subhoofdstuk worden de landen in alfabetische volgorde weergegeven.

Europa: Groot-Brittannië en Ierland, West-Europa, Oost-Europa en Scandinavië
Afrika: Noord-Afrika, West-Afrika, Oost-Afrika & Zuidelijk Afrika en de eilanden in de Indische Oceaan
Midden-Oosten (net als hier op mijn blog staat in dit boek het Midden-Oosten apart van Azië)
Azië: Oost-Azië, West-/Zuid-/Centraal-Azië en Zuidoost-Azië
Australië, Nieuw-Zeeland en de kleinere eilanden in Oceanië
Verenigde Staten van Amerika & Canada: VS en Canada
Latijns-Amerika: Mexico en Midden-Amerika, Zuid-Amerika en Antarctica
De Cariben, de Bahama’s en Bermuda

Vreemde indeling

Dat Zuid-Europa bij West-Europa is ondergebracht vind ik erg vreemd (Griekenland hoort toch echt niet bij West-Europa), en dat laatste hoofdstuk is ook een beetje vreemd als aparte categorie, maar wie klaagt daarover als er zóveel moois te zien is…

Alfabetisch register

Zoek je een bepaalde bestemming of een bepaald land? Achterin het boek vind je een alfabetisch register met bestemmingen van A tot Z. Het register telt 9 pagina’s. Je vindt er meer dan 1000 plekken terug, maar niet alle plekken die in het boek staan staan ook in het register viel mij op.

Thematisch register

Ook vind je achterin het boek nog een register op thema. Het thematisch register is zeer uitgebreid met vele categorieën en is vooral handig als je specifiek interesse hebt in een bepaald onderwerp. Hieronder zie je welke dat zijn.

Thema’s in het boek

Er wordt onderscheid gemaakt tussen 18 thema’s die ik voor de overzichtelijkheid even zal nummeren: 1) avontuurlijk reizen, 2) bergen en landschappen, 3) festivals, 4) heilige plaatsen, 5) historische plaatsen, 6) kastelen en paleizen, 7) kunst, architectuur & design, 8) markten, 9) muziek, dans & theater, 10) natuurwonderen, 11) piramiden, ruïnes & verloren steden, 12) spoorwegen, wegen & bruggen, 13) sport, 14) steden & dorpen, 15) stranden, eilanden & zeekusten, 16) watervallen, rivieren & waterwegen, 17) wijngaarden, brouwerijen & destilleerderijen, 18) wild, dierentuinen & aquaria.

eten-in-hanoi

Van food tot festivals, er staan verschillende thema’s in!

1000-plekken-die-je-echt-gezien-moet-hebben

Interessante informatie bij de foto’s

Bij elke foto staat een stukje tekst en uitleg. Elke keer is dat weer zeer informatief en echt leuk en interessant om te lezen. Het is bijna onmogelijk om alles in een paar dagen door te nemen. Oké, het kan als je uren de tijd hebt, maar net zo leuk is het om het boek keer op keer opnieuw door te bladeren.

tips-japan

Bij elke foto staan reistips!

1000-plekken-die-je-echt-gezien-moet-hebben-terra

Foto’s van Mount Fuji in Japan tot de immense ijskappen in Los Glaciares in Patagonië.

allermooiste-plekken-ter-wereld